In de nasleep van het dodelijke ongeval in Buggenhout ruziën ministers Annick De Ridder (Mobiliteit) en Zuhal Demir (Onderwijs), beiden N-VA, over wie het beleid rond de bussen in het buitengewoon onderwijs onder zich moet nemen. Er zijn al jaren schrijnende verhalen. Ondanks budgetverhogingen gaat De Lijn opnieuw ritten schrappen. Een echte hervorming laat voorlopig nog op zich wachten.
N-VA-ministers De Ridder en Demir ruziën over busvervoer buitengewoon onderwijs: "Niemand wil de verantwoordelijkheid"
Anne Vanrenterghem
Gepubliceerd:
In het kort:
Het dodelijke ongeval in Buggenhout, te lange busritten: er zijn al jaren problemen met het leerlingenvervoer in het buitengewoon onderwijs
Het budget werd eerder verdubbeld. Maar zelfs nu schrapt De Lijn opnieuw ritten. Een strikter budget en stijgende kosten zijn de oorzaak.
De bevoegdheid zou van Mobiliteit naar Onderwijs overgaan, maar de ministers raken het daarover nog niet eens.
Geen minister die nog graag verantwoordelijk is voor de bussen van het buitengewoon onderwijs, zo lijkt het. Huidig minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) wil de bevoegdheid in elk geval niet zomaar overnemen van haar partijgenoot en minister van Mobiliteit Annick De Ridder. Nochtans was in de marge van het regeerakkoord overeengekomen dat de bevoegdheid zou worden overgeheveld naar Onderwijs.
Demir wringt tegen, omdat ze naar eigen zeggen een lager budget krijgt voor het vervoer. Het is niet zo dat de Vlaamse regering een extra besparing oplegt. Maar huidig minister van Mobiliteit De Ridder (N-VA) heeft De Lijn wel verboden om nog méér uit te geven dan het huidige budget van 139 miljoen euro.
Want De Lijn gaf in de werkelijkheid steevast meer uit. Dat kan dus niet meer, vindt De Ridder. Hetzelfde doen voor minder werkelijk budget dus, vindt Demir, daar past de minister liever voor.
Zuhal grijpt het budget gewoon aan, om te zeggen dat ze het nu al zeker niet wil doen
Bron binnen de regering
Maar gaat het echt alleen over dat budget? "Zuhal grijpt dit nu gewoon aan om te zeggen dat ze het nu al zeker niet wil doen", zegt een bron binnen de regering. "Als minister die bevoegdheid hebben, het plaatst je gewoon in een slecht daglicht", zegt een andere bron binnen de politiek.
Ik ga mijn verantwoordelijkheid niet ontlopen de dag dat ik verantwoordelijk ben
Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir, N-VA
In een reactie aan VRT NWS zegt minister Zuhal Demir: "Ik ga mijn verantwoordelijkheid niet ontlopen de dag dat ik verantwoordelijk ben. Ik heb dat nog nooit gedaan voor iets waar ik bevoegd voor ben."
Bronnen dicht bij de minister vullen nog aan: "Men vergeet dat dit zelfs nog nooit op de regeringstafel kwam. Dat zal in de komende maanden nu wel gebeuren", klinkt het. Tegen het schooljaar 2027-2028 zou de bevoegdheid bij Onderwijs moeten liggen. In die tussentijd zou een hervorming moeten worden voorbereid.
Geschrapte busritten
Omdat De Lijn nu dus enkel het budget van 139 miljoen mag hanteren, moet de vervoersmaatschappij noodgedwongen aanpassingen doen in het busvervoer. In een bericht aan verschillende scholen waarschuwde De Lijn al voor de aankomende "besparing", zo vernam VRT NWS.
"Er zijn al contracten met onderaannemers voor bepaalde ritten opgezegd", zegt een bron binnen de vervoersmaatschappij. Deze maand nog zou de vervoersmaatschappij communiceren over de nieuwe planning.
Al jaren moeilijkheden
Het is 25 jaar geleden dat de verantwoordelijkheid voor het leerlingenvervoer in het bijzonder onderwijs van Onderwijs naar Mobiliteit is verschoven. Toenmalig minister van Mobiliteit Steve Stevaert besliste dat De Lijn dat busvervoer kon organiseren.
Maar met de jaren steeg het leerlingenaantal in het buitengewoon onderwijs enorm. Het aantal inschrijvingen is in een klein decennium gestegen van 47.895 naar 56.036 vorig schooljaar. Dat komt neer op een groei van 17 procent.
Tegelijk doken ook steeds meer schrijnende verhalen op. Kinderen moesten vaak urenlang op de bus naar school zitten. Soms tot 4 uur per dag. Dat zou iedereen oncomfortabel vinden, en al zeker een kind met een beperking.
Van 70 naar 139 miljoen
Om die reden besliste de vorige Vlaamse regering dus uiteindelijk om het budget te verdubbelen: van 70 naar 139 miljoen euro per jaar. Informeel werd overeengekomen dat busritten in principe onder de 90 minuten zouden moeten blijven, maar er zijn nog steeds problemen.
Zo'n 6 procent van de busritten duurt nog steeds langer. Kinderen die slechts enkele kilometers van de school wonen, moeten soms toch een veelvoud van dat aantal kilometers mee met de bus. En na het dramatische ongeval in Buggenhout zijn er nu ook vragen over veiligheid.
Niemand wil inderdaad echt de verantwoordelijkheid
Voormalig Vlaams minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Anders)
"De budgetverhoging was een goede zaak. Maar ik wilde ook een hervorming doorvoeren", zegt voormalig minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Anders). "Dat is uiteindelijk niet door de Vlaamse regering geraakt. Men moet de wil hebben om verandering te brengen in dit dossier. Het systeem is onhoudbaar zoals het nu is. Niemand wil inderdaad echt de verantwoordelijkheid."
Geen mirakeloplossing
Een verdubbeling van het budget heeft de problemen niet opgelost. Wat kan er dan nog gebeuren? Meer centrale opstapplaatsen, in plaats van oppikken aan huis, klinkt het soms.
Er zijn al proefprojecten, in Roeselare, Antwerpen en Leuven. Maar dat werkt niet overal even goed.
Voor sommige leerlingen is het absoluut niet evident om de bus op zo'n opstapplaats te moeten nemen. "Er was zelfs ooit een schrijnend verhaal van een kindje dat met een sjaal aan een paal was vastgebonden terwijl het wachtte op de bus. Dat soort zaken kunnen natuurlijk niet", klinkt het bij een bron bij een vorig kabinet mobiliteit.
Er is een schrijnend verhaal van een kindje dat met een sjaal aan een paal gebonden was terwijl het wachtte op de bus
Men zou ook minder leerlingen het recht op gratis vervoer kunnen geven, door naar de specifieke beperkingen te kijken. "Er zijn leerlingen in de laatste jaren van het secundair onderwijs die het gratis busvervoer nemen, maar thuis dan wel op een brommertje rondrijden", zegt een bron binnen een voormalig kabinet van Mobiliteit. Al zou dit duidelijk een erg delicate oefening worden.
Maar er is ook de nood aan méér scholen van het buitengewoon onderwijs in de buurt. En de roep om meer aandacht voor veiligheid en het statuut van chauffeurs, na het drama in Buggenhout.
Een oplossing vinden voor de problemen met het busvervoer is dus allesbehalve gemakkelijk. En daarom lijkt geen enkele minister zich er nog de handen aan vuil te willen maken. Maar daar hebben de 45.000 leerlingen, en hun ouders, die dagelijks de bus naar het buitengewoon onderwijs nemen, niks aan.
