Bozar programmeert Israëlische dirigent Lahav Shani die niet welkom was in Gent

Vorig najaar was er commotie ontstaan omdat Shani zich niet duidelijk genoeg uitgesproken zou hebben tegen het geweld van de Israëlische regering in Gaza. 

Het Gent Festival van Vlaanderen verwees naar Shani's rol als hoofddirigent van het Israëlisch Filharmonisch Orkest en zei dat er onvoldoende duidelijkheid was "over zijn houding ten opzichte van het genocidaire regime in Tel Aviv".

Binnenkort stelt Bozar een nieuw concertseizoen voor. Maar in De Standaard communiceert directeur Christophe Slagmuylder vandaag al "in alle transparantie" over het concert met Lahav Shani en het Münchner Philharmoniker dat ook in de agenda staat. "Omdat ik niet wil dat 1 concert de rest van onze programmering overschaduwt", benadrukt hij.

Shani is de chef-dirigent van het Israël Philharmonic Orchestra, maar treedt in Brussel dus niet in die hoedanigheid op, wel met het Duitse toporkest Münchner Philharmoniker. 

Bozar ziet geen probleem om hem nu te programmeren en benadrukt dat hij "internationaal nergens anders geboycot" is. 

"De gesprekken met de Münchner Philharmoniker en Lahav Shani liepen al sinds begin 2025, maanden voor de situatie in Gent”, legt Slagmuylder uit in De Standaard. "We hebben onze onderhandelingen toen gepauzeerd, maar zijn nu, na veel discussies hierover, tot de conclusie gekomen dat we geen reden zien om hen niet uit te nodigen. We hebben een aantal verklaringen van hem gevonden waarin Shani toch zegt dat hij de situatie in Gaza onaanvaardbaar vindt."

Slagmuylder verwijst dan opnieuw naar een opiniestuk van Shani in de Süddeutsche Zeitung  uit 2024, dat ook in september al vaak aangehaald werd. Daarin zegt de dirigent: "Er moet en zal vrede komen." Shani spreekt zich in dat stuk niet categoriek uit tegen de oorlogsmisdaden van het Israëlische leger in Gaza. Maar hij pleit wel voor een vredevol samenwerken tussen Palestijnen en Israëli's.

"Zolang hij niets pro-Israëlisch zegt of doet, verwacht ik niet meer van hem", verduidelijkt Slagmuylder. "Want dan zou ik consequent moeten zijn, en hetzelfde moeten vragen voor een groot deel van de artiesten die hier in Bozar passeren. En dan begint, vind ik, een heel ingrijpend proces van autocensuur."

Tijdens de commotie in september zei Klara-presentator Mark Janssens ook al aan VRT NWS dat "alle andere organisatoren, ook in Duitsland en Parijs, hebben gezegd dat Shani's mening voldoende duidelijk is".

"Hij lijkt nu een bondgenoot van het regime, en dat is hij in de verste verte niet", voegde Janssens er toen aan toe. "Men vergist zich van vijand. Dit is niet de man die men moet hebben. Dit is iemand die, met het mes op de keel, geen verklaringen meer wil afleggen. Maar in interviews heeft hij al meer dan genoeg gezegd dat hij voor vrede staat."

In de aanloop naar de beslissing om Shani te programma waren er wel meningsverschillen binnen Bozar. Inge Hermans van de socialistische vakbond ACOD Cultuur herhaalt dat ze vindt "dat vanuit de cultuursector het ­geweten moet blijven spelen". 

"Wij vinden dat we absoluut niet akkoord kunnen gaan met het programmeren van mensen die zich niet expliciet uitspreken tegen de drama's die zich in het Midden-Oosten afspelen", reageert ze bij VRT NWS. "Het conflict in het Midden-Oosten deint intussen uit. De hele wereld staat op zijn kop en men doet geen bredere reflectie. Wij hebben daar ernstige bezorgdheden over en zijn niet gelukkig dat men dezelfde richting uitgaat." 

"Ik zeg niet dat wij ons overal in moeten moeien, maar het is heel jammer dat hij (Shani, red.) niet voor zijn standpunt wil uitkomen. Het is pijnlijk eigenlijk. Met het Eurovisiesongfestival is er een standpunt dat gelijklopend is. Ik denk dat heel veel mensen ons standpunt zullen delen." 

Ook Aimen Horch, voorzitter van Groen, roept op tot een culturele boycot. "Kunst en cultuur zijn er om mensen samen te brengen en empathie tussen mensen te bevorderen", benadrukt Horch.

"Het is dan ook ironisch dat Bozar net dát podium geeft aan een dirigent die een staat vertegenwoordigt die Palestijnen en ook Libanezen ontmenselijkt. We moeten het goede voorbeeld geven en de rode lijn trekken. Wat mij betreft moet Bozar deze boeking schrappen." 

Maar Slagmuylder van zijn kant benadrukt net dat dit "een totaal andere situatie dan, bijvoorbeeld, de biënnale van Venetië of het Eurovisiesongfestival is, waar een kunstenaar binnen een competitiecontext zijn land verdedigt". "Hij is hier absoluut niet als vertegenwoordiger van Israël uitgenodigd. Een orkest komt onvermijdelijk met een dirigent, en dat is in dit geval nu eenmaal hun chef-dirigent, Lahav Shani."