Een test van de VRT op de Groenplaats in Antwerpen toont aan dat mensen snel persoonlijke gegevens delen wanneer ze een vertrouwde stem horen. Ook als die stem nagemaakt is door . AI kan stemmen steeds overtuigender namaken, wat oplichters de kans geeft om zich voor te doen als een familielid dat dringend hulp of geld nodig heeft. Eén eenvoudige tip kan helpen: spreek een familie-wachtwoord af voor noodgevallen.
AI kan stemmen perfect nabootsen: spreek een familiewachtwoord af om jezelf te beschermen
Tim Verheyden
Gepubliceerd:
Voor een onschuldig experiment lieten we artificiële intelligentie een stem namaken op basis van enkele geluidsfragmenten. Niet van pakweg een bekende wereldleider, maar wel iemand anders die veel mensen kennen: zanger en presentator Niels Destadsbader.
In de test op de Groenplaats in Antwerpen kregen mensen de kans om zogezegd te stemmen voor hun favoriete artiest voor de muziekwedstrijd Zomerhit. Daarvoor moesten ze hun naam, e-mailadres en zelfs rijksregisternummer doorgeven.
Opvallend veel mensen gingen daarin mee. Sommigen aarzelden, maar voor een deel was de herkenbare stem voldoende om het vertrouwen te winnen. Zelfs als Niels ineens echt naast hen stond, hadden sommige mensen amper door dat ze met een valse stem hadden gesproken.
VRT NWS deed de test op de Groenplaats in Antwerpen:
Het onderscheid wordt steeds moeilijker
Technisch klonk het overtuigend. Niet perfect, want wie aandachtig luisterde, merkte een zekere vlakheid in de toon, een gebrek aan nuance of emotie. Maar de techniek staat niet stil. Staan er posts met audio van je kinderen op socials? Dan staan we heel dicht bij het punt waarop AI die stem heel geloofwaardig namaakt.
Mensen twijfelden minder dan verwacht. Niet omdat ze goedgelovig zijn, maar omdat een bekende stem niet meteen argwaan opwekt. Waar tekst nog afstand creëert, voelt audio persoonlijker. Het lijkt een deel van onze kritische reflex buitenspel te zetten.
Een vertrouwde stem wekt vertrouwen
Een stem kan zeker vertrouwen wekken wanneer het dringend is, zoals met die berichten die al langer en enkel voorlopig in tekst circuleren: 'Hey mama, dit is mijn nieuwe nummer' of 'Papa, ik heb dringend geld nodig'. Die berichten die via WhatsApp worden gestuurd om mensen op te lichten, zijn intussen een bekend fenomeen. Voorlopig speelt die oplichting zich dus vooral af in tekst en een zekere afstand. Audio haalt die drempel weg.
Een stem maakt het persoonlijk, direct en emotioneel. Het is niet moeilijk om te voorspellen hoe deze 2 werelden samenkomen: een bericht dat gevolgd wordt door een spraakbericht of telefoontje met een stem die klinkt als die van je zoon of dochter. De technologie is er al en wordt steeds toegankelijker.
Gelukkig zijn er in Vlaanderen nog geen gevallen bekend van die specifieke oplichting met AI-stemmen van familieleden. Een stem is op zichzelf straks geen bewijs van echtheid meer. Het zal tijd kosten om daaraan te wennen en het geeft kansen voor oplichters.
"Wat is ons woord?"
Daarom kan het geen kwaad om maatregelen te nemen: spreek een wachtwoord af. Je spreekt binnen je gezin of vriendenkring een woord of zin af die je alleen gebruikt in noodgevallen. Belt iemand met een dringend verzoek - geld, hulp, gegevens - en je hebt twijfels? Vraag dan naar dat wachtwoord.
Het is geen waterdichte oplossing. In een echte panieksituatie kan iemand het wachtwoord vergeten. Net het stellen van die vraag doorbreekt de automatische reflex om meteen te handelen. Het creëert een moment van twijfel en dat kan helpen om fraude te voorkomen.
De essentie is eenvoudig: waar we vroeger leerden om verdachte links te wantrouwen, moeten we nu ook leren dat zelfs een vertrouwde stem misleidend kan zijn.
En misschien maakt dan één simpele vraag het verschil: 'Wat is ons woord?'
