2 op de 3 Vlamingen zijn pessimistisch over de toekomst van ons land. Dat blijkt uit De Stemming. Vooral kiezers van Vlaams Belang en PVDA zien de toekomst somber in. Die kiezers zijn ook minder tevreden over de democratie en hebben vaker het gevoel dat "vroeger alles beter was".
"Vroeger was alles beter": Vlaming ziet toekomst somber in, vooral pessimisme bij kiezers Vlaams Belang en PVDA
Met De Stemming peilen we naar de politieke voorkeuren en maatschappelijke bezorgdheden van de Belgen. Het is een jaarlijks onderzoek in opdracht van VRT NWS, De Standaard en RTBF, uitgevoerd door de Universiteit Antwerpen en de Université Libre de Bruxelles. De bevraging werd afgenomen in maart 2026.
De volledige gedetailleerde resultaten en informatie over de methode kan je hier vinden.
"Als u aan de toekomst van ons land denkt, bent u dan eerder optimistisch of pessimistisch?" Het was een van de vragen die meer dan 5.000 mensen voorgeschoteld kregen in De Stemming. In Vlaanderen zegt maar liefst 65 procent eerder pessimistisch tot zeer pessimistisch te zijn. Dat is ongeveer 2 op de 3 Vlamingen. In Brussel en Wallonië ligt dat cijfer nog hoger, rond de 3 op de 4 mensen.
Als we de opdeling maken op basis van de partijen waarvoor de bevraagden zouden stemmen, zien we dat het pessimisme het grootst is bij de kiezers van de radicale partijen. Bijna 9 op de 10 kiezers van PTB-PVDA en Vlaams Belang denken dat het verder bergaf zal gaan. "Optimisten zijn bij die partijen met een vergrootglas te zoeken", klinkt het bij de onderzoekers.
Nog opvallend in deze grafiek is dat er bij de kiezers van oppositiepartijen Anders en Groen minder pessimisten zijn dan bij de kiezers van de meerderheidspartijen (N-VA, CD&V en Vooruit).
Een andere belangrijke, maar minder verrassende, vaststelling is dat mensen met een lager inkomen pessimistischer zijn over de toekomst dan mensen met een hoger inkomen.
Ook vertrouwen in democratie ligt bij kiezers radicale partijen lager
Een van de opvallendste resultaten van De Stemming van vorig jaar was de aanzienlijke stijging van het percentage bevraagden dat aangaf redelijk tevreden te zijn over de manier waarop de democratie in België functioneert. Deze stijging was vooral merkbaar in Vlaanderen, maar deed zich ook voor in Wallonië en Brussel.
In 2026 blijft die situatie nagenoeg stabiel. We zien in alle regio's een lichte daling, maar enkel in Wallonië is die statistisch significant te noemen.
De onderzoekers stellen wel opnieuw vast dat de kiezers van de radicale partijen véél minder democratisch tevreden zijn dan de andere Belgen. "Dit bevestigt wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat de kiezers van deze partijen een aanzienlijk kritischere houding hebben ten opzichte van de politieke instellingen."
"Vroeger was alles beter"
Onder het motto "vroeger was alles beter" werden er dit jaar ook 4 'nostalgie'-stellingen opgenomen in De Stemming. Stellingen over hoe het leven voor 'mensen zoals jij' is geëvolueerd. "Want nostalgie is een groepsgevoel", verklaren de onderzoekers.
Elk van de 4 stellingen meet 1 dimensie van nostalgie en maatschappelijke achteruitgang: een politieke dimensie, een economische, een sociale en een culturele dimensie. Dit waren de vragen:
Politiek: mensen zoals ik werden vroeger serieuzer genomen in de politiek
Economisch: mensen zoals ik hadden het vroeger beter
Sociaal: mensen zoals ik maakten vroeger meer deel uit van een hechte, warme gemeenschap
Cultureel: op de gewoontes en interesses van mensen zoals ik werd vroeger minder neergekeken
In alle regio's zegt een meerderheid dat het vroeger beter was op economisch vlak. Dat gevoel van economische crisis zagen we ook al in andere resultaten van De Stemming. Daarnaast zien we dat er in Vlaanderen en Wallonië ook een gevoel is dat het vroeger beter was op sociaal vlak, terwijl Brusselaars vooral nostalgisch zijn op cultureel vlak.
Opnieuw valt bij al deze vragen op dat vooral de kiezers van Vlaams Belang en PTB-PVDA het vaakst akkoord gaan met de stellingen. In Wallonië gaan ook veel PS-kiezers akkoord met deze stellingen, wat een groot verschil is met de socialisten in Vlaanderen. Maar Vooruit maakt natuurlijk deel uit van de regering en PS niet.
Ook het inkomen speelt een opnieuw een belangrijke rol: mensen met lagere inkomens zien zichzelf op alle vlakken veel meer achteruitgaan dan mensen met hogere inkomens.
Radicale partijen capteren ongenoegen in samenleving
Volgens professor Stefaan Walgrave (UA) - die het onderzoek mee heeft geleid - is dat grote nostalgiegevoel een van de grote redenen voor het succes van uiterst-links in het zuiden van het land. Uit de peiling van De Stemming blijkt dat PTB-PVDA de grootste stijger is in Wallonië en Brussel.
"Dat ongenoegen wordt in Vlaanderen vooral gecapteerd door PVDA aan de ene kant en Vlaams Belang aan de andere kant", verklaart professor Stefaan Walgrave (UA) - die het onderzoek mee heeft geleid - in De Afspraak Op Vrijdag. "In Wallonië is er minstens evenveel ongenoegen, maar omdat daar geen uiterst-rechtse partij is, is er slechts 1 partij die dat ongenoegen écht capteert."
Toch zijn er verschillen tussen de kiezers van Vlaams Belang en PTB-PVDA: "De kiezers van PTB zijn iets hoger geschoold en hebben minder inkomen en bij Vlaams Belang is het omgekeerd. Maar er zijn ook ideologische verschillen. Kiezers van Vlaams Belang hechten vooral belang aan sociaal-culturele kwesties, zoals migratie. Kiezers van PTB-PVDA zijn vooral sociaal-economisch ontevreden.
"Ze zitten aan de andere kant op verschillende breuklijnen, maar ontevredenheid is wat hen met elkaar verbindt", vat Walgrave samen.
