Meer renovatiesteun en besparingen bij ambtenaren: Vlaamse regering legt "historisch" akkoord op tafel

"Ik ben zeer blij dat we over alles een akkoord hebben bereikt", zegt minister van Energie Hans Bonte (Vooruit). Hij heeft het over "een moeilijke context gecreëerd door een zot als Trump, die een oorlog begint en ervoor zorgt dat de energiefactuur wispelturig wordt voor gezinnen en bedrijven".

In de eerste plaats is er een akkoord bereikt over maatregelen om de energiefactuur te verlichten. "We hebben structurele maatregelen genomen om het energieverbruik van gezinnen, scholen en bedrijven te verlagen", aldus Bonte.

"Er zijn meer middelen uitgetrokken om mensen te helpen verbouwen en renoveren. Er komt extra begeleiding voor gezinnen om hun energiefactuur te verlagen via de energiescans", aldus Bonte.

"Ook zijn er middelen beslist voor bedrijven om duurzaam energie te gebruiken. Door nu gerichte en structurele maatregelen te nemen die op lange termijn effect zullen hebben, beschermen we de koopkracht van gezinnen en bedrijven." 

Volgens Bonte zullen al die maatregelen een grote impact hebben op de energiefactuur, maar de Vlaamse regering neemt geen maatregelen om de energiefactuur te verlichten. "Het is veel beter om de mensen meer fundamentele oplossingen te bieden", zegt Bonte.

Enkele voorbeelden:

• er wordt 140 miljoen uitgetrokken voor goedkope renovatieleningen.

• 25 miljoen voor energetische renovatie van sociale woningen.

•  2,1 miljoen per jaar voor begeleiding van mensen met een beperkt inkomen door energiescans.

• 18,9 miljoen voor investeringen in groene energie (vb. restwarmterecuperatie, warmtepompen, ...).

"We moeten ons maximaal bevrijden van fossiele energie en maximaal inzetten op elektrificatie, duurzame energie en het vermijden van nutteloos energieverbruik", klinkt het. Concrete bedragen noemde de minister niet. "We trekken een pak middelen uit om meer mensen te kunnen helpen en om gelijktijdig scholen en sociale woningen verder te kunnen isoleren."

Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) is het daarmee eens: "Op dit moment is het beste signaal dat we aan de Vlaming kunnen geven dat we hem ondersteunen met maatregelen die hem weerbaarder maken tegen de energieschok."

Daarnaast is er ook een akkoord over het drinkwaterplan van minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V). Dat moet onder meer een antwoord bieden op de vervuiling van het drinkwater in West-Vlaanderen met schadelijke triazolen. Dat zijn afbraakproducten van schimmelwerende pesticiden uit de landbouw.

In het goedgekeurde plan staat dat in West-Vlaanderen de triazoolconcentraties moeten teruggedrongen worden naar 0,1 microgram per liter. Dat is de Europese norm.

Om die waarde te bereiken, is echter meer tijd nodig. Daarom verlengt minister Brouns de afwijking tot 1 microgram per liter met nog 3 jaar, tot eind 2029, voor de Blankaart, Zillebeke, Dikkebus en De Gavers. Hoewel dat 10 keer hoger ligt dan de Europese norm, benadrukt de minister meermaals dat de verhoogde norm nog altijd perfect veilig is.

"Er is géén gezondheidsrisico", beklemtoont minister-president Matthias Diependaele N-VA). "Er is een verschil tussen een detectienorm (de Europese norm, red.) en een gezondheidsnorm, en wij hebben altijd onder de gezondheidsnorm gezeten."

Om de Europese norm van 0,1 microgram per liter te kunnen halen, krijgen alle sectoren maatregelen opgelegd. De landbouw moet vermijden dat stoffen in het water terechtkomen. Dat begint bij het gebruik zelf: gewasbescherming moet gerichter en zorgvuldiger gebeuren, en meer dan 30 gewasbeschermingsmiddelen zullen op termijn niet meer gebruikt mogen worden.

Verder komen er bufferstroken langs waterlopen in gebieden waar problemen met een bepaalde stof voorkomen. En er zal gerichter gecontroleerd worden. 

Voor de bedrijven en de industrie komt er meer duidelijkheid en ook strengere opvolging. Het is de bedoeling om beter in kaart te brengen waar welke stoffen worden geloosd, zodat de risico's sneller zichtbaar zijn.

Vergunningen worden daarop afgestemd: waar er impact is op het drinkwater, worden de lozingsvoorwaarden aangescherpt. Ook op de bedrijventerreinen wordt het gebruik van pesticiden gereduceerd, met een totaalverbod op verharde terreinen.

Brouns heeft het over "een pakket aan maatregelen dat ervoor moet zorgen dat bronnen (van drinkwater, red.) beter worden beschermd".

"Dit is een huzarenstukje", zegt de minister. Het drinkwaterplan is volgens hem gebaseerd op 2 pijlers: bevoorradingszekerheid en kwaliteit. Voor de bevoorradingszekerheid gaat hij inzetten op meer opslagcapaciteit. 

Tot slot is er een akkoord bereikt over de begrotingsaanpassing, waarmee de Vlaamse regering het budget voor dit jaar op koers wil houden.

Bij de start van de bespreking, enkele weken geleden, was er discussie over het cijfer dat als uitgangspunt voor de bijsturing moest worden genomen. Dat is dus afgeklopt op een tekort van 320 miljoen euro, onder andere door de oplopende inflatie.

"Deze oefening is een horde, maar we staan nog voor een polsstoksprong in september", zegt minister van Begroting Ben Weyts (N-VA). Hij verwijst naar de begrotingsopmaak voor 2027, waarbij het de bedoeling blijft om een begroting in evenwicht te hebben. Vlaams minister-president Diependaele (N-VA) verwacht dat die oefening "rond het miljard" zal draaien.

Volgend jaar wordt het effect van de inflatie deels gecompenseerd omdat Vlaanderen als gevolg ook meer inkomsten van het federale niveau krijgt. Die toekomstige meerinkomsten worden daarom gereserveerd om mee de extra kosten van dit jaar op te vangen. 

Tegelijk wordt ook voor 100 miljoen euro kosten van de komende jaren al in de begroting van 2026 opgenomen, zoals facturen voor de Oosterweelverbinding en investeringen in rioleringen. Om dat op te vangen, heeft de regering onder meer beslist om ambtenaren die zelf opstappen of met pensioen gaan, vanaf juli slechts voor een derde te vervangen. Dat moet volgens Weyts 20 miljoen opleveren.