Voor het eerst zien we op sociale media oorlogen door de ogen van de soldaten zelf. Althans, dat lijkt zo, want ze zijn bijna allemaal gemaakt met artificiële intelligentie (AI). Sommige fimpjes zijn duidelijk herkenbaar als AI, andere zijn dan weer erg realistisch. Wat zit er achter al die AI-bataljons op onze sociale media? Dat varieert van duidelijke propaganda tot niets meer dan geldklopperij.
Propaganda of een trucje om online te scoren: nepsoldaten veroveren sociale media
Samenvatting:
Op sociale media circuleren AI-gegenereerde video's van soldaten uit landen als Oekraïne, Iran, de VS en Israël. Sommige zijn duidelijk nep, andere zijn bijna niet van echt te onderscheiden.
Een deel van die video's is gerichte propaganda, zoals AI-beelden van Oekraïense soldaten die kritiek geven op hun legerleiding.
Andere video's hebben geen politiek doel, maar willen vooral zoveel mogelijk kijkers lokken en daar geld aan te verdienen.
In 2026 kan je oorlogen overal ter wereld zo ongeveer live volgen op sociale media, door de alomtegenwoordigheid van telefoons waarmee alles gefilmd wordt. Maar 2026 is ook het jaar waarin nog meer dan ervoor AI een turbo zet op de verspreiding van nepbeelden. Dat wordt steeds realistischer en al die beelden van spectaculaire explosies en neergestorte vliegtuigen zijn dus niet zomaar te vertrouwen.
Op sociale media gaan de laatste dagen video's viraal die soldaten tonen uit Iran, Oekraïne, de VS of Israël, vaak gefilmd vanuit selfieperspectief.
Soldaten die wenen, prijzen of klagen
Die soldaten hebben kritiek op hun oversten, prijzen net hun land, of wenen omdat ze bang zijn van het geweld. Maar het merendeel is AI. Soms gaat het om propaganda, maar evengoed worden bepaalde video’s gemaakt als clickbait, lokaas om kliks te scoren.
Dat ziet ook Tim Verheyden, expert desinformatie en AI bij VRT NWS: "Generatieve AI heeft propaganda geïndustrialiseerd. In enkele minuten kan je honderden beelden produceren van in dit geval soldaten. Het is materiaal dat emoties opwekt. Het soldatenperspectief werkt daarin bijzonder goed. Wie zogezegd 'van aan het front' spreekt, straalt authenticiteit uit. Het combineert emotie met geloofwaardigheid en dat maakt het aantrekkelijk voor makers van AI-content."
Oekraïense soldaten naar de Perzische Golf?
Een duidelijk voorbeeld van AI-soldaten die online verschijnen zijn de Oekraïense soldaten die "de waarheid van aan het front" vertellen en waarvoor Het Centrum ter bestrijding van desinformatie van de Oekraïense overheid waarschuwt.
In de video’s, die honderdduizenden keren bekeken zijn, lijkt het alsof de soldaten kritiek geven op hun legerleiding of oversten in Kiev. Die zouden hen naar de Golfregio willen sturen om Iraanse drones neer te halen, terwijl ze aan het front in Oekraïne met tekorten kampen. Een duidelijke verwijzing naar het plan van de VS om samen te werken met Oekraïne tegen Iraanse drones.
Goed gemaakt, maar niet perfect
De video’s zijn heel goed gemaakt en het is dan ook bijna niet zichtbaar dat ze niet echt zijn. Maar aan details kan je wel zien dat er iets niet klopt. Je ziet bijvoorbeeld dat bij verschillende soldaten alleen hun mond beweegt, terwijl de rest van het gezicht blijft stilstaan of je ziet hen de hele video lang niet met de ogen knipperen.
Volgens de Oekraïense overheid zijn de video’s gemaakt met een politiek motief: om verdeeldheid te creëren binnen de Oekraïense samenleving en om het moreel bij de bevolking te breken. Rusland lanceert al sinds het begin van de oorlog in Oekraïne desinformatiecampagnes, bedoeld om de moraal van Oekraïne en de steun aan het land te verzwakken. Daarbij spelen ze vaak in op de actualiteit, zoals nu met de oorlog in Iran.
