Inktvis was vorig jaar goed voor 23 procent van de vangst van de Vlaamse zeevissers. Geen enkele vissoort werd vaker gevangen, en dat voor het 2e jaar op rij. De spectaculaire opmars van het weekdier in de Noordzee zet zich dus door. Het is maar een van de grote veranderingen die zich afspelen voor onze kust: "Er gebeuren dingen in de Noordzee die we niet begrijpen."
Vlaamse vissers vangen recordhoeveelheid inktvis: "Dingen in de Noordzee die we niet begrijpen"
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Eerst een dubbele rechtzetting voor de biologen die al naar de hartstreek grepen: nee, inktvissen zijn geen vissen, maar weekdieren.
En 'inktvis' is ook niet één diersoort, maar de paraplu-naam die het Agentschap Landbouw en Zeevisserij gebruikt voor de pijlinktvissen, octopussen en zeekatten die de Vlaamse vissers aan wal brengen. Het zijn onderling heel verschillende dieren met heel eigen levenswijzen.
Voor het 2e jaar op rij voert die dierenfamilie - laten we het toch maar bij 'inktvis' houden - de ranglijst aan van de vaakst gevangen soorten. In 2025 was een kwart van de vangst van de Vlaamse vissers zo'n inktvis.
Het Agentschap houdt ook een top 10 bij van de vaakst gevangen soorten. In die ingekorte lijst is de opmars van inktvis nog spectaculairder. Op 3 jaar tijd ging het aandeel maal 3, van 10 procent in 2023 tot 29 procent in 2025.
De 2e en de 3e plaats gingen in 2025 naar tong (2.000 ton) en schol (1.564 ton).
In totaal visten de Vlaamse vissers vorig jaar 15.168 ton vis op, net niet 1 procent meer dan in 2024. Dat is een opsteker voor de vissers, want 2024 was een absoluut dieptepunt.
Zuid-Europese borden
Veel inktvis dus, maar die belandt niet op de Vlaamse borden, zegt marien bioloog Hans Polet van ILVO (Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek). "Bij ons is inktvis niet zo ingeburgerd. Calamares uit de diepvries, dat kennen we nog wel, maar mensen hebben geen idee hoe ze inktvis vers moeten bereiden."
En dus gaat het grote merendeel van de vangst naar Zuid-Europa, om te eindigen in paella's en risotto's. "In de Middellandse Zee is de inktvispopulatie sterk achteruit gegaan door overbevissing. Dus importeren ze er van bij ons. Onze vissers krijgen er een goeie prijs voor."
Dat is een deel van de verklaring waarom bijvoorbeeld octopus in de supermarkt toch vaak nog vrij duur is. "Door de hoge vraag uit het zuiden wordt onze eigen markt niet overspoeld."
In het duister tasten
Waarschijnlijk heeft de opmars van de inktvis iets te maken met het zeewater dat steeds warmer wordt onder invloed van de klimaatverstoring. Dat duwt vissoorten zoals kabeljauw naar het noorden, terwijl zuidelijkere soorten zich hier beter thuis beginnen te voelen.
Vooral de pijlinktvis komt nu vaak voor in grote scholen in ons deel van de Noordzee. Dat komt doordat eitjes zich beter ontwikkelen in zeewater dat net iets warmer is.
Als je ziet hoe snel het gaat, met een verdrievoudiging van de vangst op 5 jaar tijd, dringt de vraag zich op: waar gaat dit naartoe? "Ik ben heel voorzichtig met voorspellingen", antwoordt Polet. "Deze evolutie zal zich (op lange termijn, red.) wellicht verderzetten. Maar voor hetzelfde geld krijgen we plots een paar koudere jaren. Dan zal er hier weer veel minder inktvis voorkomen."
"Het is allemaal heel complex. Toproofdieren zoals kabeljauw zijn uit de zuidelijke Noordzee weggetrokken zonder dat er een ander in de plaats is gekomen. Daardoor is er nu een overaanbod van soorten in het voedselweb die nu niet meer opgegeten worden."
"Dat web zal op een bepaald moment een nieuw evenwicht vinden, maar dat zal dan weer gevolgen hebben voor andere vissoorten. Nu al merken we dat er dingen gebeuren in de Noordzee die we niet begrijpen. Visbestanden zoals tong en pladijs, die we al jarenlang opvolgen, zitten plots niet meer waar we ze verwachten. Zijn ze opgeschoven of effectief verminderd in aantal? We tasten in het duister."
