"Ik was een wandelende rekenmachine. Na een tijdje kon ik perfect uitrekenen hoeveel calorieën er op mijn bord lagen." Katleen (50), Aaron (40) en Anaelle (30) worstelden jarenlang met een eetstoornis. Hun verhalen verschillen, maar één ervaring delen ze: de ziekte neemt de controle over je leven volledig over en doet je wereld steeds kleiner worden. Op Wereldeetstoornisdag vraagt lotgenotenorganisatie ANBN meer aandacht voor die (onzichtbare) gevolgen.
"Ik vernietigde mijn lichaam, maar werd aangemoedigd verder te doen": Katleen, Aaron en Anaelle over leven met eetstoornis
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
Dit artikel bevat getuigenissen over eetstoornissen en psychisch lijden. Voel je je hierdoor geraakt? Contacteer gratis en anoniem Tele-Onthaal via 106 of www.tele-onthaal.be . Je kan er ook altijd over praten met een professionele hulpverlener of een vertrouwenspersoon.
Voor meer informatie over eetstoornissen kan je terecht bij het kenniscentrum Eetexpert of de patiëntenorganisatie anbn vzw .
Katleen (50): "Ik crashte als vrienden voorstelden iets te gaan eten"
Dertig jaar lang beheersten verschillende eetstoornissen het leven van Katleen. Ze was 13 à 14 jaar toen ze voor het eerst eetstoornisgedrag vertoonde. Het begon bij anorexia, maar ging nadien over in orthorexia (dwangmatige fixatie op extreem gezond en 'puur' eten) en uiteindelijk eetbuien. Ze zocht pas hulp toen ze begin de 40 was.
"Ik duwde weg dat ik een probleem had, maar herkende mezelf ook niet in het stereotiepe beeld van een eetstoornis: een jong meisje met ernstig ondergewicht. Ik kon dat label er dus niet op plakken", vertelt Katleen, die intussen voorzitter is van lotgenotenorganisatie ANBN.
Je bent na een tijdje voortdurend aan het liegen, terwijl je dat echt niet wil
Katleen kampte 30 jaar lang met eetstoornissen
De impact op haar leven was enorm: "De eetstoornis beheerste mijn leven elk uur van elke dag. Zelfs 's nachts lag ik wakker om uit te rekenen wat ik zou eten en hoeveel ik zou sporten. De regeltjes werden steeds strenger en ik werd telkens harder voor mezelf. Het was nooit genoeg en je gaat daar zelf onbewust in mee."
Haar eetstoornisgedachten waren de norm en vormden de structuur van Katleens leven. Als er van die norm afgeweken werd, volgde pure paniek. "Als vrienden spontaan voorstelden om iets te gaan eten, crashte ik meteen."
Telkens opnieuw verzon ze smoesjes en uitvluchten, zodat het haar vrienden niet zou opvallen dat ze niet mee uit eten ging. "Ik ben echt een heel eerlijk persoon, maar die leugens waren een manier om met de paniek om te gaan. Je bent na een tijdje voortdurend aan het liegen, terwijl je dat echt niet wil."
"Ik kon pas plezier hebben met vrienden als mijn lichaam voldeed aan mijn eisen of als ik een bepaald gewicht had. Ik heb vaak huilend thuisgezeten, terwijl mijn vrienden samen iets leuks deden. Dan begon ik me af te vragen of ik er nog wel bijhoorde en of ik goed genoeg was voor hen."
Ze spreekt van een vicieuze cirkel. "Je voelt je alleen op de wereld en dat is precies wat je eetstoornis wil", besluit Katleen.
Wat is een eetstoornis?
Een eetstoornis is een syndroom dat verschillende kenmerken heeft, waarvan aanhoudend verstoord eetgedrag er slechts eentje is. Andere kenmerken zijn een verstoord lichaamsbeeld, psychosociale en lichamelijke problemen.
De DSM-5, het handboek voor psychiatrische syndromen, onderscheidt 3 verschillende types.
Anorexia nervosa: door intense angst om aan te komen, gaat iemand extreem weinig eten en maaltijden compenseren door bijvoorbeeld intensief te sporten. Dat gebeurt zelfs bij een gevaarlijk laag lichaamsgewicht, omdat het lichaamsbeeld zwaar verstoord is
Boulimia nervosa: herhaaldelijke eetbuien waarbij iemand in korte tijd grote hoeveelheden voedsel eet, worden gecompenseerd door opzettelijk braken, laxeren, vasten of extreem sporten
Eetbuistoornis of binge eating disorder: regelmatig grote hoeveelheden in korte tijd eten, vaak met gevoel van controleverlies. Er wordt achteraf niet gecompenseerd
Er bestaan ook andere, niet-officieel erkende eetstoornissen. Orthorexia is daar een voorbeeld van. Daarbij gaat een persoon obsessief focussen op extreem gezond eten.
Een volledig overzicht inclusief meer uitleg vind je op de website van het Vlaams kenniscentrum Eetexpert , dat hulp biedt bij eet- en gewichtsproblemen. Zowel patiënten als naasten en zorgverleners kunnen er terecht.
Aaron (40): "Als sportieve man werd mijn gedrag aangemoedigd"
Sporten en op je eten letten. Daar is niets mis mee, dacht Aaron. Tot zijn gedrag steeds obsessiever werd en hij een eetstoornis ontwikkelde.
