Nederlanders kunnen opnieuw online abortuspil aanvragen, initiatief krijgt felle kritiek: "Toont aan dat taboe er nog steeds is"

Sinds 23 maart kon je in Nederland via de website Thuisabortus.nl abortuspillen bestellen om je zwangerschap tot 9 weken af te breken. Een bezoek aan de huisarts of abortuskliniek was niet nodig. 

Het werkt als volgt: de patiënt dient online een formulier in, waarin informatie over de zwangerschap en algemene gezondheid wordt gevraagd. Vervolgens kijkt een van de artsen die de website draaiende houden naar je formulier. Zien zij geen risicofactoren in de aanvraag, dan krijg je een voorschrift voor een abortuspil toegestuurd. Even langsgaan bij de apotheker en je kan de pil thuis innemen. 

Peter Leusink, initiatiefnemer van Thuisabortus.nl en daarnaast ook huisarts en seksuoloog, baseert zich daarvoor op officiële richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) . Die stelt dat een medische abortus tot 12 weken ook (geheel of gedeeltelijk) door de zwangere persoon zelf kan worden uitgevoerd, en dat buiten een zorginstelling. 

De WHO stelt dus dat abortuspillen wel degelijk een veilige optie zijn, mits de zwangere persoon beschikt over voldoende én nauwkeurige informatie over de abortus, kwaliteitsvolle geneesmiddelen en ondersteuning van een gezondheidswerker als dat gewenst is. 

Het Nederlandse initiatief bleek populairder dan verwacht. Na een week werden de aanvragen stopgezet, omdat de artsen niet voorzien waren op 30 aanvragen per dag. "We rekenden op 5 à 7 aanvragen per dag. Het idee was om 's ochtends, 's middags en 's avonds een uurtje te spenderen aan de website", vertelt hij bij de Nederlandse nieuwssite nu.nl . 

Leusink en zijn team hebben hun werking bijgestuurd en extra artsen opgeleid. Normaal gezien zal een arts nu telkens een volledige dag werken aan de aanvragen. 

Het initiatief van Leusink krijgt in Nederland felle kritiek. Onder meer de Nederlandse Landelijke Huisartsenvereniging (LHV), de artsenfederatie en de abortusartsenvereniging zijn niet gediend van de website, omdat zij een gesprek tussen arts en patiënt noodzakelijk vinden. Zo'n gesprek is er bij Thuisabortus.nl niet. 

Waar Leusink dat commentaar betuttelend vindt, stelt de LHV dat "de kern van huisartsenzorg langdurig en persoonlijk contact is". En dat kan een abortuspil volgens de vereniging nooit vervangen. 

Bernard Leenstra, een collega-huisarts van Leusink, schrijft dan weer in de Nederlandse krant NRC dat dit initiatief veel te ver gaat . Hij vergelijkt de abortuspil met een Snickers die je koopt aan de kassa in de supermarkt. "Dat gaat me écht te ver."

En er zijn ook twijfels over de wettelijkheid van de website, want in Nederland staat er volgens NRC in de abortuswet geschreven dat "de zwangerschap niet mag worden afgebroken voordat de zwangere het voornemen met een arts heeft besproken". Het is voorlopig dus onduidelijk of Thuisabortus.nl zich aan de wet houdt. 

"De website is wel heel beperkt", vindt Carine Vrancken, directeur bij de Belgische vereniging van abortuscentra Luna vzw. "Je vult een formulier in en je moet zelf inschatten hoe ver je zwanger bent. Dat is niet evident. Ik zie regelmatig mensen die denken dat ze 6 weken ver zijn, maar eigenlijk al langer zwanger zijn." 

Ook het gebrek aan een gesprek met de patiënt vindt ze raar. "Een gesprek is sowieso zinvol, omdat goede hulpverlening op maat van de patiënt gewoon heel belangrijk is. Dat is niet enkel bij zwangerschapsafbreking zo, maar ook als je pakweg iets aan je knie hebt en geopereerd moet worden."

Toch vindt ze de website relevant én interessant. "Als het over zwangerschap gaat, hebben we als samenleving het gevoel dat we allerlei drempels moeten opwerpen om te voorkomen dat iemand voor abortus kiest, terwijl we eigenlijk zouden moeten nadenken over hoe we die drempels kunnen wegwerken." 

Het stelt haar ook gerust dat het platform bemand wordt door artsen. "Het is geen louche website waarmee iemand veel geld wil verdienen. De artsen proberen echt in te spelen op een barrière, op een nood waarvan zij denken dat die er is. Dat de website vaker bezocht werd dan verwacht, toont aan dat die nood er effectief is."

"Een normaal vruchtbaar leven duurt heel lang voor een mens", verduidelijkt Vrancken. "Dat wil ook zeggen dat je op het ene moment dolgelukkig kan zijn als je 2 dagen over tijd bent. Drie jaar eerder of later kan een zwangerschap je grootste nachtmerrie zijn. In België wordt 1 op de 5 vrouwen, en dus ook mannen, in hun vruchtbare leven geconfronteerd met een zwangerschapsafbreking. "

De discussie in Nederland toont vooral dat er nog veel taboe en stigma hangt rond abortus, vindt Vrancken. "Het confronteert ons met hoe beladen het onderwerp nog steeds is. Pillen voor erectiestoornissen kan je perfect online kopen, maar als het over medicatie voor ongewilde zwangerschappen gaat, roept dat weer heel veel emotie op." 

Ook in België wordt abortus nog steeds behandeld als ethisch thema, terwijl het debat volgens Vrancken beter zou gaan over de ethiek van verantwoord ouderschap. "Mensen die een zwangerschap afbreken, doen dat omdat ze kinderen belangrijk vinden. Ze willen geen kind op de wereld zetten als ze geen kinderwens hebben, of als ze hun omstandigheden momenteel ongeschikt vinden om een kind op te voeden."

"We moeten dus juist zoveel mogelijk barrières wegnemen", stelt Vrancken. "Zo kunnen we ervoor zorgen dat mensen goede keuzes kunnen maken als het gaat om zoiets belangrijks." En dat is wat de artsen achter Thuisabortus.nl in Nederland proberen te doen, besluit ze.