"Stedelijk karakter en verplaatsing van bevolking maken deze ebola-epidemie gevaarlijker dan vorige"

Er zijn verschillende factoren die deze epidemie gevaarlijker maken dan vorige epidemieën, zegt Moreels, die een eigen gezondheidscentrum heeft in Beni, niet zo ver van de provincie Ituri, het epicentrum van deze uitbraak.

"Ten eerste is er het stedelijk karakter van de uitbraak. Er zijn hier veel grote steden. Ten tweede de enorme verplaatsing van de bevolking. Er zijn hier dagelijks enorm veel mensen op weg", zegt hij in De Ochtend op Radio 1.

Die hoge mobiliteit is onder meer een gevolg van de mijnbouw in de provincie Ituri, die rijk is aan goud. Ook het conflict in het oosten van Congo speelt een rol. Ituri grenst aan de provincie Noord-Kivu, waar de M23-rebellenbeweging sterk staat. Maar ook in delen van Ituri zijn verschillende gewapende groeperingen actief. Daardoor zijn er veel mensen op de vlucht. Tegelijk is de regio minder toegankelijk voor de gezondheidsdiensten.

Wat deze epidemie ook gevaarlijk maakt, zegt Moreels, is dat er nog geen testen zijn voor deze zeldzame variant. Van de 17 ebola-epidemieën die er al geweest zijn, is het nog maar de derde keer dat het om de Bundibugyo-variant gaat. Er zijn ook geen antivirale middelen en er is nog geen vaccin.

Een verdere verspreiding van het virus in Congo en in de regio is dan ook zeker niet uitgesloten. "Dat hangt af van de circulatie en grenscontroles. De grenzen sluiten, raadt de Wereldgezondheidsorganisatie af. Dat is ook bijna onmogelijk, want dan gaan mensen via meer clandestiene of minder gebruikte wegen de grens oversteken, zonder beveiliging en zonder detectie."

Alles wordt er nu aan gedaan om zo snel mogelijk een goed functionerende test te hebben voor deze variant, geeft Moreels aan. "Testen is natuurlijk een kapitaal middel om de epidemie zo vlug mogelijk in te dijken."

Tot nog toe zijn er al zo'n 350 verdachte gevallen in de regio. Ongeveer 90 mensen zijn gestorven, van wie vermoed wordt dat ze besmet waren met het ebolavirus. Daarnaast is er al sprake van een besmetting in Goma en in de Congolese hoofdstad Kinshasa, op zo'n 1.000 kilometer van het epicentrum van de uitbraak. En in buurland Oeganda stierven 2 mensen bij wie het virus werd vastgesteld.

In alle bovenstaande gevallen ging het om mensen die eerder in Ituri waren geweest.

Afrika CDC, het gezondheidsagentschap van de Afrikaanse Unie, schat het risico op verspreiding naar andere Oost-Afrikaanse landen als "hoog" in. De Wereldgezondheidsorganisatie noemde de uitbraak van deze zeldzame variant afgelopen weekend een "internationale noodsituatie voor de volksgezondheid".

In Congo en de regio errond "wordt dit een stevige uitdaging", erkent de Belgische onderzoeker Laurens Liesenborghs (Instituut voor Tropische Geneeskunde). "Maar in België moeten we er zeker niet over panikeren. Het virus heeft nooit voet aan wal kunnen krijgen in Europa, omdat we een goed en performant gezondheidssysteem hebben."

Brussels Airlines laat vandaag weten dat alle vluchten van en naar Kinshasa voorlopig zoals gepland doorgaan. De luchtvaartmaatschappij "volgt de situatie volgens de gebruikelijke procedures". "We staan in nauw contact met de bevoegde autoriteiten en zullen onze activiteiten indien nodig aanpassen."