Nawal Farih en Sammy Mahdi verloren 2 keer ongeboren kind: "Ruim week wachten voelde mensonterend"

"In november kregen we voor de eerste keer slecht nieuws over onze zwangerschap. Toen zijn we van onze roze wolk getuimeld", vertelt CD&V-fractieleider Nawal Farih in Het Belang van Limburg. Niet veel later kreeg het koppel opnieuw hetzelfde slechte nieuws te verwerken.

Het is een bijzonder heftige periode, zowel fysiek als mentaal. "Je kan het vergelijken met een emotionele aardbeving", legt Manu Keirse uit, emeritus hoogleraar aan de KU Leuven en rouwexpert.

Shanti Van Genechten van Zorgnetwerk Sterrenkinderen begeleidt vaak koppels die hetzelfde moeten meemaken. Zij ziet hoe ouders vaak al een hele toekomst rond hun ongeboren kind hebben opgebouwd. "Als die droom in duigen valt, spreken we van schaduwverdriet. Dat wandelt als een schaduw met mensen mee, maar de buitenwereld ziet het niet."

De eersten die wel oog zouden moeten hebben voor dat verlies, zijn de zorgverleners die het slechte nieuws brengen. Zij moeten het koppel opvangen en begeleiden. Bij Farih liep dat anders: ze noemt de manier waarop ze werd behandeld zelfs "mensonterend".

Dat terwijl 1 op de 4 vrouwen ooit zwangerschapsverlies meemaakt. Toch is het zorgpersoneel niet altijd voldoende opgeleid om hen mentaal bij te staan. "Ik heb 14 jaar lang het keuzevak 'verdriet voor artsen' gegeven", zegt Keirse. "Daar wringt het schoentje: het was een keuzevak met een maximumaantal inschrijvingen. Zo'n vak zou verplicht moeten zijn."

Door tijdsgebrek focussen opleidingen – en de zorg in de praktijk – te vaak op de medische afhandeling. "De parameters meten en het verdere verloop schetsen: daar ligt de prioriteit", vertelt Van Genechten. "Er is te weinig tijd om stil te staan bij wat er nadien gebeurt. Ouders blijven achter met een enorme leegte en staan vaak nog voor een heel pijnlijk traject."

Van Genechten wil niet met de vinger wijzen naar het zorgpersoneel, maar hen net handvatten aanreiken. Dat deed ze eerder dit jaar al met een charter voor betere zorg na pril zwangerschapsverlies, dat inmiddels door 15 ziekenhuizen is ondertekend.

Die ziekenhuizen krijgen opleidingen van Zorgnetwerk Sterrenkinderen. Zorgverleners leren er de juiste 'rouwtaal' spreken en ontdekken hoe ze ouders beter de weg kunnen wijzen naar verdere hulp.

Na een vastgesteld zwangerschapsverlies moet het vruchtje verwijderd worden. Koppels hebben doorgaans 3 opties: de abortuspil, een medische curettage (het weghalen van zwangerschapsweefsel via een ingreep), of afwachten tot het verlies spontaan op gang komt.

Bij haar eerste zwangerschap koos Farih voor de abortuspil. "Je krijgt de boodschap dat je een zware menstruatie mag verwachten, maar het proces heeft zowel emotioneel als fysiek veel van me gevraagd."

Van Genechten herkent dat verhaal. "Veel ouders voelen zich onvoldoende ondersteund. Het overvalt hen en is vaak veel pijnlijker dan op voorhand voorgesteld." Elke vrouw heeft op dat moment recht op de begeleiding van een vroedvrouw, thuis of in het ziekenhuis. "Zorgverleners moeten dat veel duidelijker communiceren. In het medische traject wordt dat te vaak vergeten."

Toen het in maart opnieuw misliep, koos Farih voor een curettage. Ze hoopte op een kortere lijdensweg, maar moest anderhalve week wachten op de ingreep. "Meer dan een week moeten rondlopen alsof er niets aan de hand is, met een afgebroken vruchtje in je buik. Dat is psychologisch loodzwaar en moeilijk te verantwoorden", getuigt ze.

