Zal Péter Magyar Viktor Orbán na 16 jaar van de troon stoten als premier? Het is de hamvraag bij de verkiezingen in Hongarije morgen. Hij ontpopte zich in korte tijd tot onbetwiste leider van de oppositie, maar was daarvoor zelf een Fidesz-insider. Nu voert hij campagne tegen de corruptie in de regering en wil hij zijn land weer op koers met Europa brengen.
"Nu of nooit": kan Péter Magyar een historische ommezwaai teweegbrengen in Hongarije?
Paulien Lambert
Gepubliceerd:
De opwinding is tastbaar in het stadspark van Gyömro, een klein stadje dicht bij de hoofdstad Boedapest. Aanhangers van Péter Magyar staan te popelen om hun politieke idool in actie te zien.
Het valt op hoe jong de aanwezigen van deze verkiezingsrally zijn: helemaal vooraan staat een jongen die niet ouder kan zijn dan 10 jaar, met zijn grootvader. Hij wil heel graag een handtekening, want hij is grote fan van Magyar. Veel tieners en twintigers wachten met hun smartphone al in de aanslag om een selfie te nemen met de oppositieleider.
"Nu of nooit" is de slogan van Tisza, zijn partij. Dat is ook wat mensen hier zeggen: "Na 16 jaar hebben we genoeg van Fidesz."
Hebben ze er ook vertrouwen in dat Magyar een goede premier zou zijn? Het antwoord is kort en duidelijk: "Alles is beter dan Orbán."
Van insider tot oppositieleider
In 2 jaar tijd is Magyar van Fidesz-insider uitgegroeid tot onbetwiste leider van de oppositie. Hij opende de aanval op de regeringspartij van Orbán na een schandaal over toegedekt kindermisbruik. Magyar lekte daarover een opname van zijn ex-vrouw, de minister van Justitie. Zij nam daarna ontslag, net als de president van het land.
Kort daarna begon hij met het uitbouwen van een nieuwe partij. In de Europese verkiezingen van juni 2024 kwam die als grootste oppositiepartij uit de bus, met 30 procent van de stemmen. Magyar werd verkozen als Europarlementslid.
Sindsdien heeft hij eigenlijk non-stop campagne gevoerd, vooral tegen de corruptie in de regering van premier Orbán. Zijn programma draait ook rond thema’s als welvaart, koopkracht, de economie. Dingen waar mensen van wakker liggen, merken we op de rally.
"We willen een betere toekomst voor onze kinderen", zeggen Éva en József: "Alles is slecht hier, de gezondheidszorg en het onderwijs. Er is alleen maar propaganda van de regering."
Laagdrempelige campagne
Met zijn programma hoopt Magyar ook Fidesz-kiezers aan te spreken. Hij profileert zich niet als de man die enkel de hoogopgeleide, stedelijke elite vertegenwoordigt. Hij spreekt minder over het belang van Europese waarden, of het uithollen van de rechtsstaat in Hongarije, en meer over hoe er geïnvesteerd moet worden in ziekenhuizen en het openbaar vervoer.
Zijn standpunten zijn eerder centrumrechts, dat maakt hem ook niet heel geliefd bij mensen die eerder links-liberaal denken: het typische profiel van de anti-Orbánkiezer. Maar zij zien in Magyar het enige alternatief om Orbán weg te krijgen.
De oppositieleider maakt bijvoorbeeld geen strijdpunt van LGBTQIA+-rechten, die onder Orbán drastisch zijn ingeperkt. Voor de Europese Unie is dat heel belangrijk, maar in het door de band genomen conservatieve Hongarije is het een controversieel thema.
De Pride in Boedapest vorig jaar was de grootste ooit, ondanks een verbod. Het evenement dat LGBT-rechten in de kijker wil zetten, was uitgegroeid tot een gigantische manifestatie tegen de regering. Maar Magyar liet zich daar niet zien, om zich niet te verbranden.
Betere band met de EU?
Orbán heeft daarentegen in zijn campagne vooral geprobeerd om van internationale veiligheid een thema te maken. Fidesz presenteert aan de kiezer het schrikbeeld dat Magyar een marionet van de Europese Unie is, en Hongarije daardoor in de oorlog met Oekraïne zal worden meegezogen. De Oekraïense president Volodmyr Zelensky wordt nog net niet als de baarlijke duivel afgebeeld op verkiezingsaffiches.
Magyar is daarom spaarzaam met zijn uitspraken over buitenlandse betrekkingen. Hij geeft weinig interviews, om vooral niets te zeggen wat door de Fidesz-propagandamachine kan misbruikt worden. Ook in onze VRT NWS-microfoon wil hij na zijn toespraak niets zeggen.
Hij heeft wel te kennen gegeven dat hij constructief wil zijn in de Europese Unie. Onder Orbán staat Hongarije in de EU bekend als dwarsligger, die steun aan Oekraïne en sancties tegen Rusland tegenhoudt. Magyar zegt dat hij geen beslissingen wil "vetoën om te vetoën".
Daarbij zegt hij wel dat hij de Hongaarse belangen zal verdedigen. Door de nodige hervormingen hoopt hij dat er 20 miljard euro aan Europees geld zal vrijkomen voor Hongarije, dat nu geblokkeerd is net door problemen met de rechtsstaat.
Tegelijk lijkt hij een pragmatische relatie met Rusland na te streven. De nauwe banden tussen de regering van Orbán en Moskou zijn een probleem voor veel Europese landen. "Rusland en Hongarije moeten elkaar respecteren als soevereine landen", zegt Magyar, "maar dat wil niet zeggen dat we elkaar leuk moeten vinden."
Opiniepeilingen voorspellen dat Tisza de verkiezingen zal winnen. Het voorbije jaar heeft de partij van Magyar in alle onafhankelijke polls een stabiele voorsprong van zo’n 10 procentpunt.
Of die voorspelling ook werkelijkheid zal worden, zal de kiezer morgen bepalen. In Gyömro is het vertrouwen alleszins groot: "We geloven dat we de wereld kunnen veranderen", zegt József. "Of toch de wereld in Hongarije."
Doet tegenvallende economie Orbán de das om?
