Ons land telt er 1.601: moeten we sneller af van onze spooroverwegen?

"De ideale overweg is de overweg die niet bestaat", begint woordvoerder Frédéric Petit van Infrabel. "Een overweg is altijd een gevoelige plek voor de verkeersveiligheid. Maar ze allemaal sluiten, is helaas een utopie."

België heeft vandaag exact 1.601 spooroverwegen. "Dat zijn er nog altijd veel, maar wel al een stuk minder dan vroeger. Sinds de oprichting van Infrabel in 2005 zijn er 471 overwegen minder op ons spoornet", zegt Petit.

"We proberen al jaren om er zoveel mogelijk te sluiten, maar vaak is er veel tijd en geld voor nodig. Je kan niet zomaar een overweg sluiten zonder een waardig alternatief te voorzien, zoals een tunnel, een brug of een fiets- of langsweg. Die komen er niet in een handomdraai en dit moet altijd nauw worden afgestemd met de betrokken steden en gemeenten."

Daarom pakt Infrabel eerst de meest 'gevoelige' overwegen aan. Dat zijn de overwegen waar in het verleden al ongevallen zijn geweest of waar het risico op een ongeval groter is, omdat er bijvoorbeeld druk verkeer met files en druk treinverkeer is, of omdat er scholen of een station in de buurt zijn.

"Maar ook die kunnen we helaas niet allemaal sluiten, omdat er op sommige plaatsen gewoon geen andere oplossing is", zegt Petit. "In die gevallen proberen we de veiligheid te verhogen door bijvoorbeeld ledverlichting op de slagbomen te plaatsen. Momenteel zijn daar al 40 overwegen mee uitgerust, maar we willen naar zeker 100."

"Een andere optie zijn camera's met obstakeldetectie. Die kunnen detecteren wanneer een voertuig of voetganger te lang stilstaat op een overweg en geven een alarmsignaal aan de verkeersleiding, die dan het treinverkeer kan stilleggen indien nodig."

Uit cijfers van Infrabel blijkt dat vorig jaar 3 ongevallen aan overwegen zijn voorkomen dankzij camera's met obstakeldetectie. Momenteel zijn er zo'n 40 camera's aangesloten op de systemen van de verkeersleiding.

Maar gaat het allemaal niet te traag? Frédéric Petit vindt van niet. "We komen van ver. Voor een klein, dichtbevolkt land heeft België een van de drukste spoorwegnetten in Europa. Vorig jaar heeft Infrabel 51,9 miljoen euro geïnvesteerd (met tussenkomst van Europese subsidies, red.) om overwegen te vervangen en te vernieuwen."

"De cijfers tonen ook dat het sluiten van overwegen, in combinatie met sensibiliserings- en controleacties, zijn vruchten afwerpt. Het aantal ongevallen aan overwegen is de voorbije 5 jaar gedaald, van 46 in 2021 naar 29 in 2025. Maar elk ongeval en elk slachtoffer is er natuurlijk een te veel."

Volgens Griet De Ceuster, gedelegeerd bestuurder van onderzoeksbureau Transport & Mobility Leuven, gebeuren er in België ook niet meer ongevallen aan overwegen dan in andere landen. "Ondanks dat onze overwegen wel veel drukker zijn."

"Om de 2 kilometer spoor is er een overweg in België. Dat is vergelijkbaar met andere Europese landen", zegt De Ceuster. "Maar er zijn wel veel meer voertuigen of voetgangers die een overweg oversteken dan bijvoorbeeld in Polen of Roemenië."

"Dat er dan toch niet vaker ongevallen gebeuren, komt omdat onze overwegen goed beveiligd zijn, met slagbomen, lichten en een geluidssignaal. Dat is zeker niet in elk land zo."

Wat opvalt in de cijfers, is dat er in de provincie Oost-Vlaanderen telkens meer ongevallen aan overwegen gebeuren dan in andere provincies. In 2025 waren er 9 ongevallen aan Oost-Vlaamse overwegen, 6 in Antwerpen, 5 in West-Vlaanderen, 4 in Vlaams-Brabant en 2 in Limburg.

"Dat komt simpelweg omdat Oost-Vlaanderen de meeste overwegen van ons land telt, ongeveer 400", zegt Petit. "Heel wat spoorlijnen lopen door Oost-Vlaanderen, en dus zijn er ook veel overwegen."

"Oost-Vlaanderen heeft ook de haven van Gent op zijn grondgebied én een deel van de haven van Antwerpen op Linkeroever. In havengebieden zijn ook tal van overwegen en dus meer kans op ongevallen."

Uit de statistieken van Infrabel blijkt ook nog dat de meeste ongevallen aan overwegen gebeuren door weggebruikers die de overweg oversteken als het licht al op rood staat en de slagbomen gesloten zijn (55 procent). Daarnaast gebeuren ongevallen door onvoorzichtig gedrag (31 procent) en ten slotte de impact van de weersomstandigheden (iets meer dan 10 procent)

Ook in Buggenhout zijn de voorbije jaren 2 overwegen afgesloten. Maar dus niet de overweg waar het dodelijke ongeval dinsdag gebeurde. "Die overweg is toen ook wel opgenomen in de gesprekken met de gemeente Buggenhout, maar er is toen beslist om die niet te sluiten."

"Voor alle duidelijkheid: die overweg in Buggenhout is geen gevoelige overweg. Er is de voorbije 20 jaar geen enkel ongeval gebeurd, behalve dat de slagbomen 2 keer zijn aangereden."

"Aan de parallelweg waar de schoolbus kwam uitgereden, werd ook een extra weglichtsein geplaatst aan de overweg om de zichtbaarheid extra te verhogen. Maar ondanks het feit dat het geen gevoelige overweg is, heeft er zich dinsdag helaas toch een diepmenselijk drama voorgedaan."