Minister van Onderwijs Demir (N-VA) belooft meer informeel overleg na open brief van 1.300 schooldirecteurs

De schooldirecteurs maken zich al langer zorgen en ook de leerkrachten stuurden al verschillende noodkreten uit. In een open brief aan minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) die weinig aan de verbeelding overlaat, uiten meer dan 1.300 directeurs hun bezorgdheden nu nogmaals. Vanochtend hebben ze hun verzuchtingen ook kracht bijgezet tijdens een persconferentie. 

"Goed onderwijs vereist een fundament van doordachtheid en stabiliteit", klinkt het aan het begin van de brief. "De huidige veelheid aan maatregelen, de snelheid waarmee ze worden doorgevoerd en de gebrekkige praktische organiseerbaarheid ervan op de werkvloer dreigen de onderwijskwaliteit net te schaden in plaats van te versterken." 

De directies klagen onder meer "het gebrek aan tijd om veranderingen door te voeren en de laattijdige communicatie" aan. Daarnaast zijn er de "financiële realiteit en het lerarentekort", die het invoeren van de vernieuwingen nog bemoeilijken. "Extra maatregelen vereisen méér personeel, maar wij zitten midden in een acuut lerarentekort." 

De frustratie is groot, bevestigt Guy Voets, coördinerend directeur bij viio in Tongeren-Borgloon, in De Ochtend op Radio 1. Ook hij ondertekende de brief. "Het was een vrij spontaan initiatief. Er waren verschillende collega-directeurs die zeiden: wat hier allemaal gebeurt, is veel op korte tijd, het gaat veel te snel. Hier kunnen we niet mee verder. En we wilden op een positieve manier een signaal geven dat we hier graag verandering in zien." 

Want op zich zijn de leerkrachten zeker niet tegen alle nieuwe maatregelen en aanpassingen. Het ontbreekt hen naar eigen zeggen wel aan voldoende tijd om ze in te voeren. "En er is vaak laattijdige communicatie. Maatregelen vergen best wat implementatietijd, bijvoorbeeld wanneer het gaat over evaluatiebeleid. Dat vergt overleg met collega's, een andere visie op evaluatie." 

Directeurs zijn ook gebonden aan juridische procedures. Om dat evaluatiebeleid te wijzigen, is trouwens ook toestemming nodig van de participatieorganen op school. En er zijn zaken die opgenomen moeten worden in het schoolreglement. Dat kan je niet "snel snel" doen, benadrukken de directeurs.

Een andere frustratie die aangekaart wordt, is het probleem rond vertrouwen en autonomie. "Daarmee bedoelen wij: geef scholen de ruimte om met de middelen die ze krijgen zelf aan de slag te gaan", legt Voets uit. "We zien micromanagement. Met bepaalde middelen die we toebedeeld krijgen mogen we ook enkel specifieke dingen doen. Dat noemen wij de 'gekleurde' middelen en dat vinden wij betuttelend. Elke school, elke context is anders." 

Voets geeft ook een concreet voorbeeld van een wijziging uit het verleden waarbij er volgens hem te weinig naar de opmerkingen van de directeurs en leerkrachten geluisterd is: het statuut van de leraar-specialist (leerkrachten met een specifieke expertise die meer zouden verdienen dan hun collega's, red.).

"Wij krijgen apart middelen voor de uren leraar-specialist. We hebben als scholen altijd gezegd: doe dat niet, geef die middelen gewoon mee in onze basisomkadering. Het is er toch gekomen, maar het zal nu over een aantal jaar al afgevoerd worden omdat het niet werkt. Net zoals wij gezegd hebben. En nu zijn er opnieuw zo een aantal dingen." 

Ook de inductiemaatregelen, bedoeld om startende leerkrachten in de eerste jaren van hun loopbaan te ondersteunen, komen nu op de scholen af. "Wij staan zeker achter de doelstellingen dat we nieuwe leraren goed moeten begeleiden, in de doelen gaan we absoluut mee. Maar als we niet betrokken worden, dan krijgen we regelgeving zoals nu die veel te complex en te ingewikkeld is. Wij willen er gewoon op een snelle en vlotte manier mee aan de slag zodat iedereen er beter van wordt." 

Demir heeft intussen ook zelf al toegegeven dat de maatregelen te complex zijn. Ze staat daarom toe dat de uren om beginners te ondersteunen anders ingevuld worden. Maar volgens de directeurs is dit nog maar het topje van de ijsberg. "Veel directeurs zitten met de handen in het haar. Van verschillende maatregelen is het onrealistisch dat we ze moeten uitrollen tegen 1 september. Het is heel belangrijk dat we tijd krijgen om dat op een doordachte en kwalitatieve manier te kunnen doen", klonkt het tijdens de persconferentie.  

Buitenstaanders zullen mogelijk opperen dat er bij hervormingen altijd weerstand is. Voets ontkent dat niet, maar benadrukt dat het vooral gaat over de manier waarop Demir haar beslissingen neemt. "Wij zitten al 6 à 7 jaar in hervormingen in het secundair onderwijs. Dat heeft inderdaad weerstand opgeroepen, maar we zijn er wel mee aan de slag gegaan. En we onderschrijven de doelstellingen zeker."  

Hij houdt vooral ook een pleidooi voor flexibiliteit. "Leg geen maatregelen van bovenaf op voor iedereen. Dit brengt heel veel scholen in een moeilijk parket momenteel." 

"Wij willen absoluut meewerken aan onderwijskwaliteit. Wij zijn in scholen meer gaan inzetten op kwaliteitsmanagement. Daar worden wij terecht op doorgelicht en dat is een positieve evolutie. Maar als je maatregelen oplegt waarvan wij zeggen dat die moeilijk implementeerbaar zijn, dan komen die de kwaliteit niet ten goede. Integendeel: de kwaliteit van het onderwijs komt onder druk te staan als de regelgeving rond personeelszaken heel complex en gefragmenteerd wordt. "

De ondertekenaars van de open brief vragen nu vooral dat ze ruimte krijgen, dat ze in overleg mogen gaan met de minister, kortom dat ze echt gehoord worden. "Betrek het onderwijsveld. Wij zijn geen groep dissidente directeurs. Er zijn de onderwijskoepels waarin wij vertegenwoordigd zijn. Maar wanneer daar niet naar geluisterd wordt... Wij willen het signaal geven aan de minister dat ze directeurs en leraren in het veld negeert en bijgevolg eigenlijk de leerlingen in de klas." 

Voets benadrukt dat het jammer is dat deze open brief er is moeten komen. "Onze grieven liggen niet sinds deze week op tafel. Maanden geleden hebben wij in de overlegorganen ook al signalen gegeven dat dit niet ging lukken, maar daar wordt nauwelijks op gereageerd. Daarnaast komen er ook maatregelen bij waar nog nooit over gesproken was." 

Concreet vragen de directeurs nu onder meer een uitstel van de vermindering van de evaluatiedagen. Zij willen dat dit pas ingaat vanaf schooljaar 2027-2028, zodat er "samen met het onderwijsveld nagedacht kan worden over een betere oplossing om efficiënter om te gaan met de lestijd".

Daarnaast vragen ze ook "flexibiliteit in de opvangplicht" (leerlingen die vroeger naar huis zouden mogen of later kunnen starten als de schoolorganisatie dat vereist) en een "duidelijk tijdspad dat ruimte creëert voor een succesvolle uitrol van de minimumdoelen". 

De persconferentie werd besloten met de oproep: "Doe het samen met ons, met de onderwijsverstrekkers. Dit is een uitgestoken hand: luister naar ons, alsjeblieft."