De oppervlakte van het Antarctisch Schiereiland waar planten groeien, is vandaag minstens 12 keer groter dan in 1986. Dat blijkt uit satellietfoto's. De vergroening van de Zuidpool, door de klimaatverandering, gaat steeds sneller. Daardoor zou Antarctica er binnen enkele decennia wel eens heel anders kunnen uitzien.
Antarctica vergroent in snel tempo door smeltend ijs: "Keerpunt voor de regio, want leven krijgt voet aan de grond"
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Een team van Britse geografen en milieu-onderzoekers vergeleek satellietfoto's van het Antarctisch Schiereiland. Die zijn gemaakt door het Landsat-programma van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA. Ze brachten de oppervlakte in kaart waar er vegetatie groeit, en gingen daarbij terug tot 1986. Ze publiceerden hun resultaten in het wetenschappelijk tijdschrift Nature Geoscience .
Terwijl in 1986 nog minder dan een vierkante kilometer van het schiereiland groen kleurde, ging het in 2021 al om 11,9 km². Bovendien versnelt het tempo van die vergroening. Gemiddeld kwam er in de hele gemonitorde periode jaarlijks 0,31 km² groene oppervlakte bij, maar tussen 2016 en 2021 ging het al om 0,42 km².
Voor alle duidelijkheid: het gaat nog steeds om een fractie van de oppervlakte van het Antarctisch Schiereiland. Dat is 522.000 km² groot.
Toch vinden de onderzoekers het opmerkelijk dat de totale groene oppervlakte zo sterk is aangegroeid. "Deze trend past in een breder patroon van ecosystemen met een koud klimaat die vergroenen", schrijven ze in Nature Geoscience.
Naar de oorzaak van die vergroening is het niet ver zoeken: de klimaatverandering. De voorbije 60 jaar is Antarctica sterk opgewarmd, merken de onderzoekers op, veel sneller dan de rest van de wereld. Op het Antarctisch Schiereiland gaat die opwarming bovendien het snelst. Klimaatmodellen voorspellen dat het gebied nog zeker tot het jaar 2100 met 0,34 graden Celsius per decennium zal opwarmen.
Daardoor smelten ook de gletsjers op het Antarctisch Schiereiland af. Zeker 90 procent krijgt ermee te maken. En hoe groter de ijsvrije oppervlakte, hoe meer kans dat er vegetatie ontstaat. Bovendien valt er ook meer neerslag in de vorm van regen, waar planten van kunnen profiteren.
Houvast voor leven
De Britse krant The Guardian legde de studie voor aan Andrew Shepherd, hoofd van het departement Geografie aan Northumbria University en zelf niet betrokken bij het onderzoek. Hij noemt de resultaten "erg interessant" en in lijn met wat hij zelf ook al vaststelde.
"Verbazingwekkend, eigenlijk", vervolgt hij. "Het Antarctisch Schiereiland is duizenden jaren afgesloten van de atmosfeer. In enkele decennia tijd is het gekoloniseerd door planten. Het is een barometer van de klimaatverandering. Maar het is ook een keerpunt voor de regio, want het leven heeft er nu een houvast."
Ook de onderzoekers achter de studie verwachten dat het uitzicht van het schiereiland sterk zal veranderen. "In de toekomst zouden er brede veranderingen kunnen optreden in de ecosystemen van het Antarctisch Schiereiland, en de manier waarop ze functioneren", schrijven ze.
Mossen, bijvoorbeeld, stapelen zich op en vormen barre rotsvlakten om tot een vruchtbare bodem voor grotere plantensoorten. Die grotere planten kunnen ook invasieve soorten zijn die lokaal niet voorkomen, maar meegebracht worden door toeristen of wetenschappers. Het zal dus zaak zijn om het kwetsbare ecosysteem te beschermen tegen die invloeden van buitenaf, besluiten de onderzoekers.
