In 2023 is de verharde oppervlakte in Vlaanderen gestegen van 15,3 naar 15,7 procent. Dat is een toename van minstens 10 hectare per dag. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Departement Omgeving. Na een aantal jaren waarin de verharding leek te stabiliseren, neemt die opnieuw toe.
Verharding in Vlaanderen neemt weer toe: elke dag verdwijnt 10 hectare groen onder beton
Vorig jaar leek het er nog op dat de verharding in Vlaanderen eindelijk een halt was toegeroepen. Uit een laatste tussenstand bleek dat er in de jaren 2020, 2021 en 2022 bijna geen extra oppervlakte van het Vlaams grondgebied was verdwenen onder tegels, kunstgras, beton of asfalt. De verhardingsgraad bleef hangen op 15,3 procent.
Maar uit nieuwe cijfers blijkt dat de verharding in 2023 opnieuw toenam van 15,3 procent naar 15,7 procent van de Vlaamse oppervlakte. Dat is 5.250 hectare meer dan in 2022. In het totaal is er nu 213.680 hectare van Vlaanderen verhard, of 315 vierkante meter per Vlaming.
Die stijging is een terugkeer naar de trend vóór 2020.
Wellicht stabiliseerde de verharding tussen 2020 en 2022 door de lagere economische activiteit tijdens de coronacrisis, en niet zozeer door beleidsmaatregelen. Nochtans wil de Vlaamse overheid dat er tegen 2040 geen extra oppervlakte meer verhard wordt. Dat is de doelstelling van de Vlaamse bouwshift.
Nu al is Vlaanderen een van de meest verharde gebieden van Europa. Dat maakt het moeilijker om ons te wapenen tegen de klimaatverandering. Steden warmen sterker op doordat stenen en beton warmte absorberen. Water kan minder doorsijpelen in de ondergrond, waardoor we sneller te kampen krijgen met watertekort. En we worden kwetsbaarder voor overstromingen.
Ook de planten- en dierenrijkdom, die al onder druk staat, krijgt het er nog moeilijker door.
Wegen, opritten, terrassen en parkeerterreinen
Een deel van de stijging is weliswaar te verklaren doordat er fijner gemeten wordt, zegt woordvoerder Ann Heylens van het Departement Omgeving.
Maar er wordt ook gewoon opnieuw meer verhard. "Dat gebeurde in 2023 met minimaal 10 hectare per dag", aldus Heylens. Het gaat dan niet altijd om nieuwe gebouwen. Vooral nieuwe wegen, opritten, terrassen en parkeerterreinen wegen zwaar door.
De verhardingsgraad is het hoogst in de gemeenten in de Brusselse en Antwerpse rand en in de steden Antwerpen (43,3 procent) en Gent (38,7 procent). Ook gemeenten zoals Kuurne, Oostende, Roeselare en Waregem zijn voor meer dan 35 procent verhard. In meer randstedelijke en landelijke gemeenten, zoals ten noorden van Hasselt, is de verhardingsgraad ook relatief hoog
Groen: "Vlaanderen wordt betonnen woestijn"
"Elke dag verdwijnen meer dan 10 voetbalvelden onder het beton", hekelt Vlaams Parlementslid Mieke Schauvliege (Groen). "De gewone Vlaming doet zijn best om zijn voortuin te ontharden, maar de Vlaamse regering geeft betonboeren vrij spel. Vlaanderen verandert in een betonnen woestijn."
Groen vraagt minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) om een ambitieus actieplan. "We hebben nood aan concrete maatregelen: een onthardingsfonds, een verankering van verhardingsneutraliteit in het ruimtelijk beleid, en alle ruimtebeslag in landbouw- en natuurgronden vergunningsplichtig maken. Lokale besturen moeten worden ondersteund om overtollige wegen te ontharden", aldus Schauvliege.
