De Amerikaanse regering trekt de stekker uit belangrijk oceaanonderzoek. Al deze maand worden de eerste meetboeien van het Ocean Observatories Initiative verwijderd. Onderzoekers van over de hele wereld hangen ervan af, maar ook het Amerikaanse leger heeft die informatie nodig. "Dit is jezelf in de voet schieten. En niet met een pistool, maar met een bazooka", waarschuwt een Belgische onderzoeker.
Regering-Trump haalt hypermoderne onderzoeksapparatuur weer weg uit de oceaan: "Ook militair gezien is dit zeer dom"
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
10 jaar werk en 368 miljoen dollar (317 miljoen euro). Dat heeft het de Verenigde Staten gekost om een uiterst geavanceerd en uitgebreid meetsysteem voor de oceaan uit te bouwen, het Ocean Observatories Initiative (OOI).
Op 5 verschillende plekken voor de Amerikaanse kust dobberen er vandaag boeien vol meetapparatuur, en zoeven er metertjes aan lange kabels door de waterkolom. Die brengen de watertemperatuur en de sterkte van de stromingen in kaart, en meten hoeveel CO2 het water opneemt.
Dat gebeurt tot wel 3 kilometer onder de zeespiegel. Al die apparatuur is met elkaar verbonden door 924 kilometer aan kabels en verzendt elke seconde 1,75 gigabyte aan informatie.
Al die infrastructuur had eigenlijk nog moeten meegaan tot 2040, maar de regering-Trump haalt ze nu al uit het water.
Deze maand al zullen er schepen uitgestuurd worden die 90 diepzee-instrumenten moeten verwijderen, kondigde de National Science Foundation aan op 21 mei. Dat is het federaal agentschap dat wetenschappelijk onderzoek in de Verenigde Staten coördineert. De krant The New York Times pikte het nieuws maandag op.
Binnen 15 maanden zou alles opgeruimd moeten zijn.
Knippen in de wetenschap
Helemaal onverwacht komt de beslissing niet. Al 2 keer eerder, in 2025 en ook dit jaar, probeerde de regering-Trump 80 procent van het werkingsbudget van het OOI weg te knippen. Even vaak werd de regering teruggefloten door het Congres. Onderzoekers reageerden door sommige apparaten al uit te schakelen, en zo wat te besparen.
Want het OOI kost wel degelijk veel geld. Apparatuur op zee krijgt het stevig te verduren. Het onderhoud kost elk jaar 48 miljoen dollar (41 miljoen euro).
De National Science Foundation, het federaal agentschap dat wetenschappelijk onderzoek in de Verenigde Staten coördineert, houdt het niet bij besparingen. Het schrapt het hele onderzoeksproject om "flexibeler prioriteiten te kunnen stellen" en om "binnen het portfolio van onderzoekinfrastructuur te kunnen werken aan slim levenscyclusbeheer", zegt een woordvoerder in The New York Times.
Er zijn méér metingen nodig, niet minder
Jan Mees, directeur VLIZ
De regering-Trump schrapte al flink in ander onderzoek naar de oceaan en het klimaat. Ze ontketende vorig jaar een golf van ontslagen bij het agentschap NOAA, schrapte 2 belangrijke CO2-meetsatellieten en kondigde aan het belangrijke klimaatinstituut NCAR te zullen ontmantelen.
Stormen, tsunami's en aardbevingen voorspellen
Over de hele wereld zitten oceaanonderzoekers met de handen in het haar. Veel geavanceerder dan het OOI wordt het immers niet. Het levert data van onschatbare waarde, onder andere voor weersvoorspellingen, om te weten waar stormen en tsunami's aan land zullen komen en zelfs om aardbevingen te voorspellen.
Jan Mees, directeur van het Vlaams Instituut van de Zee (VLIZ), noemt vooral de diepzeemetingen erg belangrijk. "We hebben zeer weinig zicht op wat er daar gebeurt, net zomin als over de AMOC." Dat is de diepzeestroming die als een transportband warmte naar West-Europa pompt, maar door de klimaatverstoring aan kracht verliest.
"Die stroming is zeer moeilijk te meten en erg complex. Daardoor verschijnen er ook tegenstrijdige studies. Volgens sommigen zal de AMOC stilvallen tegen het einde van de eeuw, terwijl anderen denken dat hij eerder zal vertragen, zonder al te grote gevolgen." Volgens sommige voorspellingen zou het in Europa 7 graden kouder kunnen worden.
"Maar de wetenschap is er nog niet uit. Er zijn dus méér metingen nodig, niet minder."
Fakkel doorgeven aan China
"Dit is jezelf in de voet schieten. En niet met een pistool, maar met een bazooka", vult oceanograaf Filip Meysman (Universiteit Antwerpen) aan. "Want ook militair gezien is dit zeer dom. De VS geeft de fakkel door aan China."
"Een van de redenen waarom de Amerikaanse zeemacht zo sterk staat, is immers door de samenwerking met de oceanografische gemeenschap. Wil je onderzeeërs de wereld rond laten varen, dan heb je heel goede kaarten nodig, en data over hoe de oceaan zich gedraagt."
Ironisch gezien maakte China ooit dezelfde fout, merkt Meysman nog op. "In de 15e eeuw hadden niet de Spanjaarden of de Portugezen maar de Chinezen de beste schepen. Admiraal Zheng He verkende toen heel Azië en de kusten van Afrika. Maar onder de nieuwe keizer is China daarmee gestopt. Daardoor spreken we nu geen Chinees, maar is het het Westen dat de wereld domineert."
"Precies dat zie je nu gebeuren in de Verenigde Staten: één weinig verlichte geest die het systeem in een andere richting duwt."
Terwijl de Verenigde Staten afhaken, zet de Europese Unie verder in op oceaanonderzoek. Net vandaag kondigt de Europese Commissie aan dat het de internationale samenwerking onder de koepel van het Global Ocean Observing System wil versterken, onder meer voor onderzoek naar de diepzee. De Commissie trekt daarvoor 50 miljoen euro uit, en daarnaast nog eens 12 miljoen euro om datasystemen te ontwikkelen.
