Harde uithaal van weduwe slachtoffer en toespraak van koning Filip: 5 beklijvende momenten uit herdenking 10 jaar aanslagen

Tijdens de herdenkingen waren er verschillende speeches van hulpverleners, nabestaanden en slachtoffers die de aanslagen hebben overleefd. Een van hen is Béatrice de Lavalette.

De jonge vrouw was amper 17 toen ze dag op dag 10 jaar geleden levensgevaarlijk gewond raakte in de luchthaven van Zaventem. De dokters gaven haar weinig kans op overleven. Ze verloor uiteindelijk haar beide benen, maar haalde het. Vandaag nam ze het woord.

"Het zou een leugen zijn als ik zou zeggen dat dit leven gemakkelijk is. Ik word elke dag wakker met herinneringen aan de gruwel. Mijn lichaam is verbrand, gekneusd en verminkt. Ik vraag me af of deze voortdurende onzichtbare pijn het waard is. Maar dan herinner ik me het moment dat ik op deze vloer lag te bloeden. Ik zei toen: ik ga hier niet dood."

Die weigering om op te geven heeft haar hier gebracht, zei ze. Vandaag is ze niet alleen een paralympische atlete, "maar ook een zus, een dochter, een vriend, en bovenal een overlevende". "Het is niet mijn keuze wat er gebeurd is, maar het is mijn keuze wat ik ermee doe. Ik kies om te leven, om te vechten voor het goede."

Valerie Vervoort bracht samen met haar zoon Liam (10) een muzikaal eerbetoon op het Schumanplein in Brussel.

Wat dit zo bijzonder maakt, is dat ze 10 jaar geleden samen op de luchthaven van Zaventem waren toen de bommen ontploften. Liam was toen amper 5 maanden oud en zat in de draagzak bij zijn moeder, die hem beschermd heeft tijdens de aanslag.

Vervoort verzorgde de zang, haar zoon begeleidde haar op de cello. 

Nog op het Schumanplein hield koning Filip een toespraak voor alle terreurslachtoffers. Dat deed hij in de 3 landstalen én in het Engels.

"We zullen deze tragische dag nooit vergeten", begon hij. "De slachtoffers zullen voor altijd in ons hart blijven. Er is 10 jaar verstreken, maar voor velen heeft de tijd de pijn niet verzacht. Het heeft hen stiller gemaakt, meer in zichzelf gekeerd."

"Voor diegenen die iemand verloren hebben, of diegenen die nog littekens dragen, werd 22 maart een dag waar nooit een einde aan komt. Vandaag zijn we hier voor u, om te zeggen dat ons land u nooit zal vergeten."

De koning wil niet alleen de slachtoffers erkennen, maar ook hun families en naasten. "Ze dragen al 10 jaar een pijn die niemand zou mogen kennen. Een pijn die bij elk doktersbezoek, elke administratieve of gerechtelijke stap wordt aangewakkerd."

Hij noemt hen "het hart van deze plechtigheid". "Weet dat we jullie moeilijkheden zien en erkennen. En dat overheden zich inzetten om jullie zo goed mogelijk te helpen."

Hij benadrukt dat de terroristen "gefaald hebben". "Wat ons uit elkaar had moeten drijven, heeft ons dichter bij elkaar gebracht."

Toch heeft hij ook een boodschap voor vandaag. "We moeten de complexe realiteit ook onder ogen zien: dat de meeste daders jongeren waren die hier geboren en getogen zijn. Die vaststelling dwingt ons om in de spiegel te kijken. Hoe hebben jongeren zich kunnen laten verleiden tot de retoriek van dood, haat en vernieling?"

"Het zijn moeilijke, confronterende vragen, we voelen er ons soms ongemakkelijk door, maar we moeten ze blijven stellen."

"De explosie aan de synagoge van Luik laat zien dat de haat in onze samenleving nog springlevend is en dat we nog een lange weg te gaan hebben."

"Veiligheid begint in de school, in de buurt, in uitwisselingen, dialoog en cultuur. Echte veiligheid is een samenleving waarin iedereen zich erkend voelt. Waar niemand zich afgewezen, uitgesloten of achtergesteld moet voelen. Ik hoop vandaag dat we meer naar elkaar kunnen luisteren. Laten we onze harten vol vertrouwen openhouden."

"Ik geloof in de veerkracht van onze mensen, in de kracht van onze instellingen en in de vredige, stralende toekomst die we samen kunnen schrijven", besluit koning Filip.

"België heeft niet genoeg gedaan om mijn man en andere slachtoffers te beschermen." Met die scherpe woorden uitte Larissa Scelfo, de weduwe van Yves Cibuabua Ciyombo, haar woede tijdens de herdenking van de aanslag in metrostation Maalbeek.

In haar speech herdacht ze haar man, maar haalde ze tegelijk hard uit naar het systeem dat volgens haar heeft gefaald. "Het gebrek aan organisatie was schrijnend, maar het gebrek aan menselijkheid was schrijnender. Daar ben je niet op voorbereid."

Ze sprak onder meer over de dagen meteen na de aanslag. "Op de eerste dag werden we naar huis gestuurd zonder een alternatief aan te bieden.". "De verpleger van het militair hospitaal schreeuwde tegen mij: 'Mevrouw, het heeft geen zin om u op te winden. Ofwel is hij dood en heeft het geen zin, of hij leeft'."

"Stel je voor dat je pas 3 dagen later verneemt dat je man dood is omdat je zijn naam leest op een lijstje dat op een deur hangt (...)".

Tot slot richt ze zich tot de beleidsmakers die de herdenking bijwonen. "Ik vraag jullie allemaal om je ego opzij te zetten en vraag jezelf voor een beslissing af of je die ook zou nemen als het gevolgen zou hebben voor jezelf of je eigen kinderen. Ik vraag jullie om te kiezen voor vrede en empathie."

Daarna nam hun dochter Tiana (13) het woord. Ook haar getuigenis gaat door merg en been. "Ik heb mijn vader sinds die vervloekte dag nooit meer gezien of gesproken. Het is niet omdat ik nog klein was, dat het niet moeilijk was."

Het meisje was amper 3 op het moment van de aanslagen. "Het ergste is dat ik elke dag merk dat mijn vader er niet meer is. Hij is er niet om me wakker te maken of om een vaderdagcadeautje aan te geven. Ik moest ze aan mijn beste vriendin of mijn mama geven. Het is heel wat om elke dag wakker te worden met dat voortdurende gemis."

Op het einde van de ceremonie werden 60 namen van terreurslachtoffers voorgelezen, zowel slachtoffers in ons land, als Belgische slachtoffers in het buitenland. Nadien volgde een minuut stilte, als eerbetoon.