Grootste groep werklozen verliest vandaag uitkering: vooral jonge mensen

De federale regering heeft beslist dat werkloosheidsuitkeringen niet meer onbeperkt zijn in de tijd. Het recht op die uitkering geldt maximaal 24 maanden. De maatregel wordt stap voor stap, in verschillende 'golven' of groepen ingevoerd.

Vandaag gaat de maatregel in voor de 3e 'golf'. Dat zijn de mensen die tussen de 2 en 8 jaar werkloos zijn en een uitkering krijgen. Het is ook de grootste groep: volgens de meest recente cijfers van de RVA (Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening) zitten hier ongeveer 42.000 mensen in. Dat zijn cijfers voor Vlaanderen, Wallonië, de Duitstalige Gemeenschap en Brussel samen.

Volgens cijfers van de RVA bestaat iets meer dan de helft van de 3e groep uit mannen. Anders dan bij de 1e en 2e groep zijn mensen nu heel wat jonger. Niet onlogisch: wie jonger is, heeft automatisch minder jaren van beschikbaarheid op de arbeidsmarkt. Er is dus ook minder kans op de lange werkloosheid uit de vorige groepen.

De grootste groep is tussen 25 en 35 jaar oud (38 procent). Daarna komt de groep tussen 35 en 45 jaar (34 procent). De overgrote meerderheid zijn kortgeschoolden en middengeschoolden. Drie kwart van de mensen in de 3e golf is Belg.

Wie in deze groep zit en dus zijn werkloosheidsuitkering vanaf vandaag verliest, kreeg eerder een brief van de RVA. Hij of zij moet op zoek naar werk of op een andere manier hulp aanvragen, bijvoorbeeld een leefloon bij het OCMW. 

"Voor ons gaat dat om 160 mensen", zegt Annemie Clerckx, afdelingshoofd van de sociale dienst van het OCMW Leuven. "Momenteel hebben we al contact met 70 mensen. Voor de rest is het afwachten of ze nog contact gaan opnemen of niet."

Wie die mensen precies zijn, is elke keer koffiedik kijken, zegt Clerckx. "De enige aanwijzing die we nu hebben, is dat ze jonger zijn, omdat hun werkervaring minder lang is."

"Veel mensen uit deze 3e groep zijn bij het OCMW van Leuven al bekend omdat ze een leefloon of andere aanvullende financiële steun krijgen", aldus nog Clerckx. "Deze 3e groep staat vrij ver van de arbeidsmarkt en is moeilijker te activeren."

"Mensen die bij het OCMW aankloppen zijn sowieso al kwetsbaar, maar deze mensen zijn redelijk lang aan hun lot overgelaten. Ze kampen met een hoge psychische kwetsbaarheid of andere sociale problemen. Het is een uitdaging om hen duurzaam aan het werk te kunnen krijgen."

Het wantrouwen ten opzichte van OCMW's of de overheid is ook erg groot, merkt Clerckx. "Dat merkten we bij de vorige groepen ook al, ze moeten echt een heel hoge drempel over om tot bij ons te komen."

"Ze worden dan ook geconfronteerd met het feit dat er bijvoorbeeld een sociaal onderzoek moet komen, dat we alle levensdomeinen bevragen. Ze vinden dat een grote inbreuk op hun privacy. We zijn ook verplicht om een huisbezoek te doen, we zien dat sommigen hun aanvraag daardoor zelfs intrekken."

Het OCMW probeert om mensen opnieuw in te zetten, hoe groot die uitdaging ook is. En dat gebeurt stap voor stap, legt Clerckx uit.

"Mensen die al zo lang niet meer op de arbeidsmarkt zitten, sturen wij niet meteen naar ons team activering. We zetten in op hen uit hun eenzaamheid halen, een netwerk zoeken, hen naar buiten krijgen, zelfwaarde helpen bouwen. Allemaal kleine stappen die heel veel tijd en investering vragen".

Het OCMW hoopt met alle mensen iets te bereiken, al is dat een utopie, waarschuwt Clerckx. "Aangepaste jobs zijn er niet, de sociale economie is in afbouw, dus ook daar is er plaats tekort."

"We moeten er eerlijk in zijn: veel van deze mensen zijn eigenlijk niet meer in staat om te werken. Deze mensen zitten gewoon echt in een fout stelsel."

Een derde van de dossiers van Clerckx' team zijn voorschotdossiers, dat wil zeggen dat mensen een ziekte-uitkering of een uitkering van een federale overheidsdienst krijgen. "Dat is de plaats waar die mensen thuishoren, denk ik."

Veel mensen kunnen wel iets of een paar uren per week iets nuttigs doen in de maatschappij, zegt Clerckx. "Dan denk ik aan vrijwilligerswerk of mantelzorg, wat ze meestal op dit moment ook al doen."

"Dan denk ik, laat die mensen dat gewoon doen. Dat is ook menselijk kapitaal voor de samenleving. Meer gaan we voor hen niet kunnen doen, nu en in de toekomst."

Clerckx wijst ook op de druk bij de OCMW's. "De eerste maanden viel het mee, maar nu voelen we de werkdruk enorm stijgen. In maart hebben wij 22 dossiers niet in orde gekregen, en dat zijn wij wel wettelijk verplicht. Het aantal mensen dat zijn werkloosheidsuitkering verliest, zal enkel nog stijgen. De druk op de OCMW's neemt elke maand toe."

Met de paasvakantie voor de deur is het al druk, en voor juli ziet Clerckx een verdriedubbeling van cijfers. "Dat is dus een noodplan maken hoe wij de zomer in Leuven gaan overleven."

"We zijn al een heel voorjaar aan het proberen om extra mensen aan te nemen, maar er zitten niet meer zoveel vissen in de vijver, alle OCMW's vissen in diezelfde vijver. Dus het is heel moeilijk."

"Ik denk dat wij recent gepensioneerden gaan opbellen om te vragen of ze misschien eventueel kunnen terugkomen naar de werkvloer. We weten nog niet helemaal hoe we het gaan doen, maar we hebben extra personeel nodig."