Bestuurder die dodelijk ongeval veroorzaakte in Deurne had last van 'dumping': wat is het en waarom kan het gevaarlijk zijn achter het stuur?

'Dumping' is eigenlijk een oudere term. Hij verwijst oorspronkelijk naar je voeding, die na een maaltijd heel snel door het spijsverteringsstelsel passeert en als het ware meteen wordt 'gedumpt', ofwel naar het groot toilet gaat.

"Na een maagverkleining of gastric bypass ondervinden mensen vaak ongemakken als zweten of het gevoel van felle diarree, waardoor ze heel snel een wc moeten opzoeken nadat ze iets hebben gegeten", legt maag-darmchirurg Yves Van Nieuwenhove (UZ Gent) uit. 

"Patiënten hebben dan niet echt diarree, maar krijgen wel dat gevoel, omdat hun spijsvertering een stuk sneller gaat na een maagverkleining. Dat is het gevolg van een stuk maag dat is weggenomen, waardoor je voedsel minder gaat voortbewegen in de maag en gaat mengen met je maagsappen, maar het komt bijna meteen in de dunne darm terecht."

Maar dat was niet de soort 'dumping' waar de bestuurder in Deurne, die nu veroordeeld is, last van had. De verdediging van de man verklaarde dat hij mogelijk was flauwgevallen achter het stuur, als gevolg van een maagverkleining. Hij riep de ingreep dan ook in als verzachtende omstandigheid. 

In dit geval gaat het over een 2e soort 'dumping', die onderzoekers amper 10 jaar geleden hebben onderscheiden van de eerste. Gelukkig is die complicatie zeldzaam: slechts 1 tot 5 procent van de mensen met een maagverkleining krijgt ermee te maken.

Het werkt zo: bij sommige mensen met een maagverkleining komt voedsel zo snel in de dunne darm terecht dat het lichaam een overdreven hormonale reactie geeft. "De alvleesklier produceert dan extra insuline, waardoor de bloedsuikerspiegel plots kan kelderen. Dat kan klachten veroorzaken zoals duizeligheid, zweten en in uitzonderlijke gevallen zelfs een kort bewustzijnsverlies. En dat gaat trouwens heel snel, tot een kwartier na het eten."

Aangezien 'dumping' (en nu hebben we het over de 2e soort) vaak het gevolg is van wat je eet, kan het helpen om op je voeding te letten. "Vooral suiker- en vetrijke voeding kan klachten uitlokken, dus dat vermijd je best", raadt Van Nieuwenhove aan. "Roomijs is daar een typisch voorbeeld van."

"Normaal stijgt de bloedsuikerspiegel na het eten van suikers, maar bij sommige mensen die een maagverkleining hebben ondergaan, reageert het lichaam omgekeerd."

De bestuurder in Deurne had ook alcohol gedronken en had 1,9 promille in zijn bloed. "Los van het feit dat je last kan hebben van 'dumping', is alcohol na een maagverkleining sowieso een gevoelig punt. Alcohol wordt veel sneller opgenomen dan bij mensen zonder ingreep", duidt Van Nieuwenhove.

"Dat heeft er opnieuw mee te maken dat het sneller in de dunne darm terechtkomt. Darmen zijn dan ook het deel van het spijsverteringsstelsel waar voedingsstoffen en andere stoffen het efficiëntst worden opgenomen in het bloed. Daardoor stijgt het alcoholgehalte in het bloed sneller en kunnen mensen sneller en sterker onder invloed raken."

Zelfs na een beperkte hoeveelheid alcohol, word je dus veel sneller dronken. "Waar iemand zonder maagverkleining na 2 pintjes mogelijk geen uitgesproken piek bereikt, kan dat bij iemand met een bypass wel het geval zijn."

Maar naast gevaarlijk snel dronken worden, komen er nog risico's bij kijken. "Er zijn steeds meer bewijzen dat je een grotere kans hebt op alcoholverslaving na een maagverkleining, ook daardoor durven we steeds meer te stellen dat alcohol geen goed idee is na zo'n ingreep."

En verhoogt alcohol ook het risico op dumping? "Niet meteen", stelt de maag-darmchirurg. "Dumping wordt vooral uitgelokt door voeding, en dan vooral door producten die rijk zijn aan suikers en vetten. Alcohol is geen klassieke oorzaak, al kunnen de suikers in bier, en vooral wijn bijvoorbeeld, wel een sterke daling van de bloedsuikerspiegel veroorzaken."

De vijftiger die een dodelijk ongeval veroorzaakte in Deurne, haalde zijn maagverkleining aan als verzachtende omstandigheid. De rechter volgde die redenering niet. "Zijn maagverkleining is geen verzachtende omstandigheid. Het maakt zijn alcoholconsumptie des te meer onaanvaardbaar", aldus de rechter. 

Ook chirurg Van Nieuwenhove vindt dat de bestuurder wel degelijk verantwoordelijk is. "Als je weet dat je door een gastric bypass risico loopt op dumpingaanvallen of dat alcohol veel sneller en sterker wordt opgenomen, dan moet je jezelf ook de vraag stellen: ben ik nog veilig achter het stuur?"

Bij patiënten die een ingreep hebben ondergaan, wordt niet systematisch gekeken of ze nog wel geschikt zijn om achter het stuur te zitten. "Ik heb in het verleden wel al geweten dat mensen het advies kregen om tijdelijk niet te rijden, of die zelfs een rijverbod kregen. Dat zijn uitzonderingen, maar ze tonen wel aan dat het probleem ernstig genomen moet worden."

"Bij mensen met diabetes bestaan er bijvoorbeeld wel medische controles om na te gaan of ze rijgeschikt zijn. Voor mensen met een maagverkleining niet, onder meer omdat slechts een beperkte groep zulke ernstige klachten als flauwvallen heeft. Maar eigenlijk zouden zowel alcoholgebruik als dumpingklachten goede redenen moeten zijn om niet meer met de auto te rijden."

Het gaat daarbij niet alleen om de eigen veiligheid, gaat de arts verder. "Een auto is een potentieel wapen. Wanneer je achter het stuur kruipt, neem je ook verantwoordelijkheid voor andere weggebruikers. Daarom is het belangrijk om klachten ernstig te nemen, ze te laten onderzoeken en samen met een arts te bekijken of autorijden nog veilig is."