In de strijd tegen phishing hebben politie en overheidsdiensten een nieuw wapen: een scanner die automatisch frauduleuze websites detecteert. Het aantal phishingpogingen zou daardoor met 70 tot 80 procent kunnen zakken, zegt privépartner Secutec. Hoe werkt het precies? En wat moeten we denken van die claim?
Kan nieuw wapen tegen phishing aantal oplichtpogingen echt met 80 procent doen dalen?
Joris Truyts
Gepubliceerd:
Het 'Nationaal Protocol voor Detectie en Disruptie van Phishingdreigingen'. Dat is de weinig swingende naam die de samenwerking tussen de federale politie, het Centrum voor Cybersecurity België (CCB) en privébedrijf Secutec heeft gekregen.
Het gaat om verschillende maatregelen die mensen beter moeten beschermen tegen phishing, want cybercriminaliteit neemt ondanks alle inspanningen alleen maar toe. Slachtoffers verliezen vaak tienduizenden euro's. "Het is een ware plaag", zegt het Centrum voor Cybersecurity. "In 2025 ontvingen we 10 miljoen meldingen via Safeonweb (waar iedereen verdachte berichten en sites kan melden)."
Het belangrijkste element van de samenwerking is de nationale lancering van een tool die snel en automatisch elke nieuwe website uit de Benelux scant op software die tot internetfraude kan leiden.
Het idee erachter is dat dergelijke sites offline halen vaak lang duurt. Ze detecteren en een waarschuwing plaatsen gaat veel sneller, binnen de 10 minuten. Snel de website verplaatsen heeft dan geen zin meer voor de criminelen.
Nieuw is de detectietool niet. Het systeem bouwt voort op 'Phish Nemo', een project van het parket van Limburg en de federale gerechtelijke politie van Limburg dat daar al enkele jaren loopt. Met succes, want sinds 2022 zouden al meer dan 100.000 mogelijke slachtoffers vermeden zijn.
Phish Nemo wordt nu geïntegreerd met de BAPS-phishingdatabank van het Centrum voor Cybersecurity. Die databank staat ter beschikking van de providers, zodat zij hun internetgebruikers automatisch kunnen doorverwijzen naar de waarschuwingspagina. Doorklikken kan nog steeds, maar wordt zo sterk ontmoedigd.
BAPS staat voluit voor Belgian Anti-Phishing Shield. "We hopen natuurlijk veel meer van die valse websites te detecteren en te stoppen nog voordat er slachtoffers vallen. Dat is uniek aan het systeem. Het probeert die websites te vinden zelfs nog voordat iemand ze meldt", zegt Miguel De Bruycker van het CCB.
Phishing-toolkits
Dat phishing sterk is toegenomen, komt omdat het veel eenvoudiger is geworden, zegt Geert Baudewijns van Secutec. "Online worden 'phishing-toolkits' verkocht die volledig zijn klaargemaakt om te verwijzen naar pagina's van bekende Belgische banken", vertelt hij.
Als mensen hun gegevens achterlaten op die site, kunnen oplichters geld stelen. "Phishers, vaak heel jonge mensen, kunnen hier heel eenvoudig mee aan de slag vanop hun gewone computer. Je hebt er amper technische kennis voor nodig."
Dergelijke toolkits zetten valse websites op die gericht zijn op Belgische gebruikers, en zullen dus opgepikt worden door het systeem, zegt Baudewijns.
Tips om te vermijden dat je zelf slachtoffer wordt:
Klik niet op links of bijlagen die je niet vertrouwt en deel al zeker nooit persoonlijke gegevens of wachtwoorden. Word je toch slachtoffer? Doe dan zo snel mogelijk aangifte bij de politie en breng de bank en Card Stop op de hoogte. Verdachte sites kunnen gemeld worden bij verdacht@safeonweb.be.
Kat-en-muisspel
Phishing-campagnes opzetten zal een stuk moeilijker worden, maakt de CEO van Secutec zich sterk. Hij spreekt over 70 tot 80 procent minder pogingen voor deze vorm van internetfraude.
Al erkent hij dat de strijd daarmee niet is gestreden. "Het gaat in elk geval zorgen voor een grotere beperking. En dan is de vraag hoe de criminele wereld zal reageren. Gaan ze andere manieren zoeken? Dat is het kat-en-muisspel dat eigenlijk al jaar en dag plaatsvindt."
Baudewijns is al bezig met de volgende stap. "We willen ook alle frauduleuze advertenties op Google en Facebook op dezelfde manier gaan detecteren en doorgeven via het systeem, waardoor de Belgische providers op dezelfde manier een waarschuwingspagina kunnen tonen."
Inti De Ceukelaire: "Belangrijke stap, maar probleem zal verschuiven"
Ethisch hacker en kenner van cybersecurity Inti De Ceukelaire is positief over de aankondiging. Of het effectief tot 80 procent minder phishingpogingen zal leiden, zal nog moeten blijken. "Maar dat men hiermee een groot deel kan tegenhouden, geloof ik wel."
Volgens De Ceukelaire zullen phishers proberen om de scanner te omzeilen door sites beter te verbergen of door met buitenlandse domeinnamen te werken. Maar het grootste gevaar is dat de criminelen zich meer zullen richten op andere methodes, denkt hij, waarbij geen webplatform wordt gebruikt, maar e-mail, telefoonoproepen of berichten.
"Ik krijg nu al meer e-mails binnen met een nummer dat ik moet bellen. Wat ook zal toenemen, is fraude via e-mail, waarbij mensen denken dat ze met bijvoorbeeld een bankmedewerker mailen, maar in werkelijkheid gaat het om een door fraudeurs aangestuurde AI-chatbot. Privémails kan je niet scannen met dit systeem."
"Het is belangrijk dat we dit doen, het wint ons wat tijd, maar het probleem zal er niet mee verdwijnen", zegt hij.
