"Enorme hoeveelheid" verboden pesticide gevonden in beek in Reningelst, maar "geen gevaar voor drinkwater in Westhoek"

Oxamyl is een omstreden middel, dat boeren lange tijd gebruikten om hun aardappelen, groenten, fruit en sierteeltproducten te beschermen tegen kleine wormpjes. Het product is giftig voor mens en dier. Gewone mensen mochten het nooit gebruiken en sinds 2023 is het pesticide ook verboden voor landbouwers in Europa.

Toch duikt het product nu op in de Grote Kemmelbeek. De provincie West-Vlaanderen laat in een bericht aan alle landbouwers in de buurt weten dat er bij het meetpunt in Reningelst 2.000 keer meer oxamyl is gemeten dan toegelaten. "Het gaat om 232 microgram per liter, terwijl er maar 0,12 microgram per liter in het water mag zitten", weet Lieven Stubbe van Natuurpunt en oppositiepartij Groen, die de mail ook kreeg.

"Dat er nu dergelijke piekconcentraties worden gemeten, wijst op illegaal gebruik", valt nog te lezen in het bericht. "Dit is onaanvaardbaar. We hebben wel kort op de bal gespeeld met het bericht richting telers en loonsproeiers in het gebied, zodat zij verwittigd zijn", zegt gedeputeerde Bart Naeyaert (CD&V) van de provincie. 

"Hopelijk is het product niet opzettelijk geloosd, maar kwam het per ongeluk in de natuur terecht, bijvoorbeeld door een omgevallen fles", zegt schepen van Waterbeleid Miguel Gheysens (Team ieper), die zelf een ervaren loonsproeier is.

"Voor de dieren in het oppervlaktewater is dit geen goede zaak. Het gevaar voor het drinkwater is miniem: de vervuiling is snel opgespoord en we kunnen het vervuilde water ook omleiden, weg van het drinkwatercentrum."

Oxamyl lost goed op in water en zo is het product moeilijk uit de beek te krijgen. De vervuiling kan dus niet ingedamd worden. Het moet op termijn zelf afgebroken worden door de natuur.

De vervuilde staalname gebeurde 3 weken geleden, 8 dagen voor de bekendmaking van het Vlaamse drinkwaterplan dat het drinkwaterprobleem in de Westhoek moet aanpakken. In het water van drinkwaterproductiecentrum De Blankaart zitten al meer schadelijke triazolen dan de Europese norm voorschrijft.

"Op het moment dat overschrijdingen gemeten worden, zijn al stoffen binnengekomen", reageert Stubbe verontwaardigd. "Mijn grote vrees is dat we systematisch en alsmaar meer — weliswaar kleine — hoeveelheden van zulke stoffen in ons drinkwater opnemen. Ik vraag me af wat het effect van deze cocktail aan stoffen is en vooral waarom enkel de landbouwers op de hoogte gebracht zijn? Ik hoop dat het nieuwe Vlaamse drinkwaterplan een kantelmoment is."

Na enige tijd pas kon analyse van het staal uitwijzen dat de beek vervuild was. Daarmee was ook De Watergroep op de hoogte van de verontreiniging en het drinkwaterbedrijf speelde de info door aan de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). "

"We betreuren dit uiteraard sterk", zegt woordvoerder Kathleen De Schepper. "Deze vervuilingen zorgen niet alleen voor een slechte waterkwaliteit, maar doen ook het engagement teniet van de landbouwers die wel correct werken. Toch is er geen impact op de kwaliteit van het water dat wij produceren in De Blankaart."

"Voor het water ons spaarbekken bereikt, treedt er nog een sterke verdunning op bij het IJzerbekken en in het afstroomgebied richting de Blankaart. Wij onderzoeken die stof trouwens al sinds 2018. Wij voeren regelmatig metingen uit en in ons spaarbekken is de hoeveelheid van de stof nog nooit boven de rapporteergrens geraakt."