Geert, Christel, Catharina en Robert* verliezen werkloosheidsuitkering: "Ik ben plots een profiteur en sta met mijn rug tegen de muur"

Vanaf januari dit jaar kan je niet langer onbeperkt een werkloosheidsuitkering krijgen. Voor de meeste werklozen zal een uitkering nog maximaal twee jaar mogen duren. Naar schatting bijna 200.000 mensen zullen daarom dit jaar hun uitkering verliezen. Dat gebeurt in verschillende fases, afhankelijk van hoelang je al werkloos bent. Vandaag stoppen de uitkeringen van meer dan 35.000 mensen. Het gaat om mensen die tussen de 8 en 20 jaar werkloos zijn.

De federale regering voorspelde dat van die 200.000 mensen een derde aan het werk zou gaan, een derde een leefloon zou krijgen en een derde een andere uitkering of niks zou krijgen. 

Geert is 58 en werkt al 35 jaar in de cultuursector. Vooral als muzikant, maar hij werkte ook onder meer als podiumbouwer, lichttechnicus en winkelbediende. Maar dat was meestal niet genoeg om rond te komen. Geert kreeg daarom al jaren een uitkering. Om die reden was hij een langdurig werkloze. Maar die uitkering valt dus weg.

"Het is niet gemakkelijk", zegt Geert. "Deze maand heb ik al geen werkloosheidsuitkering meer ontvangen. Ik heb van een vriend moeten lenen om rond te komen", klinkt het. Geert vroeg een leefloon aan, maar ook dat is geweigerd. "Ik ben voor de OCMW-raad moeten verschijnen. Ik kreeg daar een spervuur aan vragen. Volgens hen sta ik niet open voor tewerkstelling."

Voorlopig heeft Geert dus geen zicht op enige financiële tegemoetkoming. "Ik heb voor deze maand huur al geld moeten lenen van een vriend. Hoe het volgende maand zal moeten gebeuren, weet ik niet", aldus Geert.

Geert zoekt naar eigen zeggen intensief naar werk. "Ik heb al meer dan 50 sollicitaties gedaan", klinkt het. "Als 55-plusser krijg ik helaas slechts amper 1 reactie op 10 sollicitaties. Of ze nemen enkel jobstudenten en/of flexijobbers aan, waarvoor ik niet in aanmerking kom", zegt Geert. "Met de losse opdrachten die ik wel had kreeg ik vroeger applaus, omdat ik werk vond. Nu door de nieuwe regels ben ik opeens een profiteur. Je staat met je rug tegen de muur", vertelt Geert geëmotioneerd.

Intussen blijven de kopzorgen. "Ik ben stilaan moedeloos aan het worden en ook wel bang voor schulden en lonkende armoede", aldus Geert. 

Toen Christel afstudeerde als goudsmid, wist ze dat de zoektocht naar werk niet makkelijk zou worden. Ze begon meteen haar eigen juwelenwinkel. Dat deed ze 22 jaar lang. "Maar toen was de kaars op", zegt ze. In de jaren daarna werkte Christel als nanny. Maar daarna was het moeilijker om werk te vinden.

"Ik deed een knelpuntberoepopleiding om baby's en peuters te verzorgen, maar geen enkele sollicitatie leidde tot een job", vertelt ze. Door haar leeftijd, denkt ze. "Toen ze begonnen te vragen of ik wel nog in staat was om op een mat te zitten, wist ik hoe laat het was." Christel probeerde ook nog in andere sectoren, maar ook die pogingen draaiden op niks uit. "Ik ging nog voor productiearbeider in een metaalbedrijf, maar ook dat lukte niet."

Christel leefde jaren met zo'n 950 euro per maand. Intussen woonde ze bij haar moeder, met dementie. "Ik heb niet veel nodig. Ik ben niet van de luxe", zegt ze. "Soms dacht ik wel, wat als mijn koelkast zou stukgaan bijvoorbeeld, maar ik heb wel iemand die me zou helpen. Al zal ik daar niet snel gebruik van maken."

En toen kreeg ze het bericht dat haar uitkering zou stoppen. Dat de federale regering een dergelijke hervorming invoerde, begrijpt ze wel. "Het geprofiteer van sommige mensen moet eruit. De regering reageert op het misbruik dat sommigen ervan maakten. We moeten allemaal bijdragen."

Na een zoektocht kreeg Christel enkele weken geleden plots goed nieuws. Op de valreep vond ze toch een job. "Mijn verhaal stond in een artikel in de krant. Iemand die ik ooit eens had verdergeholpen, had dat gelezen. En hij contacteerde me", zegt Christel. Ze mocht enkele dagen per week helpen in zijn juwelierszaak in het Limburgse Bilzen. "Ik ben hem heel dankbaar. Ik doe nu herstellingen en in de toekomst zal er nog verkoop bijkomen", vertelt ze trots. Het is een echte opluchting dat ze nu werk heeft. "Ook de druk van de controle die wegvalt is een opluchting. Wie wordt graag constant gecontroleerd? Ik begrijp dat die er moest zijn, maar dat was niet altijd even leuk."

