Professor Criekemans: "Trump zit helemaal vast en weet niet goed hoe hieruit te geraken"

“Hij heeft het absoluut onderschat”, blikt Criekemans terug op de oorlog die Donald Trump 24 dagen geleden samen met Israël ontketende in het Midden-Oosten en waar het einde voorlopig zoek lijkt. 

“Hij dacht dat het via een grootscheepse bommencampagne wel zou lukken om Iran op de knieën te krijgen. Maar het is allemaal veel complexer geworden met aanvallen op alle golfstaten. De regio staat in rep en roer, de straat van Hormuz zit vast… Eigenlijk weet Donald Trump niet goed hoe hieruit te geraken”, analyseert de professor in De Ochtend op Radio 1.

Hoe kan Trump zich nog uit deze penibele situatie redden? “Dat lijkt me niet eenvoudig”, vreest Criekemans. De professor denkt dat Trump zijn verlies moet nemen door zich terug te trekken. “Er zal een vorm van de-escalatie moeten komen, denk ik.” 

De oorlog verderzetten, dreigt de situatie immers nog complexer te maken. Intussen spint zowel Iran als Israël hier nog volop garen bij:  de existentiële strategie van het Iraanse regime blijkt nog altijd te werken. Het regime van de ayatollahs voert hardnekkig strijd voor zijn voortbestaan en lijkt niet meteen om te vallen.

Intussen kan de Israëlische premier Benjamin Netanyahu - volgens Criekemans dé centrale speler in dit conflict - in eigen land de kiezer voor zich blijven winnen door militaire successen te boeken, terwijl Trump gezichtsverlies lijdt.

Trump wordt op verschillende fronten onder druk gezet. Niet alleen op het oorlogsfront zelf heeft hij het niet onder de markt. 

Door zich in een oorlog te storten, heeft Trump ook grote problemen veroorzaakt voor de internationale markten, met dreigende tekorten aan olie, gas en meststoffen die niet van de Perzische Golf naar de rest van de wereld kunnen worden gebracht met schepen. 

Daardoor is Trump onder druk komen te staan: van de financiële markten én de publieke opinie. De beurzen kleuren rood en de rente op het Amerikaanse staatspapier loopt sterk op, waardoor het duurder wordt om de torenhoge overheidsschulden te betalen.

De impasse kan de Amerikaanse president ook electoraal duur komen te staan, blikt professor Criekemans vooruit: “Donald Trump gaat misschien de midterms verliezen door dit avontuur.” 

In november trekt de VS immers naar de stembus voor een gedeeltelijke hernieuwing van het Congres, halverwege de ambtstermijn van de president. Op dit moment heeft de Republikeinse partij van Trump daar nog een meerderheid.

Trump blies de afgelopen dagen koud en warm: dit weekend dreigde hij ermee Iraanse energiecentrales op te blazen als het regime de Straat van Hormuz niet binnen de 48 uren zou vrijgeven. 

Intussen heeft hij die deadline verlengd naar 5 dagen en beweert hij dat er met Iran onderhandeld wordt, maar dat wordt door Iran tegengesproken. Het zou professor Criekemans overigens niet verbazen als Trump dergelijke sussende uitspraken doet om de internationale markten tijdelijk te sussen.

Criekemans sluit evenwel niet uit dat Amerikaanse diplomaten iemand gevonden hebben om namens Iran te onderhandelen. “In het verleden hebben we gezien dat bijvoorbeeld de CIA achter de schermen toch wel nog probeert een of andere dialoog aan te houden. Misschien heeft Donald Trump het daarover.”

Maar het lijdt volgens de professor geen twijfel dat Donald Trump echt in de problemen zit en het vooraf sterk heeft onderschat. “Donald Trump dacht dat hij de klok in handen had, terwijl Iran op dit moment daadwerkelijk het tempo van de oorlog bepaalt.”