Bankensector wil taboe rond online fraude doorbreken: "Zwijgen maakt anderen kwetsbaarder"

64 procent van de Belgen, zowat twee derde dus, zou zich schamen als ze slachtoffer worden van online fraude. Dat blijkt uit een onderzoek naar de financiële en digitale geletterdheid bij zo'n 2.000 Belgen.

Ter vergelijking: bij een woninginbraak geeft slechts 20 procent aan, een vijfde, dat ze zich zouden schamen. 

Opvallend is dat het taboe rond online fraude nog sterker heerst bij jongeren en jongvolwassenen: liefst 71 procent of bijna driekwart van de bevraagden tussen de 16 en 30 jaar geeft aan dat ze zich zouden schamen als ze slachtoffer werden van online fraude. 

Tegelijk geloven jongeren het sterkst dat online fraude hen niet zal overkomen. Maar net die combinatie maakt hen extra kwetsbaar volgens Febelfin: wie het risico onderschat én zwijgt, waarschuwt ook anderen niet.

VRT NWS kon anoniem spreken met een jonge vrouw van 28 jaar die recent zo’n 700 euro verloor door online oplichting. Ze werd gebeld door iemand die zogezegd van haar bank was en verdachte activiteit op haar rekening zag.

Via Itsme moest ze van de beller autoriseren dat de bank haar rekening zou blokkeren. Maar die beller bleek een oplichter te zijn en kreeg op die manier net toegang tot haar rekening.

Zij wil nu mensen waarschuwen: "Erover praten, kan wel het verschil maken. Ik praatte erover met mijn huishoudhulp, en ze zei me dat ik meteen naar de klantendienst van m'n bank moest bellen. Dat heb ik dan gedaan."

Uit het Febelfin-onderzoek blijkt dat tussen de 78 en 84 procent van de Belgen vindt dat ervaringen over online fraude delen wel degelijk kan helpen om fraude sneller te herkennen, betere online keuzes te maken en zekerder om te gaan met risico’s. 

Dat is ook waarom ondernemer Peter Van Welden ondanks zijn schaamte uiteindelijk toch wilde getuigen over wat hem is overkomen. Hij speelde in korte tijd zo’n 300.000 euro kwijt aan oplichters die hem online contacteerden.

"Ik heb er lang mee geworsteld voor ik ermee ben naar buiten gekomen. Maar ik heb het toch gedaan omdat ik niet wilde dat iemand meemaakt wat ik ooit meemaakte."

Hij kreeg van mensen de vraag "hoe hij zo stom kon zijn". Maar Peter benadrukt dat ook wie de gevaren kent, er toch nog in kan lopen. De oplichters zijn immers vaak gewiekste professionelen, die weten hoe ze je moeten manipuleren. 

Uiteindelijk besloot hij naar buiten te komen met wat hem overkomen was, want hij zag dat mensen niet naar buiten durfden te komen met hun verhalen over online fraude, "en zo geef je criminelen de kans om gewoon voort te doen".

Febelfin wil dat mensen actiever praten over online fraude en elkaar waarschuwen. Daarvoor grijpen ze in de campagne terug naar een beeld uit de natuur: wanneer vogels gevaar zien, begint één vogel te kwetteren om de rest van de groep te waarschuwen.

Karel Baert, CEO van Febelfin: "Bij online fraude voelen mensen een soort gêne: ‘Dat gevoel houdt het zwijgen in stand. Maar precies dat zwijgen maakt anderen kwetsbaarder. Het is belangrijk dat taboe te doorbreken want door erover te praten, waarschuw je net anderen voor fraude."

Dus: wie zijn verhaal deelt, kan anderen waarschuwen en beschermen.