De koningspinguïns rond de Zuidpool slagen er wonderwel in om zich aan te passen aan de gevolgen van de klimaatverandering. Ze broeden vandaag 19 dagen vroeger dan een kwarteeuw geleden. Bovendien overleeft de helft meer jongen. Toch blijft de vraag hoe lang ze zich kunnen blijven aanpassen.
'Klimaatacrobaat' koningspinguïn past zich wonderwel aan aan opwarmende Zuidpool
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
De koningspinguïn is een opvallende verschijning. Het dier is met zijn maximumgrootte van 1 meter de op één na grootste pinguïnsoort, na de keizerspinguïn. Hij lijkt ook een beetje op zijn grotere neef, maar met een nog meer uitgesproken oranje vlek op de kop. Het is dan ook een van de meest herkenbare dieren die op en rond de Zuidpool leven.
Vandaag doet de koningspinguïn het goed, maar het dier heeft een tragische geschiedenis. Zo verbrandden walvisvaarders er in de 19e eeuw miljoenen pinguïns om de ketels gaande te houden waarmee ze walvisspek smolten tot walvisolie.
Precies die koningspinguïn besloot een internationaal team van wetenschappers 24 jaar lang te volgen, van 2000 tot 2023.
En ze deden het meteen goed: ze monitorden maar liefst 17.000 koningspinguïns, op de Crozet-eilanden tussen Afrika en Antarctica. Ze publiceerden hun bevindingen in het wetenschappelijke tijdschrift Science Advances.
Meebuigen met klimaatverandering
En wat blijkt: de dieren zijn echte 'klimaatacrobaten': ze zijn meesters in meebuigen met de klimaatverandering.
Koningspinguïns laten hun paar- en broedperiode afhangen van het moment waarop er de meeste vis en pijlinktvis voorhanden is. Doordat het oceaanwater opwarmt, dreigt die balans uit evenwicht te raken. De ideale watertemperatuur en lichtinval voor plankton, op zijn beurt het voedsel van die prooidieren, wordt immers steeds vroeger op het jaar bereikt.
Zeker op de polen, waar dat ideale tijdvenster erg kort is, komen verschillende vogelsoorten daardoor al in de problemen.
Maar de koningspinguïn niet. Die start zijn broedseizoen steeds vroeger, samen met zijn prooi. In 2023 was dat al 19 dagen vroeger dan in 2000. In het begin van het onderzoek begonnen de vogels elkaar het hof te maken op 27 november, terwijl dat aan het eind van het onderzoek al op 8 november was.
Bovendien werden ook de helft meer eieren succesvol uitgebroed: 62 procent in vergelijking met 44 procent bij de start van het onderzoek.
De wetenschappers vermoeden dat dat komt doordat de kuikens vroeger geboren worden. Ze hebben dus meer tijd om aan te sterken voor ze de barre winter ingaan - op de Zuidpool duurt die van juni tot september.
Aanpassingsvermogen niet onbeperkt
De koningspinguïn heeft ook wel het geluk dat hij niet zo'n kieskeurige broeder is. De mogelijke start van het seizoen bestrijkt 4 maanden, van november tot februari. Dan is het zomer op de Zuidpool. Er is dus best wel wat ruimte om zich aan te passen.
Het blijft een opmerkelijk staaltje van flexibiliteit dat volgens de onderzoekers nooit eerder is gezien bij vogels. De keizerspinguïn bijvoorbeeld, de grotere neef, past zijn broedseizoen 8 keer trager aan. En de kleine Adeliepinguïn lijkt dat zelfs helemaal niet te doen.
Toch is het niet alleen een goednieuwsverhaal voor de koningspinguïn. Zolang de klimaatverstoring zich blijft doorzetten, zullen ook de klimaatomstandigheden op en rond de Zuidpool immers blijven veranderen.
Binnen 2 à 3 decennia kan het bijvoorbeeld al gewoonweg te warm worden voor de prooidieren van de koningspinguïn. Bovendien heeft de vogel het moeilijk met weersextremen zoals hittegolven, en die zullen alleen maar toenemen.
Daarom besluiten de onderzoekers hun studie met een weinig opbeurende vraag: "Deze organismen lijken hun behoeften te kunnen afstemmen op het veranderende milieu. Maar hoe lang nog?"