Als 62-jarige staat Christel natuurlijk relatief dicht bij de pensioenleeftijd. "Maar daar ben ik echt niet mee bezig", klinkt het. "Mijn grootmoeder was 86 toen ze nog meewerkte in de winkel van mijn tante. Als dat kan, waarom niet?"

Van de bijna 200.000 Belgen die hun werkloosheidsuitkering verliezen dit jaar, zijn er zo'n 15.000 jonger dan 25. Catharina is één van hen. Ze studeerde af als 3D-gamedesigner aan Howest in Kortrijk. "Ik ben aan die studie begonnen net voor de covidcrisis. Er werd gezegd dat dit echt booming business was. Maar toen ik afstudeerde, was dat helemaal veranderd. Covid was voorbij, niemand speelde nog videogames binnen. Zelfs een stage vinden aan het einde van mijn opleiding was al moeilijk."

En dan volgde de zoektocht naar werk. "Ik was meteen ingeschreven bij VDAB, maar ze konden me moeilijk helpen. Mijn studie is natuurlijk niche en het is ook moeilijk toe te passen op andere sectoren. Ik heb nog gekeken naar technisch tekenaar in de metaalsector, maar daar kreeg ik meestal geen kans omdat ik geen ervaring met de specifieke software had."

Af en toe kon Catharina wel op interimbasis aan de slag, voornamelijk in de horeca. Maar ook aan interimjobs is er geen overaanbod. "Ik solliciteerde eens voor een pastabar. Simpel werk, je moest pasta in een potje doen en saus erop gooien. Het was een parttime positie, maar de competitie was ontzettend hoog. Na de interviews werden mensen geselecteerd om een testperiode te doen. Het hele proces zou weken of maanden duren. Voor mij werd het niks."

Recent vond Catharina wel een job in de koffiezaal van een crematorium. "In mijn sector is een job gewoon echt niet mogelijk. Ik heb meer dan 300 keer gesolliciteerd. Acht op de tien keer kreeg ik zelfs geen antwoord. Ik heb me er recent bij neergelegd dat ik jobs zal doen waarvoor ik niet heb gestudeerd en die ik ook niet wil doen. Ik merk dat ik er meer een probleem van maak dan het zou moeten zijn. Maar ik voel me heel verslagen. Maar ik wil ook niet naïef zijn. Veel mensen doen iets compleet anders dan hun studies. Dit gaat me gewoon heel depressief maken."

Uiteraard komen er ook geldzorgen bij. "Ik leef nu op een erfenis van mijn oma. Maar ik heb constant geldstress. Elke cent die ik uitgeef doet pijn. Mijn huidige interimjob heeft zulke onregelmatige uren dat ik niet zeker ben of ik genoeg zal verdienen om mijn huur te betalen en te eten." Laat staan dat er ruimte is voor andere dingen. "Mijn shampoo is nu bijvoorbeeld op en ik kan geen nieuwe kopen." Intussen blijft Catharina verder solliciteren. "Nuttig bezighouden. En proberen elke dag iets te doen dat productief voelt. Jezelf uit je bed halen. Dat is belangrijk."

Robert* is een schuilnaam. Want hij heeft schrik om negatieve reacties te krijgen. Deze zomer zal Robert zijn uitkering verliezen. Hij was lang vrachtwagenchauffeur, maar moest daarmee stoppen door epilepsie. 

Robert zoekt al anderhalf jaar naar een andere oplossing en solliciteert voornamelijk voor jobs als dispatcher-planner of administratief bediende. Maar zonder resultaat. “Ik heb al meer dan 300 sollicitaties gedaan. Niemand wil me een kans geven. Ik vind dat er een probleem van racisme is”, zegt hij moedeloos. Robert is niet in België geboren, maar woont hier wel al 20 jaar. 

Nu de deadline nadert, heeft Robert het mentaal steeds moeilijker. “Mijn VDAB-begeleidster heeft nu gezegd dat ik best 2 maanden stop met solliciteren om tot rust te komen. Maar ik heb toch gesolliciteerd. Ik kreeg net het bericht dat het weer niks is”, zegt Robert. “Ik heb 5 kinderen. Mijn vrouw werkt deeltijds. We komen nu gewoon niet rond. We hebben onze auto’s te koop gezet. En ik leen geld van mensen om het einde van de maand te halen.” 

Door de epilepsie heeft Robert wellicht recht op een ziekte-uitkering. Maar dat wil hij zelf liever niet. “Ik wil gewoon werken,” klinkt het, “loon speelt geen rol.”