Meer elektriciteit produceren en meer brandstof delen: zo wil Europa de hoge energieprijzen aanpakken 

24 miljard euro. Dat hebben de gestegen energieprijzen de Europese Unie al gekost sinds de start van de Iran-oorlog. En dat "zonder dat er maar één molecule energie extra" voor te krijgen, benadrukt de Europese Commissie.

Reden genoeg voor de Commissie om vandaag een nieuw pakket aan noodmaatregelen voor te stellen. Die moeten zowel de kwetsbare huishoudens als de industrie beschermen tegen die hoge prijsschokken. De rode draad: meer samenwerken en meer eigen brandstof produceren.

Eerst dat samenwerken. Op dit moment is er nog geen duidelijk overzicht van hoeveel benzine, diesel en kerosine er precies in voorraad zijn in de Europese Unie. Een nieuw overzichtsorgaan moet daar verandering in brengen. Dat moet in kaart brengen hoeveel er geïmporteerd en geëxporteerd wordt, en hoeveel er wordt geproduceerd binnen de Europese grenzen. Zo zou de beschikbare voorraad sneller en gemakkelijker gedeeld kunnen worden bij tekorten.

Dat zal op sommige vlakken wellicht nog wat massagewerk vragen. De Europese Commissie zou immers ook zicht willen krijgen op de militaire voorraden. Maar lidstaten staan niet altijd te springen om militaire informatie te delen.

Daarnaast wil de Commissie dat de lidstaten meer alternatieve vliegtuigbrandstoffen produceren, zoals biokerosine of synthetische brandstoffen, om zo het kerosinetekort aan te pakken. Ook moeten de lidstaten hun kerosinevoorraden beter delen. Ze zouden daar in de toekomst zelfs toe verplicht kunnen worden.

Nu dreigen vooral Zuid-Europese landen zonder vliegtuigbrandstof te komen zitten, terwijl bijvoorbeeld België er veel beter voor staat. 

Dat zijn maatregelen die op de korte termijn het huidige brandstoftekort moeten helpen opvangen.

Maar op de langere termijn wil de Commissie vooral de transitie naar duurzame energie versnellen. Die kan de EU immers op eigen bodem opwekken, terwijl ze voor olie en gas afhankelijk blijft van vaak instabiele regio's zoals het Midden-Oosten.

Het gaat dan vaak om elektriciteit. Stap één is het elektriciteitsnetwerk versterken en de al bestaande infrastructuur ten volle benutten, denk aan windparken en waterkrachtcentrales. De Commissie onderstreept dat lidstaten dat niet volledig uit eigen zak moeten betalen, maar ook een beroep kunnen doen op bestaande Europese fondsen.

Deze zomer volgen er nog meer ideeën, wanneer een nieuw Actieplan Elektrificatie wordt voorgesteld. 

Daarnaast kunnen lidstaten ook nog een resem maatregelen doorvoeren om de energiefactuur voor hun burgers te verlagen, zoals gerichte inkomenssteun, energiebonnen of verlaagde elektriciteitsbelastingen voor kwetsbare huishoudens. Maar dat is dus aan de lidstaten om te beslissen.

"Europa ondergaat nog maar eens een fossiele-energiecrisis", zegt eurocommissaris Dan Jørgensen, verantwoordelijk voor Energie. "Dit moet een wake-up call zijn, en een keerpunt, als Europa zich onafhankelijk maakt van fossiele brandstoffen en richting schone energie-onafhankelijkheid gaat."

"Dat is de enige, blijvende manier om stabiele, gewaarborgde, schone en betaalbare energie te garanderen aan alle Europeanen."

Europarlementslid Sara Matthieu (Groen) reageert enthousiast op het voorstel. "Eindelijk schiet de Commissie in actie. Maar terwijl fossiele bedrijven recordwinsten boeken door Trumps oorlog in Iran, betalen gewone gezinnen de rekening. De Commissie moet dringend werk maken van een wetgevend kader voor een afdwingbare overwinstbelasting op Europees niveau. Het geld moet terugvloeien naar gezinnen  door massaal te investeren in groene energie, zoals bijvoorbeeld Spanje deed. "

Het pakket aan noodmaatregelen is een voorstel van de Commissie. De lidstaten en het parlement moeten er eerst nog mee akkoord gaan voor het ook daadwerkelijk een feit wordt. Morgen en overmorgen zullen de EU-leiders het alvast bespreken op een informele top in Cyprus.