Er is te weinig transparantie over het Vlaamse geld dat naar infrastructuurprojecten zoals bruggen, tunnels of fietspaden gaat en of dat allemaal wel eerlijk verloopt. En door gebrek aan investeringen in onderhoud dreigen drastische ingrepen te moeten gebeuren. Het rapport van het Rekenhof over infrastructuurinvesteringen leest niet bepaald ontspannend.
Rekenhof maakt brandhout van hoe Vlaanderen infrastructuurwerken aanpakt
Anne Vanrenterghem
Gepubliceerd:
Samengevat:
Het Rekenhof maakte een rapport over het zogenoemd "Geïntegreerd Investeringsprogramma". Dat is een systeem dat moet zorgen voor een objectieve verdeling van geld voor infrastructuurprojecten.
Maar het Rekenhof is vernietigend: het spreekt van te weinig transparantie en aanpassingen vanuit de politiek zonder motivering.
Er is ook een groot probleem door gebrek aan geld voor onderhoud. Het Agentschap Wegen en Verkeer zegt dat het niet kan uitsluiten dat er tunnels of bruggen gesloten zullen worden, of snelheidsverlagingen dienen te gebeuren, omwille van de veiligheid.
Enkele jaren geleden werd een nieuw systeem in het leven geroepen door de Vlaamse regering met als doel om het geld voor infrastructuurwerken helder en objectief te kunnen verdelen. Het geïntegreerd Investeringsprogramma (GIP) heet dat. Maar de doelen zijn niet bereikt, zelfs na een recente update van het systeem, zegt het Rekenhof.
Geen objectieve keuzes
Het Rekenhof geeft heel wat kritiek op de manier waarop Vlaanderen kiest welk project geld krijgt. Volgens huidig Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Annick De Ridder (N-VA) verloopt de selectie objectief, maar het Rekenhof plaatst "ernstige vraagtekens bij die bewering".
Zo is het "politiek karakter sterker geworden". Het Rekenhof merkte op dat de Vlaamse regering of politieke actoren, na de eerste indiening bij de administratie, nog heel wat wijzigde. En die toegevoegde projecten kregen geen objectieve beoordeling via een score. Het Rekenhof spreekt van "meer dan 150 projecten" die zijn toegevoegd. Er vielen soms ook projecten weg en anderen kwamen in de plaats, zonder inhoudelijke motivering.
De keuze van projecten gebeurde nog grotendeels door politieke koehandel
Jasper Pillen, Vlaams Parlementslid Anders
De oppositie spaart dan ook haar kritiek niet. "Het is voor het Rekenhof niet duidelijk hoe projecten aan een bepaalde score kwamen. Het is ook absoluut niet duidelijk hoe projecten vervolgens gerangschikt werden via deze score", zegt Vlaams Parlementslid voor Anders Jasper Pillen. "De keuze van projecten uit het GIP gebeurde dus nog steeds grotendeels door politieke koehandel, en niet op basis van een objectief afwegingskader."
Afgesloten bruggen en tunnels?
Elk jaar gaat er tegenwoordig zo'n 2,5 miljard euro naar infrastructuurwerken. Maar dat volstaat niet, zegt het Rekenhof. Het budget is wel gestegen, maar door de inflatie is dat eigenlijk "geen reële versterking". Bovendien "bleef de belofte om in 2025 530 miljoen euro bijkomend te investeren, in de praktijk beperkt tot 363 miljoen euro", is te lezen.
Vooral in het onderhoud van de bestaande infrastructuur is er een enorm tekort. Eigenlijk is er 14,5 miljard euro nodig om de huidige onderhoudsachterstand weg te werken. Dat vereist dus gedurende 10 jaar jaarlijks 1,45 miljard. Geld dat er niet is.
Verschillende entiteiten hebben hun bezorgdheid geuit
Rekenhof
De gevolgen zijn groot. "Verschillende entiteiten hebben aan het Rekenhof hun bezorgdheid geuit", vermeldt het rapport.
Zo komen er heel wat alarmsignalen van het Agentschap Wegen en Verkeer. "Het agentschap gaf aan dat het met de toegekende middelen niet kan garanderen dat geen risicobeperkende maatregelen nodig zullen zijn om de veiligheid te waarborgen", klinkt het. En dat zouden drastische maatregelen zijn. "Onder andere snelheidsverlagingen of het afsluiten van rijstroken, tunnels en bruggen."
Ook onder meer de Lijn stelde dat met het huidige budget de toestand onvoldoelde zal verbeteren "en dan zal dit ook leiden tot hogere onderhoudskosten in de toekomst."
Het is wachten op een ramp van de omvang van de ingestorte brug in Genua, met 43 doden
Bogdan Vanden Berghe, Vlaams Parlementslid Groen
Oppositiepartij Groen reageert heel bezorgd. "Terwijl bruggen, tunnels en sluizen verouderen, schuift deze regering de rekening gewoon door naar de toekomst", zegt Vlaams parlementslid Bogdan Vanden Berghe. "Financieel onverstandig, maar vooral zorgwekkend voor de veiligheid. Het is wachten op een ramp van de omvang van de ingestorte Morandi-brug in Genua, waar 43 mensen het leven lieten.”
"Ik heb het Rekenhof nog maar zelden zo vernietigend gezien over politieke willekeur, berekeningen die niet kloppen en bestuurlijke chaos", voegt Jos D'haese van oppositiepartij PVDA er aan toe."Dit stelt ons niet gerust", zegt ook Sarah T'joens van Vlaams Belang. "De regering vraagt herhaaldelijk ons vertrouwen maar levert zelf onvoldoende transparantie over genomen keuzes. Burgers, maar ook lokale mandatarissen van diezelfde meerderheidspartijen, trekken openlijk aan de alarmbel", zegt ze.
Daarmee refereert de oppositiepartij aan de N-VA-schepen van Mobiliteit in Tervuren Marc Charlier, die eerder deze week in het Nieuwsblad kritiek uitte op Vlaams minister en partijgenoot Annick De Ridder, omdat hij maar geen geld krijgt om een gevaarlijke weg aan te pakken. “Teleurstellend. Ik moet haar op haar woord geloven dat ze de afweging correct heeft gemaakt”, klonk het.
Minister De Ridder: "niet met alles eens"
Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) heeft in de commissie Mobiliteit van het Vlaams Parlement het rapport kort aangehaald. "U weet dat ik het niet altijd eens ben met wat het Rekenhof naar voren brengt", zei ze. "We hebben wel degelijk uitgebreide en afgeklopte afwegingskaders. En heel duidelijke prioriteiten", verdedigde de minister zich.
Dat ik lustig met potjes kan sleuren richting Antwerpen, dat klopt niet
Annick De Ridder, Vlaams minister van Mobiliteit, N-VA
"Er was een tijd - nog niet zo heel lang geleden - dat de minister van Mobiliteit ongeveer de meeste vrijheid van de hele regering had, is me verteld. Die tijden zijn voorbij. Ik ben als minister gebonden door een meerjarige doorkijk op het GIP. Het GIP dat door de hele regering wordt afgeklopt en beslist. Dat betekent dat ik iets minder bewegingsvrijheid heb. Dus beginnen verklaren dat ik lustig met potjes kan sleuren richting Antwerpen, dat klopt niet", aldus de minister.