"Mijn vrouw zag al snel dat het problematisch was, maar ik heb dat echt heel lang ontkend. Ik zag het probleem niet, want ik zette straffe sportprestaties neer en was daar ook trots op. Anderen moedigden me voortdurend aan om verder te doen. Mensen zagen het als sterkte dat ik mij eten kon ontzeggen om mijn sportprestaties te optimaliseren", vertelt Aaron.
Ik pleegde roofbouw op mijn lichaam, ik was altijd moe en herstelde niet meer na het sporten
Aaron had restrictieve anorexia
Achteraf gezien beseft hij dat die prestaties volledig onverantwoord waren. "Ik pleegde roofbouw op mijn lichaam. Je lichaam kan veel aan, maar ik gaf het veel te weinig voedingsstoffen. Ik was altijd moe en mijn lichaam herstelde niet meer na het sporten."
Ook emotioneel had dat een impact: "Mijn emoties waren totaal afgevlakt, want ook mijn hersenen kregen niet genoeg voedingsstoffen om te functioneren. Alles wat rondom mij gebeurde, werd bijzaak. Mijn wereld werd heel erg klein en ik geloofde niet meer in mezelf. Als ik met vrienden iets ging doen, had ik geen ruimte in mijn hoofd om met hen bezig te zijn en mij te amuseren."
Dat terwijl Aaron eigenlijk een goedlachs persoon is met veel humor, vertelt hij. "Ik was echt geen aangenaam persoon meer om bij te wonen. Regelmatig hadden mijn vrouw en ik vlammende ruzie. Of ja, tijdens elk eetmoment eigenlijk", geeft Aaron toe.
Het is Aarons vrouw die hem uiteindelijk overtuigt om er iets aan te doen. En een gesprek met ex-profwielrenster Leontien van Moorsel, die ook anorexia heeft gehad, geeft Aaron het laatste duwtje richting zijn herstel.
"Na een lezing over haar ervaring met een eetstoornis sprak ik Leontien aan om haar te bedanken. Ze zei dat ik er beter uit zou zien met een kilootje meer. Het voelde als een klets in mijn gezicht: heel de buitenwereld zag dat ik een probleem had, maar ik vatte het zelf niet."
"Ze stelde voor om samen een stuk taart te eten, dus dat deden we. Daarna besloot ik 100 procent voor mijn herstel te gaan", besluit Aaron.
Anaelle (30): "Mijn eetstoornis bezorgde mijn gezin jarenlang doodsangsten"
"In 2016 kwam ik net uit een relatie met iemand die een narcistische persoonlijkheid had en mij heel de tijd wilde controleren", vertelt Anaelle. "Ik had mij helemaal gevormd naar wie hij wilde dat ik was, ik herkende mezelf niet meer."
"Hij zei telkens wat ik wel en niet mocht eten of welke kleren ik mocht dragen, en dat deed mijn eetstoornis ook. Het klinkt cru, maar ik wilde er niet meer zijn. Ik wist niet meer hoe ik moest leven en het kon me allemaal niet meer schelen", legt Anaelle uit.
Ik zag mijn ouders als mijn grote vijand, want zij wilden mij controleren
Anaelle had anorexia
Haar eetstoornis, anorexia, nam op dat moment de touwtjes in handen: "Ik luisterde volgzaam en stelde me er niet te veel vragen bij. Hoe verder ik ging, hoe beter. En toch bleef ik in mijn hoofd zitten met de gedachte: je bent minderwaardig en zwak, en je moet afvallen."
"Ik spendeerde mijn tijd op mijn kamer en in supermarkten. Ik draaide elke verpakking om en was een wandelende rekenmachine. Tijdens een maaltijd kon ik na een tijdje in mijn hoofd berekenen hoeveel calorieën ik binnenkreeg." En dat hield Anaelle jarenlang hardnekkig vol.
Haar ouders waren bezorgd en probeerden Anaelle regelmatig te confronteren met haar eetstoornis. Ze stuurden haar naar een psycholoog en diëtiste, tevergeefs.
"Ik wilde niet geholpen worden en er was geen haar op mijn hoofd dat eraan dacht om te vertellen wat er in mijn hoofd gebeurde. Mijn ouders waren mijn grote vijanden, want die wilden mij koste wat het kost controleren en doen eten. Het voelde alsof ze mij voortdurend probeerden te saboteren", legt Anaelle uit.
Een potje yoghurt zorgde meer dan eens voor tranen met tuiten en hevige ruzie. "Ik moest het opeten van mama, maar ik wilde niet en ben huilend en roepend naar mijn kamer gestormd."
Eetstoornis is "vuile rotzak"
Nu beseft Anaelle dat haar ouders gewoon doodsbang waren. "Ik mocht op een bepaald punt zelfs niet meer alleen slapen, omdat ze zo bang waren dat ik domme dingen ging doen. Ze zijn daar mentaal nog altijd niet helemaal overheen."
En dat besef kwam er pas tijdens een verhitte discussie: "Mama zei: 'Je bent ziek en maakt ons ook allemaal ziek'. Toen besefte ik dat mijn eetstoornis een ongelofelijk vuile rotzak is die heel mijn gezin jarenlang met doodsangsten heeft opgezadeld", besluit Anaelle.
Intussen is ze hersteld, mede dankzij haar huidige verloofde. "Ik leerde hem kennen op café, waar ik eigenlijk zat om mijn eetstoornis te ontvluchten. Hij liet me voor het eerst in jaren opnieuw oprecht lachen. Ik besefte dat ik hem graag zag en niet kwijt wilde. Daarom moest ik herstellen."
De 2 stappen in augustus in het huwelijksbootje.
