Instagram en YouTube zijn verantwoordelijk voor het aanwakkeren van de depressie van een Amerikaanse tiener. Dat heeft een rechtbank in Los Angeles beslist. Moederbedrijven Meta en Google zijn volgens de rechter nalatig geweest bij het ontwerp van hun socialemediaplatformen. De vrouw die de rechtszaak had aangespannen, krijgt minstens 3 miljoen dollar (2,5 miljoen euro). Wat betekent dit nu?
"Baanbrekend": Instagram en YouTube verantwoordelijk voor socialemediaverslaving van tiener
Een dikke maand geleden ging in Los Angeles een historische rechtszaak van start. Een 20-jarige vrouw sleepte Meta (Instagram) en Google (YouTube) voor de rechter, omdat haar psychische problemen volgens haar het gevolg zijn van haar verslaving aan sociale media als kind.
Volgens haar advocaat bouwen bedrijven als Meta en Google met opzet verslavingsmechanismen in hun platformen in, om zo meer winst te kunnen maken. "Deze zaak gaat over 2 van de rijkste bedrijven in de geschiedenis die verslaving in het (kinder)brein hebben gecreëerd."
Het was niet evident, maar uiteindelijk heeft de volksjury de vrouw gelijk gegeven. De rechtbank veroordeelt zowel Meta als Google, omdat ze "nalatig zijn geweest bij het bedienen van een product dat kinderen en jongeren gebruiken, en dat ze daarbij niet gewaarschuwd hebben voor de gevolgen".
De 20-jarige klager zal minstens een schadevergoeding van 3 miljoen dollar krijgen ,iets meer dan 2,5 miljoen euro. Dat bedrag kan nog fors oplopen, want de rechtbank oordeelde ook dat Meta en Google opzettelijk frauduleus hebben gehandeld. Er volgt nog een zitting over een aanvullende schadevergoeding.
"We zijn het niet eens met dit vonnis en evalueren onze juridische opties", reageert Meta. Intussen laten ze weten dat ze in beroep gaan. Ook Google bekijkt die piste, omdat ze het eveneens oneens is met de veroordeling.
Meta en andere bedrijven wisten dat wat ze bouwden, schadelijk kon zijn
Tim Verheyden, technologie-expert VRT NWS
De bedrijven voeren aan dat er geen wetenschappelijke consensus bestaat over het verslavende karakter van de platformen. "Ze hebben een punt", zegt Tim Verheyden, technologie-expert van VRT NWS, in Laat.
"Zelfs binnen de wetenschap lopen de meningen uiteen. Maar vandaag heeft de jury een uitspraak gedaan, en daarbij speelde iets anders een cruciale rol: de interne documenten die tijdens de rechtszaak naar buiten kwamen."
Uit die documenten bleek dat medewerkers zelf zeiden te functioneren als pushers of drugdealers, waarbij de 'drugs' in de vorm komen van onder andere notificaties en likes.
"Bij Google werd intern gezegd dat je tieners alleen kunt vasthouden als je ze al tussen 8 en 12 jaar begint te targeten. Zulke interne communicatie is massaal naar buiten gekomen en heeft doorgewogen."
"Dus wetenschappelijke bewijs of niet: Meta en andere bedrijven wisten dat wat ze bouwden, schadelijk kon zijn. Ze beseften het, maar kozen ervoor om toch door te gaan."
Baanbrekend
"Dit mag je wel baanbrekend noemen", zegt Verheyden. "Mark Zuckerberg (de CEO van Meta, red.) bijvoorbeeld heeft nooit verantwoording moeten afleggen over hoe zijn product is gebouwd. Hij heeft voor de eerste keer ooit voor een civiele rechtbank moeten getuigen. Alleen dat al is baanbrekend."
Daarbovenop vormt deze zaak een belangrijk precedent, zegt Verheyden. "Alleen al in de Verenigde Staten zijn er zo'n 1.600 gelijkaardige zaken die nog zijn aangespannen, onder andere door scholen en staten. Deze uitspraak zal doorwerken in al die andere zaken."
"Dit kan mogelijk echt iets veranderen. De bedrijven zullen dan wel in beroep gaan, maar ze lijken nu echt juridisch aansprakelijk te kunnen worden gesteld. Dat alleen al toont dat er iets lijkt te keren. En dat zullen we op termijn misschien wel merken."