Er komt voorlopig geen audit naar de omstreden spoedaankoop van antidronewapens. Dat schrijft De Morgen en het kabinet van minister van Defensie Theo Francken (N-VA) bevestigt het bericht aan VRT NWS. De aankoop kwam onder vuur na een Pano-reportage over drones en mogelijk foute investeringen. Oppositiepartijen PS, Groen, Anders, Vlaams Belang en PVDA willen dat het Rekenhof zich nu buigt over het dossier.
Auditdienst wil geen onderzoek uitvoeren naar spoedaankoop antidronewapens
Het is de federale auditdienst (FIA) die weigert een onderzoek te voeren. Een officiële reden geven ze niet, maar volgens de krant voelt de dienst zich niet gespecialiseerd genoeg in militaire aankoopdossiers.
Wettelijk gezien kan de federale auditdienst verzoeken afwijzen "wanneer de aard van de opdrachten en de werklast die zij meebrengen" niet behapbaar blijken.
Na de veelbesproken Pano-reportage over de dronecrisis van vorig jaar beloofde minister van Defensie Theo Francken (N-VA) een onafhankelijk onderzoek naar mogelijke wantoestanden bij de spoedaankoop van 50 miljoen euro. Hij zei dat er "volledige transparantie" zou komen.
Daarnaast loopt er ook een opsporingsonderzoek bij het parket van Brussel.
Wat dit betekent voor nieuwe defensie-aankopen, is nog onduidelijk. Coalitiepartner Vooruit had gezegd dat er eerst duidelijkheid moet komen over de spoedaankoop voor er nieuwe investeringen kunnen komen.
De partij zegt in een eerste reactie dat ze meer duidelijkheid wil over de beslissing van de auditdienst, "maar wij blijven vinden dat een doorlichting nodig is".
Jens Franssen: "Technisch-juridische kwestie"
Wat is er nu precies aan de hand? "Defensieminister Francken heeft aan het FIA gevraagd om 2 zaken te onderzoeken: de 5 contracten voor de antidronecapaciteit én aankopen van antidronesystemen voor Oekraïne", legt Jens Franssen uit, expert defensie bij VRT NWS.
"Het FIA stelt in een brief aan Defensie dat het geen onderzoek kan uitvoeren, onder meer omdat er een gerechtelijke procedure loopt, en het die procedure niet wil doorkruisen. In de omgeving van Francken wordt dan weer gezegd dat de minister nog niet 'gevat' is door een onderzoeksrechter en er volgens hen dus geen sprake is van een echt gerechtelijk onderzoek, maar enkel van een voorafgaand informatie-onderzoek."
En er zijn nog andere redenen. "De aankopen van Defensie worden gecontroleerd door een inspecteur van Financiën. Omdat die procedures moeilijk verlopen, is er een werkgroep met militairen en ambtenaren van het ", aldus Franssen. "Het FIA redeneert dat het die werkgroep niet wil dwarsbomen met een extra ."
"Volgens bronnen dicht bij het dossier spelen in geen geval politieke overwegingen", zegt Franssen. "Het gaat om een technisch-juridische afbakening van overheidsdiensten die elkaar niet voor de voeten willen lopen. Voor Francken is dit wel vervelend, want zich zo snel mogelijk 'witwassen' wordt zo wel moeilijk."
Groen wil dat Rekenhof zich over dossier buigt
"Als de federale auditdienst zelf het onderzoek niet kan doen naar de omstreden legerdeal van 50 miljoen euro, dan hoort die taak uitbesteed te worden aan het Rekenhof, dat dat wel kan", reageert Staf Aerts, Kamerlid van oppositiepartij Groen.
"Na Pano beloofde minister Francken volledige transparantie. De Belgen hebben daar recht op en we zullen de minister dus aan die belofte houden."
"Francken bezorgde eerst anoniem foutieve dronebeelden aan de pers om daarna in sneltempo de miljoenen te kunnen laten rollen. Nadat hij in nauwe schoenen terechtkwam, beloofde de minister transparantie. Die hoort er nu te komen", benadrukt Aerts.
Eenzelfde geluid weerklinkt bij de Franstalige socialisten van de PS. "Als we miljarden euro's publieke middelen aan militaire aankopen besteden, moeten we minstens een onafhankelijke, rigoureuze en geloofwaardige controle kunnen garanderen", vindt Kamerlid Christophe Lacroix, die een motie heeft ingediend om het Rekenhof in te schakelen.
Alleen snelle en volledige opheldering kan het vertrouwen herstellen
Kjell Vander Elst (Anders)
Ook Anders-Kamerlid Kjell Vander Elst vraagt een onafhankelijk onderzoek naar de zaak door het Rekenhof. "Alleen snelle en volledige opheldering kan het vertrouwen herstellen", zegt hij.
Vander Elst dient bij hoogdringendheid een voorstel van resolutie in die zo'n onderzoek vraagt, en schreef de voorzitter van de Kamercommissie Landsverdediging Peter Buysrogge (N-VA) een brief met het verzoek om de kwestie zo snel mogelijk op de agenda van de commissie te zetten.
PVDA steunt de vraag om onafhankelijk onderzoek door het Rekenhof eveneens. "Elke steen moet omgedraaid worden", zegt Kamerlid Nabil Boukili. "'Tiger Theo' wil 34 miljard euro van onze pensioenen en sociale zekerheid doorsluizen naar de wapenindustrie, zonder de minste transparantie of democratische controle (..). Dat laten we niet gebeuren."
Voor Vlaams Belang zijn er nog tal van vraagtekens die de minister niet heeft geadresseerd aan het parlement. Kamerlid Annick Ponthier spreekt van een doofpotoperatie. “Er is absoluut nood aan zowel een interne als een externe audit van dit dossier om klaarheid te scheppen”, zegt Ponthier, “Maar nu blijkt dat het potje gedekt moet blijven. Dat is voor ons onaanvaardbaar.”