Vlaamse regering vraagt versoepeling Europese koolstoftaks: "Huidige traject is niet haalbaar"

Het emissiehandelssysteem ETS (ook koolstoftaks genoemd) werd in 2005 ingevoerd om de Europese industrie te vergroenen. Voor elke ton CO2 die een bedrijf uitstoot, moet het een uitstootcertificaat kopen. Bedrijven die die kosten willen vermijden, moeten hun uitstoot dus verminderen, en dat drukt dan weer de Europese uitstoot.

Ongeveer de helft van de Europese uitstoot valt onder ETS: de zware industrie, energieproducenten en (een deel van) de scheepvaart en de luchtvaart.

Het aantal Emissierechten dat via ETS verhandeld wordt daalt elk jaar. Volgens Vlaanderen is dat traject onhoudbaar voor energie-intensieve sectoren.

"We willen ambitieus blijven. Maar als we het huidige traject gewoon doortrekken, zitten we tegen 2040 op 0 emissierechten. Dan zou onze industrie 10 jaar vroeger klimaatneutraal moeten zijn dan de rest van de samenleving. Dat is niet haalbaar. Daarom vragen we Europa om het reductietempo bij te sturen", zegt Vlaams minister-president Matthias Diependaele.

De Vlaamse regering maakt zich zorgen over het afbouwen van gratis emissierechten. Op dit moment krijgen heel wat bedrijven met veel wereldwijde concurrentie hun certificaten nog gratis. Om te vermijden dat die bedrijven zouden verhuizen naar landen (buiten de EU) waar geen koolstoftaks wordt geheven. 

"Zolang er internationaal geen gelijk speelveld is, blijven gratis emissierechten nodig. Als we onze industrie hier willen houden, moeten we vermijden dat bedrijven wegtrekken naar landen waar geen CO2-prijs geldt", zegt Diependaele. "Daar wint noch onze welvaart, noch het klimaat bij."

Naast het afbouwen van gratis emissierechten worden er ook jaarlijks certificaten uit de markt gehaald. Ook daar is Vlaanderen geen voorstander van. "In plaats van emissierechten te vernietigen, kunnen we ze veel beter gebruiken om de transitie van onze industrie te versnellen", aldus Diependaele.

ETS pakt de klimaatcrisis aan, maar brengt ook heel wat geld in het laatje. Vorig jaar ging het om bijna 39 miljard euro. Dat geld wordt onder meer gebruikt voor Europese initiatieven om de industrie competitief te houden of te decarboniseren, zoals het Innovatiefonds.

De rest van het geld vloeit terug naar de lidstaten. Maar dat laatste gebeurt volgens Diependaele nog te weinig: "We zijn verantwoordelijk voor 3,4 procent van de emissies binnen ETS, maar slechts 2,6 procent van de veilingopbrengsten vloeit terug naar ons land."

Daarom vraagt Vlaanderen om de verdeling van de opbrengst te herbekijken. "Vandaag dreigt ETS te veel een onevenredig herverdelingsmechanisme tussen lidstaten te worden. Een sterk geïndustrialiseerde regio als Vlaanderen draagt verhoudingsgewijs veel bij aan ETS. Het is logisch dat een groter deel van die middelen ook hier kan worden ingezet om onze industrie te verduurzamen."

"We mogen het kind met het badwater niet weggooien", benadrukt Vlaams minister van Klimaat Hans Bonte (Vooruit) het belang van ETS. "We zijn vandaag te afhankelijk van zotten als Trump en Poetin die met één druk op de knop onze facturen duurder maken. En dat is een bedreiging voor onze welvaart en de energiefactuur van gezinnen en bedrijven."

"De beste manier om de competitiviteit van onze bedrijven en onze jobs te beschermen in de toekomst, is door bedrijven te helpen afstappen van fossiele brandstoffen om zo niet langer afhankelijk te zijn van dubieuze regimes."

“Met deze Vlaamse Regering investeren we dan ook 2 miljard euro om bedrijven te helpen de overstap te maken naar propere alternatieven. Maar daar zijn natuurlijk middelen voor nodig. Middelen die uit de opbrengsten van ETS komen."