Harelbeke ongerust over aangepast vervoersplan De Lijn: "Hoe raak ik nog bij de dokter?"

De Vlaamse regering heeft De Lijn een besparing opgelegd van 35,5 miljoen euro om zo de begrotingsdoelstellingen te halen. Daarom is er voor het nieuwe vervoersplan ingezet op meer efficiëntie.

"In de praktijk betekent dit vaak dat we de frequentie waarop de bus rijdt verlagen en ons vooral focussen op de momenten waarop de vraag het grootst is", legt Jens Van Herp van De Lijn uit. "Dat zijn de spitsuren in de ochtend en de avond. Tussen die piekmomenten zal het aanbod inderdaad dalen."

Om te bepalen welke lijnen aangepast konden worden, werd elke buslijn met een gemiddelde van maximaal 8 personen per bus onder de loep genomen.

Het zijn die criteria die er volgens de Harelbeekse schepen van mobiliteit Koen Opsomer (Team Harelbeke) voor zorgen dat landelijke gebieden automatisch worden benadeeld.

"Omdat deze gebieden geen hoge bevolkingsdichtheid hebben, halen ze minder snel het door De Lijn opgelegde quotum", legt hij uit. Hij spreekt dan ook van "een besparing die geen rekening houdt met de realiteit van regio's buiten de grote stadskernen".

Een voorbeeld hiervan zijn de aanpassingen op buslijn 21. "Lijn 21 is een belangrijke verbinding die start in Kortrijk, via Kuurne naar het station van Harelbeke rijdt, en vervolgens naar de deelgemeenten Bavikhove en Hulste gaat." 

"Door de besparingen wordt er in de daluren niet meer doorgereden vanaf het station van Harelbeke naar deze deelgemeenten. In de praktijk betekent dit dat er vanaf het station 's morgens geen bussen meer zijn richting Hulste. En vanuit Hulste zijn er nog 2."

"'s Avonds zijn er nog 3 bussen die vertrekken aan het station van Harelbeke richting Hulste, maar geen meer vanuit de deelgemeenten richting Harelbeke. Dit is de regeling tijdens schoolweken, woensdag uitgezonderd. Op schoolweken is lijn 21 dus van 28 ritten naar 5 gegaan. Als er geen school is, zoals tijdens vakanties, zijn er nog minder ritten."

"Op zondag en tijdens de daluren blijven Bavikhove en Hulste volledig afgesneden van het centrum van Harelbeke. Er is ook geen flexvervoer om de dienstregeling te overbruggen."

Voor Victoria (58) uit deelgemeente Hulste zijn de gevolgen niet te overzien. Zij heeft geen wagen of rijbewijs en is voor haar verplaatsingen volledig afhankelijk van de bus.

"De bus is voor mij van levensbelang," vertelt ze. "Ik heb de bus nodig voor vrijwel alles: om boodschappen te doen in Harelbeke of Kortrijk, voor afspraken in het ziekenhuis of bij de dokter, voor breilessen 's avonds, en zelfs om naar de kerk te gaan in het weekend."

"Er is op dit moment geen oplossing voor de ritten die verdwijnen. Ik had vorige week een afspraak bij de dokter om 10.30 uur. Tijdens snikhete zomerdagen is het onmogelijk om van Harelbeke naar Hulste te wandelen. Als er in de daluren geen bussen meer rijden, ben je verplicht om na een ochtendafspraak de hele dag op straat te blijven wachten tot de avondspits begint, voordat je weer naar huis kunt. Dat vind ik niet normaal; mensen moeten zich fatsoenlijk kunnen blijven verplaatsen."

Het enige alternatief in de routeplanner van De Lijn is een wandeling van ongeveer 30 minuten, om dan via lijn 22 en 21 uiteindelijk aan het station van Harelbeke toe te komen. Een trip van 1 uur en 9 minuten, in plaats van 12 minuten met de bus.

Volgens Victoria is zij niet de enige met de handen in het haar: "Ik ken nog mensen in Hulste, waaronder een oudere dame zonder auto, die de bus echt nodig hebben om hun dagelijkse zaken te kunnen regelen." Wandelen is voor veel van hen geen optie. 

Ook Opsomer vreest dat ouderen mee het slachtoffer worden van de nieuwe dienstregeling. "Senioren uit deelgemeenten geraken nog op de markt op donderdagvoormiddag in Harelbeke, maar geraken niet meer terug, tenzij ze wachten tot de piekuren in de avond," zegt hij.

Ook studenten met flexibele lessenroosters die in Kortrijk studeren, vallen zo uit de boot. Hij vreest voor een negatieve spiraal: "Minder uren waarop de bus rijdt, betekent minder reizigers. Wat dan weer een excuus kan zijn om de lijn helemaal te schrappen tijdens een volgende besparingsronde. En daar zijn we erg bang voor."

Hij beklemtoont dat hij begrijpt dat er bespaard moet worden en dat het een logische keuze is om busritten aan te pakken waar weinig reizigers gebruik van maken. Maar de huidige regeling zorgt ervoor dat veel mensen de bus niet flexibel genoeg meer kunnen gebruiken. Enkele busritten extra kunnen al een groot verschil maken.

"Als stadsbestuur hebben we geprobeerd om de plannen bij te sturen, maar er bleek geen ruimte voor extra budget of soepelheid." 

Volgens Opsomer zijn de wijzigingen aan de dienstregeling in regio Kortrijk dan ook vrij zwaar in vergelijking met andere regio's. "De cijfers spreken voor zich: de vervoersregio Kortrijk moet 11,6 procent besparen, terwijl het Vlaamse gemiddelde op slechts 3,7 procent ligt.

Ter vergelijking: de regio Antwerpen moet slechts 2,8 procent inleveren. Wij zijn de op 1 na zwaarst getroffen regio van heel Vlaanderen, net na de Vlaamse Ardennen. Dat voelt onrechtvaardig."

"Het is zeer moeilijk om vervoerregio’s onderling te vergelijken", reageert Jens Van Herp van De Lijn. "In Vlaanderen zijn er 15 verschillende vervoersregio's. De budgetten per regio liggen anders; de ligging van elke regio is uniek, waardoor het netwerk anders getekend is. Er zijn historische contexten om rekening mee te houden, enzovoort. Het is eigenlijk niet mogelijk om aan de hand van percentages te concluderen welke regio harder getroffen is dan de andere."

Hoe het nu verder moet met Victoria uit Hulste? Dat weet ze zelf nog niet, maar ze ligt er wel van wakker.

"Veel mensen beseffen nog niet wat er gaat gebeuren", zegt ze. "Ik sprak onlangs een vrouw die dacht dat de beperkte dienstregeling enkel voor de zomervakantie gold, maar ik moest haar uitleggen dat dit de nieuwe realiteit is. Het klopt dat de bus op bepaalde uren niet vol zit. Maar zelfs op die rustige momenten zijn er mensen die naar het ziekenhuis moeten of boodschappen moeten doen. Wij tellen ook mee."

Schepen Opsomer hoopt dan ook dat De Lijn haar dienstregeling volgend jaar nog wil herbekijken.