Hoe rivaliteit tussen Aalst en Dendermonde toeristen nieuwsgierig moet maken

Aalst en Dendermonde willen deze zomer meer toeristen lokken met een opvallende activiteit rond hun historische rivaliteit. In beide steden kunnen bezoekers een speciale vetewandeling volgen die het verhaal vertelt van de eeuwenlange twist tussen de 2 Oost-Vlaamse steden.

Die vete tussen Aalst en Dendermonde is sinds kort erkend als cultureel immaterieel erfgoed. "Dat zijn praktijken, kennis en vaardigheden die mensen van generatie op generatie doorgeven. Het gaat niet om stenen of objecten, maar om wat mensen vieren, doen en willen doorgeven aan toekomstige generaties", verduidelijkt Kaat De Ridder in 'De Wereld van Sofie' op Radio 1. De Ridder is onderzoeker en docent erfgoedtoerisme aan Thomas More hogeschool.

Volgens De Ridder speelt immaterieel erfgoed vandaag al een belangrijke rol in het toerisme. "Mensen reizen vaak onrechtstreeks voor immaterieel erfgoed. Wie naar Portugal gaat, wil misschien ook lokale muziek als fado horen of lokale specialiteiten proeven. Zulke tradities zijn geworteld in de identiteit van een plek en geven een bestemming karakter." 

Ook in Vlaanderen zijn er tal van voorbeelden. "Denk aan onze bier- en frietcultuur, wafels en chocolade. Maar ook de koerscultuur maakt deel uit van hoe wij onze samenleving vormgeven. Dat zijn allemaal elementen die toeristen aanspreken."

Een originele campagne alleen volstaat volgens De Ridder niet om van een stad een succesvolle bestemming te maken. "Je hebt een heel toeristisch ecosysteem nodig. Naast het product zelf moet ook de infrastructuur kloppen. Kunnen bezoekers hun fiets veilig stallen? Is er horeca? Zijn er overnachtingsmogelijkheden?"

Daarnaast is het belangrijk dat de lokale gemeenschap betrokken blijft. "Bij immaterieel erfgoed staan de mensen die de traditie levend houden centraal. Het moet hun verhaal blijven. Toerisme kan zulke praktijken versterken, maar als de erfgoedgemeenschap niet betrokken wordt, dreigt het een toeristisch spektakel te worden. Dan doe je meer kwaad dan goed."

Volgens De Ridder zijn er zowel in binnen- als buitenland voorbeelden van hoe erfgoed en identiteit succesvol kunnen worden ingezet voor toerisme. Ze verwijst onder meer naar de creatieve campagnes van Visit Iceland, die internationaal veel aandacht kregen dankzij hun humoristische en originele aanpak.

Zo is een van de bekendste campagnes 'OutHorse Your Email'. "Daarbij konden toeristen een automatisch afwezigheidsbericht laten schrijven door een IJslands paard dat over een gigantisch toetsenbord wandelde. Dat was een ludieke campagne die wereldwijd aandacht trok."

Ook dichter bij huis zijn er voorbeelden. De herbestemming van voormalige mijnsites, zoals C-mine in Genk, toont volgens haar hoe erfgoed een nieuwe toeristische functie kan krijgen.

"Die plekken waren na de sluiting van de mijnen eind jaren 80 en begin jaren 90 vaak verbonden met onzekerheid en verdriet. Het heeft veel tijd en middelen gekost om die sites opnieuw toegankelijk te maken, maar vandaag werpen die investeringen wel degelijk hun vruchten af."

Terwijl sommige plekken vechten voor bezoekers, worstelen Amsterdam en Barcelona met overtoerisme. De Ridder waarschuwt voor de gevaren van ongestuurd toerisme: "Dan krijg je gentrificatie, onbetaalbare woningen en verdwijnende lokale voorzieningen. Bewoners worden naar de randen geduwd. Dat tast de levenskwaliteit aan en is zeer schadelijk."

Daarom pleit De Ridder voor een sterk en proactief toeristisch beleid. "Je moet goed monitoren, plannen en lokale stakeholders betrekken. Daar begint alles."

Voor Aalst en Dendermonde lijkt dat scenario voorlopig nog ver weg. De Ridder ziet vooral kansen in hun nieuwe initiatief. "Ik wens hen de populariteit en de bezoekers toe. Het is in ieder geval een geslaagde campagne om mensen nieuwsgierig te maken naar beide steden."