Boerenbond en Natuurpunt pleiten samen voor een 'fermettetaks': een heffing voor mensen die een boerderij omvormen tot een grote landelijke woning. Dat schrijft De Standaard. De taks moet een rem zetten op de almaar kleiner wordende ruimte voor natuur en landbouw. Bevoegd minister Jo Brouns (CD&V) is ook voorstander. "Het is redelijk om van zulke bewoners een bijdrage te vragen."
Boerenbond en Natuurpunt willen 'fermettetaks': "Redelijk om van zulke bewoners bijdrage te vragen"
"Boerderijen van stoppende landbouwers worden steeds vaker verkocht aan stedelingen die er grote villa's van maken." Dat vertelt Mattias Bruynooghe van aan VRT NWS.
De bouw van zulke 'zonevreemde woningen' steeg tussen 2019 en 2024 aanzienlijk. Waar in 2019 nog 236 aanvragen waren voor de omvorming van een boerderij tot een zonevreemde woning, is dat aantal 5 jaar later al gestegen tot 726. Ook het aantal vergunde aanvragen — van 167 in 2019 naar 399 in 2024 — kent een duidelijke groei.
En die 'fermettisering' is een steeds groter wordend probleem. "Zo verdwijnt er telkens een stukje open ruimte en er is al zo weinig", verklaart Bruynooghe. "Nergens in Europa is de natuur er slechter aan toe dan in Vlaanderen. Die beschermen is absolute topprioriteit."
Duidelijke regels nodig
De lanceert nu samen met Natuurpunt een oproep om actie te ondernemen. "Die 'fermettisering' moet beperkt worden", zegt Kris Peeters. Voor jonge boeren is het immers haast onmogelijk geworden om op te boksen tegen kapitaalkrachtige stedelingen die andere plannen hebben met een boerderij.
De beschikbare landbouwgrond wordt steeds schaarser, en dat drijft de prijzen voor startende boeren omhoog. "Wij zeggen: laat niet meer alles toe", aldus Peeters. "En zelfs als het toegelaten wordt, moeten er voorwaarden komen."
Dat kan enerzijds door een 'ruimtelijke krimp'. "Niet alle gebouwen zouden omgevormd mogen worden. We vinden ook dat een deel moet worden afgebroken om te ", schetst Peeters.
Er is een politieke beslissing nodig om jonge boeren voorrang te geven en terreinen terug te geven aan de natuur
Mattias Bruynooghe, Natuurpunt
"Daarnaast pleiten we voor de afsplitsing van landbouwgronden om ze te vrijwaren. Dan kunnen ze niet meer omgevormd worden om er hobbydieren op te zetten of tuinen op aan te leggen."
De 'fermettetaks'
Maar het opvallendste voorstel waar Boerenbond en Natuurpunt hun schouders onder zetten, is van financiële aard. "We verwachten een heffing voor mensen die toch een zonevreemde omvorming willen", klinkt het bij Peeters. Een 'fermettetaks' dus.
Lode Ceyssens, voorzitter van de Boerenbond, pleit er in De Ochtend zelfs voor om die taks door te sluizen naar stoppende landbouwers. "Als een stoppend landbouwbedrijf echt geen toekomst meer heeft, ook niet om om te zetten naar een woning, dan lijkt het ons niet meer dan billijk dat die stoppende boer ook correct vergoed wordt voor zijn bedrijfsgebouwen."
"Volgens ons moeten diegenen die in de toekomst wel nog een landbouwbedrijf kunnen omzetten naar een woning, daar dus een bijdrage voor leveren."
Beluister het volledige gesprek met Ceyssens in De Ochtend.
Over wat het bedrag van zo'n taks zou moeten zijn, wil Ceyssens nog geen uitspraken doen. "Dit gaat voor ons over het principe, het principe dat we de landbouwgrond in Vlaanderen moeten vrijwaren voor onze landbouwers", zegt hij.
Het hoeft volgens hem ook niet om een eenmalige taks te gaan. "De meerwaarde kan volgens ons betaald worden op het moment van de functiewijziging, maar ook in de toekomst kan er nog een bijdrage geleverd worden."
"Er is een politieke beslissing nodig om jonge boeren voorrang te geven en terreinen terug te geven aan de natuur", benadrukt Bruynooghe van Natuurpunt.
Vandaag bestaan er al Vlaamse richtlijnen voor de afhandeling van een , maar dat volstaat niet. "Onze verwachtingen reiken verder dan richtlijnen, we willen echt een regelgevend kader", aldus Peeters.
Brouns is voor
Als het van Vlaams minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns (CD&V) afhangt, komt er ook zo'n regelgevend kader. Hij ziet een taks als een soort solidariteitsbijdrage. "Waar we mensen een gunst verlenen door een oude hoeve te laten kopen en om te vormen tot een niet-landbouwfunctie, is het redelijk om van die nieuwe bewoners ook een bijdrage te vragen", laat hij weten aan VRT NWS.
Los van een mogelijke taks moeten zulke kopers er ook bij stilstaan in welke omgeving ze terechtkomen, klinkt het. Want vaak komen er klachten over lawaaihinder of geurhinder door landbouwactiviteiten.
"Een stadsmus die op het platteland gaat wonen, kan niet klagen dat er 's morgens een haan kraait, dat er 's avonds een tractor rondrijdt en dat je soms eens de koeien van de buurman ruikt", besluit Brouns. Het is nu afwachten of en wanneer het voorstel op de agenda van de Vlaamse regering komt.
Een opmerkelijke samenwerking?
Dat de Boerenbond en Natuurpunt nu samen pleiten voor dit voorstel is opmerkelijk, want de 2 organisaties zijn in het verleden niet altijd de beste vrienden geweest.
"We hebben dit standpunt geformuleerd in overleg met onze leden en stellen nu inderdaad vast dat Natuurpunt ons daarin bijtreedt", zegt Ceyssens daarover. "Daar zijn we blij mee, maar laat ons wel duidelijk zijn: wij willen landbouwgrond vrijwaren voor landbouw, niet zodat ze nadien omgezet kan worden in natuur of bos. Dat is de voorbije jaren al meer dan genoeg gebeurd."
"Pestbelasting"
Anders noemt de taks een "pestbelasting". "Het allerlaatste dat we nodig hebben is een extra taks op wonen", reageert voorzitter Frédéric De Gucht. "Dit zal nog meer druk leggen op de woonmarkt." Volgens de partijvoorzitter dreigen bovendien ook landbouwers zelf "gestraft" te worden omdat ze hun eigendom moeilijker verkocht zouden krijgen.
