In 2024 kampte de Europese regio van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) met een recordaantal gevallen van mazelen en kinkhoest, ondanks de wereldwijde vooruitgang door vaccinatie. Dat melden de Europese Commissie, de WHO en Unicef bij de start van de twintigste Europese vaccinatieweek. In 2024 liepen meer dan 298.000 mensen in de regio kinkhoest op en 127.000 mensen waren besmet met de mazelen.
Recordaantal gevallen van mazelen en kinkhoest overschaduwt Europese vaccinatieweek
Hoewel de regio sinds 2002 poliovrij is en het aantal gevallen van onder meer rodehond spectaculair daalde, waarschuwen de organisaties voor een terugval.
Volgens de WHO is die stijging te wijten aan een gebrek aan bewustzijn, desinformatie en wantrouwen in vaccins of overheden. Daarnaast spelen zwakke plekken in de vaccinatieprogramma's en de eerstelijnszorg een rol.
Ook in Vlaanderen heeft in 2024 het aantal gevallen van kinkhoest ongekende hoogtes bereikt. Het Vlaamse Departement Zorg registreerde 2.790 gevallen. Dat is meer dan een verdubbeling ten opzichte van voorgaande jaren en het hoogste aantal ooit sinds de cijfers worden bijgehouden. In 2025 is er wel een forse terugval van het aantal geregistreerde besmettingen in Vlaanderen naar slechts 307.
Kinkhoest kan dodelijk zijn voor zuigelingen. De ziekte wordt veroorzaakt door een bacterie, start met een verkoudheid en kan uitmonden in zware hoestbuien. Soms stopt de ademhaling bij baby's zelfs kort, waardoor ze blauw aanlopen.
In de zomer van 2025 liep in Vlaanderen een vaccinatiecampagne voor zwangere vrouwen tegen kinkhoest. Zij kunnen zich laten vaccineren, waardoor de antistoffen worden doorgegeven aan hun ongeboren kind.
Recordaantal mazelenbesmettingen in Vlaanderen
Bovendien is ook het aantal besmettingen van de mazelen in Vlaanderen spectaculair gestegen. In 2023 waren er slechts 35 gevallen. In 2024 ging het om 123 besmettingen en vorig jaar is dat aantal gestegen naar 229, dat is een record. Daarbij was bijna 80 procent van de besmettingen bij niet-gevaccineerden. De meeste besmettingen vonden plaats bij kinderen tussen 0 en 9 jaar.
Het Departement Zorg waarschuwt echter dat mazelen geen kinderziekte zijn. Ook volwassenen worden regelmatig in het ziekenhuis opgenomen door de ziekte.
Mazelen zijn zeer besmettelijk. Symptomen variëren van de typische rode vlekken die beginnen achter de oren en zich verspreiden over het hele lichaam, tot hoge koorts, hoesten en een loopneus. Mazelen kunnen leiden tot complicaties zoals longontsteking of hersenontsteking.
Toch is de algemene balans van de afgelopen 50 jaar sterk positief. Sinds 1974 redde vaccinatie wereldwijd naar schatting 154 miljoen levens, aldus de WHO. Tussen 2000 en 2024 daalde het aantal gevallen van rodehond met meer dan 99 procent.
Ook difterie (90 procent) en bof (95 procent) namen sterk af. Om die vooruitgang niet te verliezen, roepen de Europese Commissie, de WHO en Unicef op tot extra investeringen in en versterking van de vaccinatieprogramma's. "Vaccins werken, ze redden levens en ze beschermen onze gemeenschappen", stellen de partners tot slot.