Volgens Keirse is een snelle curettage medisch gezien meestal niet urgent, omdat de situatie niet levensbedreigend is. "Maar voor de vrouwen zelf voelt het alsof ze een levende doodskist zijn. Dat is menselijk nauwelijks te vatten."

Om zulke situaties te voorkomen, werkte Farih een vijfpuntenplan uit. Aan dat plan werkt ze al een aantal jaar, maar het is nu nog belangrijker voor haar. Daarin stelt ze onder meer een stand-byregeling voor gynaecologen voor, zodat ingrepen zoals een medische curettage veel sneller kunnen plaatsvinden.

Een ander cruciaal onderdeel van Farihs plan, dat ze in een parlementaire resolutie goot, is structurele psychologische begeleiding. Ze pleit ervoor dat koppels na een zwangerschapsverlies automatisch recht krijgen op een aantal terugbetaalde sessies bij een psycholoog.

Keirse, zelf psycholoog, nuanceert dat. "Als een koppel helemaal nergens terechtkan, is psychologische hulp zeker wenselijk. Maar we moeten vooral inzetten op het opleiden van familie en vrienden, zodat zij de juiste tools hebben. Het is cruciaal dat je je eigen omgeving over je verdriet kunt aanspreken."

Van Genechten volgt Keirse, maar juicht het voorstel van Farih toe: "Uit onderzoeken blijkt dat vrouwen en koppels na een zwangerschapsverlies vaak kampen met angstgevoelens of zelfs symptomen van een posttraumatische stresstoornis."

Precies om dat gesprek op gang te brengen, deelt Farih nu haar verhaal. Ze wil het taboe doorbreken. "Mensen die zoiets meemaken, hebben nood om hun realiteit te delen. Ze dragen dit levenslang mee, dus moeten ze er ook over kunnen praten", voegt Keirse toe.

"Als ik minister van Onderwijs was, zou ik dit een verplicht onderwerp maken op school, van de kleuterklas tot de universiteit. Overlijdens worden nog te vaak letterlijk doodgezwegen, terwijl zelfs jonge kinderen er al vragen over stellen. Het moet gewoon eerlijk uitgelegd worden."

Hoewel Nawal Farih het woord neemt, gaat ook Sammy Mahdi door dezelfde moeilijke periode. Dat hij niet op de voorgrond treedt, is een bewuste keuze, schrijft hij op sociale media.

"Ik heb het zelf heel moeilijk om hierover de juiste woorden te vinden. Ik klap dicht en voel dat ik in een emotionele knoop zit. Vandaar dat Nawal even namens ons beide spreekt."

Dat hij er niet over spreekt, maakt zijn mentale traject niet minder zwaar. Keirse en Van Genechten benadrukken dat het mentale en persoonlijke waar de partner ook door moet nog te vaak over het hoofd wordt gezien.

"De vader wordt standaard vergeten. Er is zelfs amper onderzoek naar vaders die een ongeboren kind verliezen", vertelt Van Genechten. "Ze staan erbij als toeschouwer en voelen zich machteloos. Ze rouwen op hun eigen manier, maar ze hebben evengoed nood aan aandacht en erkenning."

Keirse is nog scherper: "Zelfs de wetgever lijkt soms te vergeten dat een kind gemaakt wordt door een man én een vrouw. In de abortuswet komt het woord 'moeder' 18 keer voor, het woord 'vader' geen enkele keer. We moeten hen minstens even intens bijstaan."

Tot slot pleit Farih in haar plan voor een betere registratie. Op dit moment is er in ons land geen volledig overzicht van het aantal zwangerschappen en zwangerschapsverliezen. Ook wil ze sneller onderzoek bij herhaald zwangerschapsverlies en een nationaal protocol voor vroeggeboorte.