De kansen op een relatief zware El Niño later dit jaar stijgen. Dat zeggen verschillende weermodellen, al blijft het afwachten hoe intens het weerfenomeen zal uitvallen. El Niño komt van nature voor om de zoveel jaar, en kan het weer in grote delen van de aarde op zijn kop zetten. Voor Europa is de impact onduidelijk.
Komt een super-El Niño het weer verstoren? "Staat zo goed als vast dat we een redelijk intense versie krijgen"
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
In het kort:
Verschillende weermodellen denken dat het weerfenomeen El Niño opnieuw het weer zal komen verstoren vanaf de herfst.
Mogelijk wordt het zelfs een zware El Niño met een grote impact.
Over de hele wereld kan El Niño het weer op zijn kop zetten, met lange droogtes of zware overstromingen tot gevolg.
Voor België en voor Europa blijft het effect heel onduidelijk en wellicht beperkt.
Wel zeker is dat het weerfenomeen de wereldwijde temperatuur omhoog stuwt. Mogelijk leidt dat opnieuw tot absolute records.
Verschillende modellen hebben het over een sterke El Niño. Zowel het Europese weermodel ECMWF van de klimaatdienst Copernicus als de Amerikaanse oceaan- en klimaatdienst NOAA ziet vanaf het einde van de zomer een stevige El Niño aankomen, met een mogelijke piek tijdens de winter.
Het zou zelfs een zogenoemde 'super-El Niño' kunnen worden, al blijft het afwachten of het zover komt. De kansen daarop zijn in ieder geval wel wat gestegen.
El Niño?
El Niño is een natuurlijk fenomeen dat gemiddeld om de 2 tot 7 jaar terugkeert. Meestal duurt het 9 tot 12 maanden. Eenvoudig uitgelegd wordt bij een El Niño het oppervlaktewater in de oostelijke Stille Oceaan - door bepaalde windpatronen - warmer dan gemiddeld.
Daarbij komt enorm veel energie vrij en zo worden allerlei weerpatronen in gang gezet. El Niño kan de wereldwijde temperatuur mogelijk naar een recordhoogte stuwen, eind dit jaar nog of (wellicht) volgend jaar. De vorige El Niño begon in 2023 en veroorzaakte een hele resem globale temperatuurrecords. 2024 is het warmste jaar ooit gemeten op aarde.
El Niño is Spaans voor 'kind' of 'jongetje'. De benaming ontstond naar verluidt in de jaren 1600 toen vissers aan de Latijns-Amerikaanse kust merkten dat het zeewater ongewoon opwarmde. Het was toen de periode van Kerstmis. De benaming verwees naar de geboorte van Jezus. Overigens bestaat ook het omgekeerde weerfenomeen (La Niña of 'meisje') met koudere wateren in de oostelijke Stille Oceaan.
Weermodellen nagenoeg op 1 lijn
Hoe zwaar El Niño zal uitpakken en het weer zal komen verstoren, blijft dus nog even afwachten. Elke maand zullen de verwachtingen en kansberekeningen scherper worden gesteld. De intensiteit hangt af van hoeveel warmer het oceaanwater in de Stille Oceaan voor de kust van Latijns-Amerika wordt.
Een 'super-El Niño' is er in principe als het oceaanwater in de regio 2 à 3 graden warmer is dan normaal. "De definitie ervan verschilt. Maar ik heb de verschillende modellen eens bekeken, en zowel het Europese, verschillende Amerikaanse modellen en ook een Australisch weermodel hebben het over een intense El Niño", vertelt David Dehenauw van het KMI aan VRT NWS.
Het staat zo goed als vast dat we wellicht een redelijk zware El Niño gaan krijgen
David Dehenauw, KMI
Of het dan gaat over een 'super-El Niño', valt nog te bekijken. "Het staat zo goed als vast dat we wellicht een redelijk zware El Niño gaan krijgen, als je al die berekeningen samenlegt. Maar laten we nog niet te veel vooruitlopen op de zaken en nog even afwachten hoe intens het zal uitpakken."
Weerpatronen op hun kop gezet
Een El Niño zet traditioneel weerpatronen in grote delen van de aarde op hun kop, met onder meer volgende effecten:
droogte in delen van Centraal-Afrika, Australië, Indonesië en het noorden van Brazilië (wat slecht nieuws voor het regenwoud daar zou zijn)
heel nat weer met overstromingen in bijvoorbeeld Ecuador en delen van Peru
vochtiger weer met meer regen in het westen van de VS
minder kans op orkanen in de Atlantische Oceaan, maar net meer kans op stormweer en tyfoons (stormen) in de Stille Oceaan en het oosten van Azië
En bij ons?
Het effect van El Niño op het weer in het Europese continent blijft onduidelijk. Er is sprake van meer kans op hittegolven, maar het hoogtepunt zou tijdens onze winter vallen.
"We zien in studies geen eenduidig beeld. Sommige zien een effect, andere houden die link heel beperkt", zegt VRT-weerman Bram Verbruggen. "Ook de link met de straalstroom bij ons is onduidelijk. Maar dat we opnieuw weerblokkades zullen hebben, is goed mogelijk, en al zeker als er grotere temperatuurverschillen zijn." Met andere woorden, het kan lange periodes aan een stuk hetzelfde weer blijven, bijvoorbeeld droog en zonnig, of net heel nat.
Hou je vast voor meer temperatuurrecords (en extreem weer)
1 ding is zeker: El Niño stuwt de temperatuur wereldwijd omhoog en wordt daarom wel eens een 'hitteturbo' genoemd. 2024 was het warmste jaar ooit gemeten, gevolgd door 2023. De vorige El Niño viel in 2023-2024. Daarvoor lag het record van het warmste jaar op aarde bij 2016. Ook in de periode 2015-2016 beleefden we een El Niño.
Maar dat er telkens toch weer weerrecords sneuvelen, heeft alles te maken met de verdere opwarming van de aarde door de toename van het aantal in de atmosfeer. Dat verstoort het klimaat, wat sowieso al voor meer weerextremen zorgt. El Niño kan daar nog een schepje bovenop doen.
