Priester Wim Simons uit Zonhoven kreeg onlangs berichten van oplichters die zich voordeden als paus Leo XIV. 'De paus' stuurde een foto van zichzelf in een ziekenhuisbed en vroeg Simons om financiële hulp, alsof hij de priester goed kende. Volgens cyberexperts worden boodschappen van oplichters steeds persoonlijker door artificiële intelligentie.
Priester Wim wordt bijna opgelicht door 'de paus' met foto vanuit ziekenhuisbed
Dorien Vanmeldert
Gepubliceerd:
"Bent u dominee Wim Simons? Moge de vrede van God bij u zijn, ik ben paus Leo XIV van Italië, Rome." Priester Wim Simons schrok zich een hoedje wannneer hij onlangs dit WhatsApp-berichtje kreeg. "Voor enkele seconden dacht ik dat de paus me echt contacteerde", vertelt hij.
De profielfoto bij het nummer is een breed glimlachende paus Leo XIV. Toch voelde Simons snel argwaan. "De paus wilde zogezegd met me van gedachten wisselen over geloofskwesties. Hij vroeg ook in het Engels bij welke parochie ik zit, maar stuurde daarna plots berichten in het Nederlands. Dat vond ik verdacht", zegt hij.
Simons besluit om de berichten te negeren, omdat hij vermoedt dat er oplichters achter zitten.
Vervolgens doen die er alles aan om Simons te overtuigen. De priester ontvangt plots een foto van paus Leo XIV in een ziekenhuisbed. Die foto ziet er best realistisch uit, maar blijkt gemaakt met artificiële intelligentie. Het gezicht van de paus ziet er in het echt bijvoorbeeld wat anders uit.
In een van de laatste berichten wordt snel duidelijk waar de oplichters echt op uit zijn. De paus heeft geld nodig om kinderen uit een weeshuis te kunnen helpen.
"Ik heb gelukkig geen geld gestort, maar er zijn mensen bij wie het wel zou lukken, jammer genoeg", zegt Simons. Simons kent in zijn parochie meerdere mensen die het slachtoffer werden van oplichting via mail of telefoon.
Voorlopig lijkt Simons een alleenstaand geval. VRT NWS deed een rondvraag bij andere priesters en bisdommen, maar niemand ontving gelijkaardige berichtjes.
Dat de oplichters Simons duidelijk goed kenden, verbaast cyberexpert Christophe Van Bortel niet. Van Bortel is gerechtelijk commissaris van de Cyber Crime Unit van de federale politie in Antwerpen.
Priester Simons is actief op sociale media en zijn telefoonnummer wordt vermeld op verschillende websites. "Er bestaan AI-tools die alle gegevens die van iemand circuleren op het internet, kunnen verzamelen. De kans is groot dat de oplichters zo'n tool gebruikten en op die manier hun aanval op Simons heel persoonlijk konden maken."
Wees je bewust dat alle informatie die je online deelt, gebruikt kan worden door mensen met slechte bedoelingen
Christophe Van Bortel, cyberexpert federale politie
"Ik vrees dat we in de toekomst steeds meer cybercriminaliteit op maat van het slachtoffer zullen zien", zegt Van Bortel. "Je hoeft geen technologisch genie meer te zijn om met zulke tools te kunnen werken of er zelf te bouwen."
Cyberexpert Christophe Van Bortel legt in Het Journaal van 21 april uit dat oplichters ook stemmen kunnen klonen
Hoe we dit kunnen aanpakken? "Wees je ervan bewust dat alle informatie die je online deelt, gebruikt kan worden door mensen met slechte bedoelingen", zegt Van Bortel. "Ik raad mensen aan om niets of toch zo weinig mogelijk te delen."
Tegelijk vraagt de overheid, volgens Van Bortel, aan te veel mensen om persoonlijke gegevens openbaar te zetten. "Zo wordt aan ondernemers gevraagd om gegevens te delen in de Kruispuntbank. Iedereen kan die raadplegen. Vroeger kon je dit misschien nog verantwoorden, maar in tijden waarin mensen overspoeld worden door pogingen tot phishing is dit niet meer verantwoord. De overheid moet die gegevens dringend beter beschermen."
Hoe herken je oplichting op maat?
Wees alert voor plotse, vreemde vragen: als iemand je contacteert op een plotse, dwingende manier, wees dan alert voor mogelijke fraude
Zoek bevestiging via ander kanaal: twijfel je of dit nieuwe nummer wel echt van je baas, vriendin of vader is? Contacteer hen dan via hun oude nummer of contacteer hen op een andere manier die je al eerder gebruikte
Vraag je af of dit logisch is: ook al lijkt de persoon aan de andere kant veel over je te weten: stel jezelf de vraag of die persoon je echt zou contacteren (op deze manier)
Pas op als het over geld gaat: oplichting draait om geld. Vraagt een bekend persoon of iemand die je kent plots om hen financieel te helpen? Dan gaat het waarschijnlijk om oplichting
Familiewachtwoord: spreek met mensen uit je dichte omgeving een wachtwoord af. Als iemand je op een verdachte manier contacteert, kan je die persoon vragen naar het woord om te controleren of het wel echt om dat familielid gaat
Let op vreemde details: switcht de persoon in zijn berichtjes van taal, zoals bij priester Simons het geval was? Dan heb je te maken met oplichters
Klik niet op links: je past best op met berichten die een link bevatten
Minder informatie delen is één ding, maar wat als al die informatie over jou al circuleert? "Die gegevens zullen jammer genoeg altijd en overal raadpleegbaar blijven", aldus nog Van Bortel. "Daarom is het enorm belangrijk dat je oplettend bent als je verdachte of dwingende berichten of telefoons krijgt."
Tips voor slachtoffers:
Als je bankgegevens hebt gedeeld, contacteer dan altijd eerst je bank om lopende en toekomstige transacties naar de oplichters te laten blokkeren.
Verwittig Card Stop op 078 170 170 (+32 78 170 170 uit het buitenland).
Betwist via mijnkaart.be aankopen met krediet- en prepaidkaarten van Visa en Mastercard.
Als je een wachtwoord hebt gedeeld dat je ook voor andere accounts gebruikt, verander dat dan onmiddellijk.
Doe aangifte bij je lokale politiekantoor.
Dien klacht in bij de Economische Inspectie via hun meldpunt ConsumerConnect .
Wie een verdachte e-mail of sms krijgt, kan die rapporteren bij het Centrum voor Cybersecurity (CCB) via verdacht@safeonweb.be. Het CCB zal het bericht analyseren. URL-links in frauduleuze berichten zullen ze blokkeren, zodat mensen die het bericht na jou ontvangen, niet in de val kunnen trappen.
In Het Journaal reageert priester Wim
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd: