De Liberale partij van de Canadese premier Mark Carney heeft een meerderheid gehaald in het parlement. De Liberalen winnen de 3 'special elections' in Toronto en Montréal, waardoor ze 174 van de 343 zetels in het parlement in handen hebben. De premier krijgt nu meer vrijheid om wetgeving te laten goedkeuren, maar de overwinning brengt ook enkele risico's met zich mee.
3 'special elections', 3 overwinningen: opeens haalt partij van premier Carney meerderheid in Canada
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
De bijkomende verkiezingen vinden plaats in de regio van de steden Toronto (Ontario) en Montréal (Québec). De resultaten in Toronto zijn vrij snel duidelijk: beide kandidaten van de Liberalen halen al snel 60 tot 70 procent van de stemmen, terwijl hun belangrijkste tegenstander moeilijk meer dan 20 procent binnenhaalt.
In Montréal zijn de verkiezingen spannender. Het is een nek-aan-nek-race tussen de Liberaal Tatiana Auguste en Nathalie Sinclair-Desgagné, die tot het sociaaldemocratische en separatistische Bloc Québécois behoort. Uiteindelijk haalt Auguste bijna 2 procentpunten meer, waardoor Canadese media haar uitroepen tot winnaar.
Liberale overwinningen tijdens 'special elections'
De Liberaal Doly Begum na haar overwinning in Scarborough Southwest
Danielle Martin (in het wit) in University-Rosedale, met de oud-premier van Ontario Bob Rae naast zich (rechts).
Tatiana Auguste in Terrebonne, in de buurt van Montréal.
3 'special elections', 3 overwinningen voor de Liberalen. Dat heeft belangrijke gevolgen voor de regering van Mark Carney: zijn partij haalt nu een meerderheid in het Canadese House of Commons, het parlement van het land. De Liberalen gaan van 171 naar 174 op een totaal van 343 zetels.
Die meerderheid is niet alleen te danken aan die verkiezingen. De afgelopen maanden hebben verschillende parlementsleden hun partij verlaten en de overstap gemaakt naar de Liberalen. Het gaat over verschillende Conservatieven - die de grootste oppositiepartij vormen - en een lid van de kleinere New Democratic Party (NDP).
Carney is alvast blij met de nieuwe meerderheid. De premier zegt dat de Canadezen duidelijk "hun vertrouwen uiten in het plan van de overheid". "We aanvaarden die steun met nederigheid, vastberadenheid en een duidelijk besef van wat de kiezer van ons vraagt. Het moment is aangebroken om onze krachten te bundelen, zodat we een sterk Canada voor iedereen kunnen opbouwen."
Meer zekerheid en macht...
De nieuwe meerderheid biedt de Canadese regering meer ademruimte. Carney krijgt nu de kans om wetsvoorstellen sneller door het parlement te krijgen. In het verleden moest hij daarvoor beroep doen op wisselende meerderheden, door steun te zoeken bij oppositieleden van de andere partijen.
Daarnaast kan Carney beter focussen op zijn belangrijkste agendapunt: de Canadese afhankelijkheid van de Verenigde Staten afbouwen. In 2024 was meer dan 75 procent van de Canadese export bestemd voor de VS. Tegelijk kwam 62 procent van de import uit het zuiden. Een onhoudbare situatie, gezien de scherpe importtaksen van Donald Trump.
Carneys beleid lijkt ook te werken: in 2025 daalt de export naar de VS met 16 procent, terwijl de export naar andere landen met 17 procent stijgt. Een recessie is ook nipt vermeden.
De verkiezingsoverwinningen zijn dan ook een pluim op de hoed van Carney. De politieke logica stelt: hoe langer een regering aan de macht is, hoe meer die meestal aan populariteit moet inboeten. Zeker tijdens geopolitiek en economisch turbulente tijden is het niet altijd makkelijk om een beslissing te nemen. De verkiezingen tonen dat de partij van Carney ondanks alles toch de steun geniet van de kiezer.
Tot slot krijgt ook de regering zelf meer zekerheid. Een minderheidsregering moet telkens zien dat het een motie van wantrouwen in het parlement overleeft. Door de parlementaire meerderheid kan Carney zo goed als zeker doorgaan tot 2029, wanneer de volgende verkiezingen gepland staan.
... maar ook enkele risico's
Het komt niet vaak voor dat een regering een jaar na aantreden een meerderheid binnenhaalt in het parlement. Dat kan echter ook enkele risico's met zich meebrengen.
Zo kan de tevredenheid over de overwinning een soort zelfgenoegzaamheid met zich meebrengen. Het kan de druk te veel van de ketel halen, een gevoel 'dat er nog genoeg tijd is' om iets rond te krijgen. Ook Carney is zich daarvan bewust. "Als we nu blijven stilstaan, geven we onze toekomst uit handen aan anderen", waarschuwt hij zijn partij.
Ook het tegenovergestelde kan risico's met zich meebrengen. De meerderheid biedt de regering de kans om veel wetgeving door te voeren op korte tijd. Een overvloed aan veranderingen kan de Canadese kiezer overweldigen, met ontevredenheid of frustratie tot gevolg.
Tot slot krijgen de parlementsleden ook meer macht, door de veranderende samenstelling van de Liberale partij. De Liberalen verwijzen de laatste maanden graag naar zichzelf als een 'big tent party', waar veel ideeën en opvattingen samenkomen. De parlementsleden die vroeger bij de Conservatieven zaten, zijn dan ook niet volledig van denkbeeld veranderd.
De nog steeds krappe meerderheid geeft een parlementslid dus de kans om wetgeving te blokkeren, in de hoop gunsten te krijgen in ruil voor steun.
