Steden en gemeenten in Vlaanderen kunnen vanaf volgend jaar een zogenoemd 'sponslabel' krijgen. Dat moet aantonen of ze wel of niet voorbereid zijn op extreem weer in de toekomst. Het label is een initiatief van VLARIO, het Vlaams kenniscentrum voor de riolerings- en afvalwaterzuiveringssector, en natuurvereniging Natuurpunt.
Nieuw 'sponslabel' moet aantonen welke steden en gemeenten in Vlaanderen klaar zijn voor extreem weer
"Als er enkele weken na zware buien en overstromingen al waarschuwingen opduiken over lage Grondwaterstanden en droogtes, komt dat omdat Vlaanderen nog te veel regen verliest", klinkt het bij VLARIO. "We verharden sneller dan het water kan volgen", zegt directeur Wendy Francken. "Water botst te vaak op beton, asfalt en daken, stroomt versneld naar riolen en verdwijnt voordat de natuur er iets aan heeft."
"Wie vandaag nog altijd inzet op de snelle afvoer van regenwater, organiseert de kwetsbaarheid van morgen. Water slim vasthouden, bepaalt steeds meer of buurten overeind blijven bij hevige regen, hitte en droogte. Gemeenten en steden die daar nu niet op inzetten, zullen later meer betalen."
Minder verharden en water vasthouden
Een nieuw label moet zichtbaar maken welke steden en gemeenten hun grondgebied aanpassen aan meer extreem weer. Om het sponslabel te halen, moeten ze aantonen dat ze systematisch kiezen voor Ontharding, Infiltratie, Buffering en slim ruimtegebruik. Dat betekent concreet: minder verharde pleinen en parkings, meer open bodem, infiltratiezones, hergebruik van regenwater, ruimte voor natte natuur en projecten die water niet wegduwen, maar vasthouden.
"Open ruimte en natte natuur doen meer voor waterveiligheid dan klassieke infrastructuur alleen", vult Lander Wantens van Natuurpunt aan. "De natuur wordt vaak onderschat. Waar ze wel ruimte krijgt, krijgt water opnieuw tijd, en precies dat ontbreekt vandaag op veel plaatsen. Met het nieuwe sponslabel willen we de kracht van natuurlijke oplossingen op een positieve manier in de kijker zetten."
4 graden koeler
Vandaag is bijna 16 procent van Vlaanderen verhard. De afgelopen tien jaar zijn er 30.000 voetbalvelden met harde bodem bijgekomen. Tegelijk was 2024 het natste jaar ooit gemeten, terwijl Vlaanderen een van de regio's is binnen Europa met het minst beschikbare water per inwoner.
Vlaanderen investeerde de afgelopen jaren daarom via de zogenaamde Blue Deal al honderden miljoenen euro's in waterweerbaarheid. Een grootschalig Vlaams onderzoek toonde ook duidelijk aan dat natuur en water de temperatuur merkbaar verlagen: tot 4 graden koeler overdag.
Als voornaamste doel hebben de sponslabels vooral "meer gemoedsrust". "Er is dan minder kans op water in kelders of magazijnen bijvoorbeeld", besluiten de initiatiefnemers. "Aan de andere kant is er minder hitte in versteende buurten tijdens warme periodes."
"Als water lokaal wordt vastgehouden en geïnfiltreerd, neemt de druk op drinkwaterreserves af. Het resultaat: een omgeving die beter bestand is tegen extremen, of het nu stortregens zijn of lange droge periodes." De eerste uitreiking van het sponslabel volgt pas in 2027.
