Ruim 1 op de 4 langdurig zieken krijgt onterecht of te lang een uitkering. Dat blijkt uit 2 nieuwe steekproeven van het Riziv, waarover De Standaard bericht en die onze redactie ook kon inkijken. Daarmee komen de ziekenfondsen opnieuw onder vuur te liggen. Minister Vandenbroucke is streng: "Ze moeten een stevig tandje bijsteken."
Kwart langdurig zieken krijgt onterecht uitkering, leert steekproef: "Ziekenfondsen moeten dit uitleggen"
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Vandaag moeten de voorzitters van de ziekenfondsen in de Kamer meer uitleg geven over de manier waarop ze langdurig zieken controleren. Ze zijn daartoe gesommeerd na eerdere berichten dat ze dat te laks zouden doen. N-VA en MR hebben daarom veel kritiek op de ziekenfondsen.
En die hoorzitting vindt voor die ziekenfondsen in geen geval plaats onder een goed gesternte. Want net vandaag toont een nieuwe, dubbele steekproef van het opnieuw aan dat in het voorbije jaar liefst 1 op de 4 langdurig zieken onterecht of te lang een uitkering heeft gekregen.
Het Riziv bekeek daarvoor in 2025 telkens 1.000 dossiers in 2 verschillende groepen: jongeren onder de 28 enerzijds en mensen onder 40 met een psychische aandoening anderzijds. In de eerste groep moest van 23,9 procent de uitkering worden beëindigd en nog eens 3,2 procent worden ingekort, in de tweede groep ging het respectievelijk over 25,2 procent en 3,8 procent.
"Vrijblijvendheid is voorbij"
Volgens minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) zijn de cijfers vergelijkbaar met die van 2024. "Dat moet echt beter", zegt hij. "Je kan bij het zien van de cijfers van 2025 alleen maar besluiten dat de ziekenfondsen onvoldoende stappen zetten om hun evaluatiepraktijk te verbeteren."
Wie de re-integratie van zieke werknemers ernstig neemt en daar effectief op inzet, zal daar ook voor beloond worden. Wie achterblijft, zal dat voelen
Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit)
Het kabinet laat nog weten dat in ongeveer een derde van de beslissingen een andere arts moest tussenkomen - vaak ingeschakeld door het Riziv zelf - omdat de beoordeling van de ziekenfondsen niet bleek te volstaan. "Dit moet uitgelegd worden", aldus Vandenbroucke.
Hij wijst erop dat de ziekenfondsen een "stevig tandje moeten bijsteken". "Vanaf 2027 wordt een deel van de werkingsmiddelen van de ziekenfondsen gekoppeld aan de resultaten die ze behalen op het vlak van terugkeer naar werk. Wie de re-integratie van zieke werknemers ernstig neemt en daar effectief op inzet, zal daar ook voor beloond worden. Wie achterblijft, zal dat voelen. De vrijblijvendheid is voorbij."
"Mensen maximaal kans geven op werk"
Hoe staat het eigenlijk met de langdurig zieken in ons land?
Eind 2025 waren in België 576.643 mensen langdurig ziek, ruim 26.000 meer dan een jaar eerder en een record. Maar de verklaring voor de toename is vooral technisch: in 2025 werd de wettelijke pensioenleeftijd opgetrokken van 65 naar 66 jaar. Daardoor zijn heel wat 65-jarigen een jaar langer in het systeem van langdurige ziekte gebleven, terwijl ze anders met pensioen zouden zijn gestuurd.
Dus als je die groep 65-plussers buiten beschouwing laat, steeg het aantal langdurig zieken in 2025 eigenlijk maar met 1,6 procent ten opzichte van het jaar ervoor. In absolute cijfers was de toename van het aantal langdurig zieken onder 65 jaar zelfs de kleinste sinds 2008.
Minister Vandenbroucke is daar voorzichtig tevreden over. "We zien een eerste kentering: de stijging van het aantal langdurig zieken begint te stabiliseren en de absenteïsmecijfers gaan in de juiste richting. Dat toont dat golven 1 en 2 van het Terug-Naar-Werkbeleid impact hebben."
Te ruime criteria
Xavier Brenez, CEO van de Onafhankelijke Ziekenfondsen, is het niet eens met de conclusies die worden getrokken op basis van de steekproef. "Dit is gewoon een variatie in medische evaluatie. Dat is gekend in de zorgsector. Vraag 2 artsen om een diagnose te stellen en om te beslissen over een behandeling en er zijn afwijkingen."
Volgens hem zijn er zelfs verschillen tussen de evaluaties van de artsen van het Riziv zelf. Bovendien wordt dat versterkt door de ruimte die er binnen de wetgeving is, zegt hij in De Ochtend op Radio 1. "De criteria op basis waarvan er wordt geëvalueerd, zijn vatbaar voor interpretatie."
Ziekenfondsen onder vuur: "Probleem ligt in de variatie van de medische evaluatie"
Brenez legt daar nog een cijfer bovenop. "Als iemand weer aan het werk moet maar niet akkoord gaat, kan hij gratis naar de arbeidsrechtbank trekken. In 30 procent van de gevallen krijgt hij gelijk en zegt de rechtbank: de artsen van de ziekenfondsen of van het Riziv zijn te streng geweest. Het probleem ligt dus in die variatie van medische evaluatie."
"Vervuild debat"
Gezond zijn die discussie en polemiek niet, geeft Brenez toe. Om dat probleem aan te pakken, stelt hij voor om veel preciezere richtlijnen te geven voor moeilijke dossiers. Ook roept hij op om de wetgeving aan te passen en te preciseren.
Hij ontkent ook niet dat er iets moet veranderen bij de ziekenfondsen. "Maar er is veel nervositeit. Ik denk dat er sereniteit en rust nodig zijn in het debat om de oplossing te kunnen bespreken."
Wij spenderen onze tijd aan polemiek in plaats van energie te steken in de juiste hervorming. En die is absoluut nodig
Xavier Brenez, CEO van de Onafhankelijke Ziekenfondsen
In die context wil hij ook de spreekwoordelijke elephant in the room benoemen. "Dat is de verzuiling van de sector. Het probleem is dat die verzuiling misbruikt wordt, zowel door de ziekenfondsen als door de politiek. Er zijn bepaalde ziekenfondsen die een politieke rol spelen en dat kan niet."
Als voorzitter van de onafhankelijke ziekenfondsen noemt hij het debat daarom "vervuild". "Ik word daar echt moe van. Wij spenderen onze tijd aan polemiek in plaats van energie te steken in de juiste hervorming. En die is absoluut nodig. Ik ben teleurgesteld in hoe die politieke debatten nu verlopen."
