Belgische docu volgt 2 broers aan tegengestelde kanten van het front: Ruslan vecht voor Rusland en Mark voor Oekraïne

De Pue debuteerde 10 jaar geleden als filmmaker met 'The land of the enlightened', een documentaire over het harde leven van kinderen in Afghanistan. Het kostte hem ook toen bijna 8 jaar om de film af te krijgen. De documentaire die feit en fictie vermengt, wordt internationaal gelauwerd. 

Ook over zijn nieuwe project 'Mariinka' doet hij 10 jaar. Lang voor de Russische invasie in 2022 was er ook al oorlog in de Oekraïense frontstad Mariinka, in het oosten van het land, niet ver van Donetsk. 

De Pue komt in 2014 eerder toevallig in de regio terecht, legt hij uit in 'Voorproevers' op Radio 1. Hij maakt er voor het Internationale Rode Kruis foto's aan beide zijden van de frontlinie die op dat moment door het grensstadje Mariinka loopt. Zo leert hij het conflict kennen. Hij komt er ook de Russisch-gezinde Ruslan tegen. 

Hij begint er een 6-tal inwoners/personages te volgen: onder wie Natasha, een veelbelovend bokstalent. Zij wordt uiteindelijk militair paramedicus in de regio waartoe ook Mariinka behoort. En Angela, die op jonge leeftijd haar ouders verloor. Zij overleeft door goederen naar beide kanten van het front te smokkelen. 

Bekijk de trailer van 'Mariinka'

Maar de verhaallijn die het meest tot de verbeelding spreekt, is die van de broers Mark en Ruslan. Zij vechten uiteindelijk elk aan een andere kant van de frontlinie. Ruslan voor Rusland, Mark voor Oekraïne. Hun jongste broer Daniil woont bij een adoptiegezin in de Verenigde Staten, ver weg van de oorlog. Ze hebben ook nog een gehandicapte broer, Maxim. 

"Toen ik dat verhaal van die broers hoorde, dacht ik: dit is iets heel interessants", vertelt De Pue.

"Het was een inkijk in het conflict die zeer merkwaardig was. Dit conflict heeft ook heel veel roots in verscheurde families, besefte ik. Zo ben ik dieper in de gemeenschap terechtgekomen, waar Ruslan samen met zijn broers was opgegroeid in een weeshuis." 

De opnames voor de film begonnen in 2015, toen het conflict wel al hevig woedde in de oostelijke regio van Oekraïne. "Mariinka lag op de frontlinie. Er zijn een aantal offensieven geweest van de (Russisch-gezinde, red.) separatisten, daarna is het conflict vrij stabiel gebleven. Dat heeft ons wel toegelaten om regelmatig aan de 2 kanten te filmen." 

"Wij hadden perskaarten voor de 2 kanten, maar zeker in 2020 waren we de laatste journalisten die in bezet Donetsk hebben kunnen werken", vertelt De Pue. In februari 2022 volgde dan de grootschalige invasie van Rusland. In het oosten rukken Russische troepen dan verder op vanuit het al in 2014 bezette gedeelte van de provincies Loegansk en Donetsk. 

'Mariinka' vertelt uiteindelijk het verhaal van een totaal verwoeste stad en van een verscheurd gezin. In de trailer horen we een van de broers dan ook zeggen: "Ik zou hem doden, in de oorlog is hij mijn vijand." 

"Ruslan heeft wel een bepaalde vorm van spijt, maar op een zeker moment was een terugkeer ook niet meer mogelijk", legt De Pue uit. 

Nu is er op de plek waar Mariinka ooit was, niets meer. "Het is een veld met bakstenen, volledig plat gesmeten door de Russen. Zij hebben er stelselmatig alle huizen, beschuttingen, muurtjes, kelders, met de grond gelijkgemaakt. Er staat niets meer recht."

Ook het adoptieproces van Daniil komt aan bod. Hij is op jonge leeftijd afgestaan door de 3 andere broers. "Hun vader zat permanent in de gevangenis. Hij zat straffen voor anderen uit en werd daarvoor betaald. Hun moeder was ontheven van haar moederrechten, onder meer omdat ze een problematische drugs- en alcoholverslaving had. Daardoor zijn de kinderen in een weeshuis geplaatst." 

Daniil, die door zijn adoptieouders Samuel genoemd wordt, groeit op als een Amerikaans kind. Hij speelt op zijn 4e al met speelgoedgeweren en wordt met de pick-up naar de baseballmatch gevoerd. Maar in zijn tienerjaren gaat hij op zoek naar zijn roots. 

"Hij stelt zich vragen als: 'Waar kom ik vandaan? Wie zijn mijn broers?' Die honger naar informatie wordt steeds heviger", vertelt De Pue. "Voor hem was de film ook een soort informatiekanaal. Het contact met zijn broers is er ook een stuk door hersteld. Eerst was dat contact er ook wel, maar zijn broers werden voor een stuk genegeerd door zijn Amerikaanse ouders, vooral voor zijn psychologisch welzijn."

De invasie van Rusland heeft uiteindelijk een enorme impact gehad op hoe het scenario van de documentaire eruit ging zien. "Bij de broers was het duidelijk, zij gingen vechten tot een van beiden zou sterven of allebei", besluit De Pue. "Ruslan is intussen waarschijnlijk ook gesneuveld."  

"De evolutie bij de vrouwelijke personages was ineens veel interessanter geworden. Zij moesten dan ook de conclusies trekken in deze film."

Daarom is Natasha een soort van verteller geworden in de documentaire. "Wij hadden heel veel dingen met haar gefilmd. Op een bepaald moment zat ze niet ver van haar huis medische hulp te bieden en is ze nog even teruggekeerd om enkele laatste dingen te gaan zoeken voor de Russen de stad volledig zouden innemen. Dat zijn allemaal elementen die dankbaar materiaal waren voor de montage."

Uiteindelijk werd het zoveel meer dan alleen het verhaal van die 4 broers. "Natasha blikt terug op de stad Mariinka waar al die verhalen vandaan komen, op al die herinneringen aan een stad die volledig verwoest is."