Verenigd Koninkrijk zet AI in om leeftijd asielzoekers te bepalen, maar experts waarschuwen voor fouten

Volgens het Britse Home Office, zeg maar het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken, zal de technologie het makkelijker maken om volwassen migranten te identificeren die “het systeem proberen te misbruiken”. Dat schrijft de Britse openbare omroep BBC .

Volgens het ministerie lieten eerste tests “veelbelovende prestaties en nauwkeurigheid” zien.

Maar de ngo Human Rights Watch vraagt de regering om het plan te schrappen en noemt het een “onbewezen technologie”.

Ook criminologe Rosamunde Van Brakel (VUB) heeft bedenkingen. “Veel zal afhangen van hoe ze dat in de praktijk gaan doen”, zegt ze in onze podcast 'Het uur van de waarheid'.

“AI gaat een schatting maken van de leeftijd op basis van een foto van het gezicht. Maar het gaat altijd om een voorspelling en die is nooit 100 procent zeker.”

Of het systeem zal werken, hangt af van een heleboel factoren, zegt Van Brakel. “Is het systeem getraind op een hele diversiteit aan gezichten, met verschillende huidskleuren, maar ook gelaatsuitdrukkingen? Onderzoek toont immers aan dat AI niet effectiever is dan mensen om de leeftijd te schatten als het aankomt op bepaalde gezichtsuitdrukkingen.”

Maar zou een menselijk oog aan het einde van de analyse daar niet aan tegemoet kunnen komen?

“Je hoopt dat het inderdaad zo gaat verlopen, maar als de drijfveer kostenefficiëntie is, dan kan je je daar vragen bij stellen. Wie is de persoon die daarnaar gaat kijken, is dat iemand met expertise of niet? Bovendien bestaat het fenomeen van automation bias : mensen hebben de neiging om computers te volgen in beslissingen.”

In het VK ontvangen alleenstaande minderjarige asielzoekers ondersteuning van lokale gemeenten en worden ze ondergebracht bij jeugdzorg in plaats van in de traditionele asielopvang. Ze hebben recht op wettelijke bescherming. Dat kan de asielprocedure vereenvoudigen en het gemakkelijker maken om langer in het land te blijven, schrijft BBC.

Tussen maart 2025 en maart 2026 werden aan de grens meer dan 6.400 migranten die beweerden minderjarig te zijn, op leeftijd gecontroleerd. Volgens gegevens van het ministerie van Binnenlandse Zaken bleek 43 procent van hen volwassen te zijn.

Uit een rapport dat vorig jaar werd opgesteld door de onafhankelijke immigratie-inspecteur van de Britse regering kwamen gevallen naar voren waarin volwassen migranten als kinderen waren geclassificeerd – en gevallen waarin minderjarigen ten onrechte als volwassenen waren geclassificeerd.

De regering kondigde vorig jaar plannen aan om AI-technologie voor gezichtsherkenning te gebruiken om dit probleem aan te pakken.

De nieuwe gezichtsherkenningstechnologie, die in de loop van 2027 in gebruik zal worden genomen, zal volgens het Britse Home Office dienen als extra hulpmiddel voor grenswachters wanneer er twijfel bestaat over iemands leeftijd.

Vorig jaar verklaarde de Britse regering ook dat de technologie de meest "kostenefficiënte optie" was om de leeftijd van asielzoekers vast te stellen, aldus BBC.

Niet alleen Rosamunde Van Brakel stelt zich vragen bij die evolutie.

De British Association of Social Workers (BASW), een Britse organisatie van maatschappelijk werkers, waarschuwt dat het plan van de overheid om AI in te zetten bij de beoordeling van de leeftijd van migranten zal leiden tot ernstige fouten in de bescherming van kwetsbare personen.

Anna Bacciarelli, AI-onderzoeker bij mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch, zegt: "Experimenteren met onbewezen technologie om te bepalen of een kind al dan niet recht heeft op de bescherming die het zo hard nodig heeft en waar het wettelijk recht op heeft, is wreed en gewetenloos.”

Sinds vrijdag is het Europese Migratiepact in de EU in werking getreden. Daardoor verhuist in België de verantwoordelijkheid van de leeftijdsbepaling van de dienst Voogdij naar het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en Staatlozen (CGVS).

"Tot voor kort was er vooral sprake van een medische analyse om de leeftijd te bepalen van minderjarigen, maar nu zal het een multidisciplinair onderzoek worden", zegt CGVS aan VRT NWS.

Wanneer de Dienst Vreemdelingenzaken twijfelt over de leeftijd van een minderjarige, wordt de persoon doorverwezen naar het CGVS. Zij voeren dan eerst een interview uit om de cognitieve capaciteit van de persoon te bepalen.

"Hier zal steeds een expert aanwezig zijn die kennis heeft van het land en de cultuur waar de aanvrager vandaan komt." Als dit interview geen uitsluitsel brengt, gaat het dossier naar een comité van experten. Dat comité bestaat onder andere uit sociologen en antropologen. "Als allerlaatste uitweg wordt er een medisch onderzoek uitgevoerd."

En kunnen grensbewakers binnenkort ook met AI aan de slag om de leeftijd van asielzoekers te bepalen?

Van Brakel: “Onder de AI-act kan dit in principe bij ons, maar de waarborgen die genomen moeten worden in de ontwikkeling en manier waarop dit systeem wordt ingevoerd, zijn veel strenger.”

“In de EU zou er een onderzoek moeten worden gevoerd naar de impact op de fundamentele rechten van de mensen bijvoorbeeld.”

Het CGVS benadrukt dat er in België geen plannen zijn om AI te gebruiken in de toekomst.