Iran triomfeert, Amerikanen huilen
VRT NWS berichtte al eerder over de honderden AI-video's van angstige en huilende Amerikaanse en Israëlische soldaten. Die video's moeten dan aantonen dat Iran de oorlog aan het winnen is. Die trend is overigens niet nieuw. In november gingen ook AI-video’s rond van wenende Oekraïense soldaten .
Dat er zoveel video's zijn, is volgens Tim Verheyden niet toevallig. "In informatieoorlogen draait het niet om één overtuigende leugen, maar om volume. Wie genoeg twijfelachtige beelden in omloop brengt, maakt het voor mensen almaar moeilijker om echte informatie van nep te onderscheiden."
Krijgsgevangen Amerikaanse soldaten
Ook video's van Amerikaanse soldaten die gearresteerd worden door de Iraanse strijdkrachten worden veelvuldig gedeeld, zoals deze beelden van 10 Amerikaanse soldaten op hun knieën met hun armen op hun rug. Ook hier lijkt het doel te doen geloven dat Iran aan de winnende hand is.
Deze AI-video's zijn duidelijk van minder hoge kwaliteit. Dat doet vermoeden dat er niet meteen een gecoördineerde campagne achter zit. De gearresteerde Amerikaanse soldaten lijken bijvoorbeeld zo erg op elkaar dat ze wel een identitieke tienling lijken.
Ook de twee Iraanse vlaggen vallen sterk op. Een overdaad aan vlaggen zie je wel vaker in AI-beelden. Ook als beelden zogezegd uit Israël komen, zie je vaak prominent in beeld een Israëlische vlag , alsof op ongeveer elk gebouw in Israël zo'n vlag te vinden is.
Iraans nepsoldaten: babes and bullets
Tot slot ontdekte BBC Verify een type AI-video's van soldaten die nog veel populairder is dan bovenstaande voorbeelden. Ze vonden tientallen accounts op TikTok die beelden verspreiden van jonge vrouwelijke Iraanse soldaten, klaar voor het gevecht..
Ze poseren voor straaljagers en op vliegdekschepen . Deze vrouwen noemen de kijker 'habibi' (lieverd) en vragen hen om naar Iran te komen. Daarnaast zijn er ook nog wat vreemde variaties waarbij vrouwelijke piloten allerlei maaltijden naar binnen spelen in de cockpit van een straaljager .
Deze video's zijn zeer duidelijk AI. Vliegtuigen die raar in elkaar zitten, vliegdekschepen die half ondergelopen zijn, het is niet moeilijk de fouten eruit te halen.
Opvallend is ook dat de vrouwen geen hoofddoek dragen en Engels spreken. Hun doelpubliek lijkt dan ook westerlingen. Of in elk geval mensen die niet meteen doorhebben dat 'habibi' een Arabisch woord is, terwijl in Iran Perzisch wordt gesproken.
Kwantiteit boven kwaliteit
Er zijn ontzettend veel van deze slechtgemaakte video’s. De makers kozen duidelijk kwantiteit boven kwaliteit. Ze verschijnen allemaal met dezelfde hashtags, zoals '#standwithiran', maar ook '#Iranprotests'. De video’s lijken enerzijds het Iraanse regime te steunen, maar anderzijds ook de protesten tegen dat regime.
De makers proberen zoveel mogelijk ideologische vakjes af te vinken. Het doel van de video’s is dus niet propaganda, maar gewoon zoveel mogelijk kijkers en kliks verzamelen.
Deze trend beperkt zich overigens niet tot Iraanse soldaten, maar er zijn ook veel video’s van jonge vrouwelijke Amerikaanse soldaten te vinden. Naast jonge vrouwen heb je ook mannelijke Amerikaanse AI-soldaten die praten over hun patriottistische opofferingen of over hoe ze Iran binnenvallen, wat in werkelijkheid nog niet gebeurd is. De video wordt vaak afgesloten met de vraag om je op het kanaal te abonneren of om de video te liken.
Wie er achter deze video's zit, is niet zeker. Het doel lijkt duidelijk niet politiek, maar gewoon geld. "Dat soort accounts toont hoe propaganda, entertainment en clickbait door elkaar zijn gaan lopen", zegt Tim Verheyden.
"De makers spelen tegelijk in op seksualisering, oorlog en geopolitiek. Het resultaat is inhoud die voor sommige mensen vreemd en zelfs absurd lijkt, maar uitstekend scoort in het algoritme van sociale media als TikTok."
Beluister de podcast 'Het uur van de waarheid':
Gepubliceerd:
