Jan Balliauw na Russische drone-inslag op Roemeens flatgebouw: "Niet intentioneel, maar duidelijke escalatie"

Wanneer een Russisch projectiel op NAVO-grondgebied terechtkomt, is het altijd even de adem inhouden, zeker als er doden of gewonden vallen. Zelfs een klein incident kan politiek snel zwaar worden, omdat NAVO-landen moeten afwegen hoe ze reageren zonder een grotere oorlog te ontketenen.

Bij zo'n incident, een Russische drone-inslag op een Roemeens appartementsgebouw in de stad Galați, vlak bij de Oekraïense grens, zijn afgelopen nacht 2 mensen lichtgewond geraakt. 

De drone drong volgens een verklaring van het Roemeense ministerie van Defensie het luchtruim binnen en stortte vervolgens neer op het dak van een woongebouw. Er is nadien brand ontstaan, klinkt het. 

Na zo'n incident komt de vraag naar intentie. Die is cruciaal, maar vaak niet meteen duidelijk. Ging het om een fout, een technisch mankement of een bewuste aanval? Die onzekerheid maakt de situatie precair, omdat de gevolgen sterk verschillen naargelang het antwoord. Een vergissing leidt doorgaans tot diplomatieke reacties, terwijl een bewuste aanval kan uitmonden in een veel verdergaande escalatie.

Volgens Ruslandkenner bij het Egmontinstituut Jan Balliauw gaat het waarschijnlijk niet om een intentionele aanval. "Het was meer dan waarschijnlijk een drone die ingezet werd bij een aanval op de Donauhaven van Reni in Oekraïne", vertelt hij in De Ochtend op Radio 1. "Daar waren berichten van droneaanvallen en dus is een van die drones blijkbaar uit koers geraakt. Dit is iets waarvan iedereen vreesde dat het wel eens zou kunnen gebeuren."

Het is lang niet de eerste keer dat een drone op Roemeens grondgebied belandt. Tijdens grootschalige Russische drone-aanvallen probeert Oekraïne die drones vaak neer te halen met luchtafweer of te blokkeren door de radio- of GPS-signalen te verstoren (jamming). In zo'n geval kunnen drones nog een tijdje stuurloos verder vliegen en komen ze soms (onbedoeld) in nabijgelegen gebied terecht.

Hoewel het dus niet om een intentionele aanval gaat, is dit wel een verdere escalatie van dit soort incidenten, zegt Balliauw. 

"Het is natuurlijk wel zo dat dit NAVO-grondgebied is en dat de NAVO-landen niet zomaar kunnen doen alsof dit niet gebeurd is. Vandaar ook dat de Roemeense president zijn Veiligheidsraad gaat samenroepen. En Roemenië heeft inderdaad ook aan de NAVO gevraagd om maatregelen te nemen."

Maar voorlopig is dit wel geen reden om artikel 5 van het NAVO-handvest in te roepen, meent Balliauw. Dat artikel stelt dat een aanval tegen één NAVO-land gezien wordt als een aanval tegen alle bondgenoten, en dus een gezamenlijke militaire reactie teweegbrengt. Zo ver komt het dus voorlopig niet, maar het kan wel leiden tot extra militairen en luchtverdediging (zoals versterkte drone-afweer) in Roemenië.

Dan wordt al snel gekeken in de richting van Oekraïne, dat op dit moment over de daadkrachtigste anti-dronetechnologie beschikt. Ook de Amerikanen zetten die Oekraïense antidronetechnologie in voor hun eigen luchtmachtbasissen in Saudi-Arabië, om Iraanse drones af te weren.

Balliauw meent wel dat de NAVO-bondgenoten misschien te laat handelen. "Ik stel me de vraag waarom daar niet eerder aan gewerkt is. De incidenten hebben zich de afgelopen maanden en jaren opgestapeld in Roemenië. Je zou dus verwachten dat daar eerder iets tegen gedaan werd."