Crack wordt niet alleen in Brussel gebruikt, amfetamines zijn niet populair in Wallonië en ketamine kent een sterke toename. Het zijn maar enkele van de vaststellingen uit een nieuw drugsonderzoek van gezondheidsinstituut Sciensano, dat voortaan naar sporen van illegale substanties speurt in afvalwater in heel België.
Crack is overal: Sciensano speurt voortaan in afvalwater in heel België naar drugs
Jens Van Reet
Gepubliceerd:
Voor alle vragen over drank, drugs, pillen, gokken en gamen. Bel 078 15 10 20, of chat en mail via www.druglijn.be
Je herinnert je misschien nog wel de nieuwsberichten over de evolutie van coronapartikels in het afvalwater tijdens de covidpandemie. Toen begon gezondheidsinstituut Sciensano die te meten om te kijken hoe het virus zich verspreidde onder de bevolking.
Sindsdien is het meetsysteem uitgebreid om ook griep en andere ziektes op te sporen. Vanaf nu monitort Sciensano ook landelijk het afvalwater op zoek naar sporen van illegale drugs.
Nieuwe mogelijkheden
In het kader van een onderzoek van de European Union Drugs Agency, in samenwerking met de afvalwaterzuiveringsbedrijven in ons land en de Universiteit Antwerpen, werden stalen uit 17 stations verspreid over het land onderzocht.
"Het gaat om een wetenschappelijke meting die informatie oplevert die we met andere databronnen niet of heel moeilijk kunnen verkrijgen", zegt Maarten Degreef, drugsexpert bij Sciensano. Tot nu toe werd het gebruik van drugs vooral op basis van enquêtes, ziekenhuisregistraties en politiecijfers in kaart gebracht.
In tegenstelling tot enquêtes is deze methode niet afhankelijk van wat (mogelijke) gebruikers zelf zeggen. Daardoor geeft ze een objectiever beeld van het werkelijke drugsgebruik en vormt ze een belangrijke aanvulling op de al bestaande gegevens.
Welke drugs springen in het oog?
De resultaten van de afvalwatertests lijken vooral te bevestigen wat eerder onderzoek al aan het licht bracht. Zo worden er hogere waarden genoteerd in stedelijke gebieden als Antwerpen, Brussel en Luik. Dat is te verklaren door onder meer de hoge bevolkingsdichtheid, veel uitgaansmogelijkheden en grotere studentenpopulaties.
Het rapport van Sciensano gaat ook in op de afzonderlijke drugs. Daaruit blijkt onder meer dat cocaïne overal in het Belgische afvalwater voorkomt. De waarden van die drug liggen wel hoger in het weekend, wellicht door het intensievere uitgaans- en nachtleven. Dat geldt ook voor (xtc). Die drug komt vaker voor in Vlaanderen en Brussel dan in Wallonië.
Vooral populair in Vlaanderen zijn zoals speed. Opvallend hier: er is geen eenduidig gebruikspatroon, wat betekent dat de drug zowel op regelmatige basis wordt gebruikt als occasioneel, bijvoorbeeld bij het uitgaan. Ook minder populair in Wallonië, maar wel in Vlaanderen en Brussel, zijn .
daarentegen wordt teruggevonden in nagenoeg alle installaties. Uit eerder onderzoek van 5 jaar geleden bleek dat de drug nog niet zo wijdverspreid was, dus er is een duidelijke toename.
Mensen weten vaak niet welke stof ze gebruiken, dat is meteen ook een van de grote gevaren
Maarten Degreef, drugsexpert Sciensano
Crack is overal
Meest opvallend zijn echter de lage concentraties 4-MMC en . Die eerste synthetische drug werd zelfs nergens gevonden, 3-MMC slechts in 2 stations. "Dat ontkracht de vermoedens uit andere onderzoeken die een stijgend gebruik suggereren. Dankzij deze analytische methode hebben we daar nu duidelijk bewijs van", klinkt het in het rapport.
Hoe is het verschil tussen de onderzoeken te verklaren? "We merken dat mensen in enquêtes vaak aangeven die middelen te gebruiken. Ze liegen daar niet noodzakelijk over, maar weten vaak gewoon niet welke stof ze precies gebruiken", aldus onderzoeker Degreef. "Dat is meteen ook een van de gevaren verbonden aan drugsgebruik."
En dan is er nog crack, een rookbare variant van cocaïne. Die drug is niet enkel een fenomeen dat je in Brussel tegenkomt. "In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht in de publieke opinie, bevestigt deze analyse dat crackgebruik in het hele land voorkomt en niet alleen in de hoofdstad", vat Degreef samen.
Veel potentieel
Sciensano benadrukt het potentieel dat deze onderzoekstechniek de komende jaren nog kan bieden. "In de toekomst kunnen we de monitoring uitbreiden, bijvoorbeeld door meer installaties of extra meetmomenten. Of we kunnen het juist inzetten om zeer lokale fenomenen snel te detecteren", besluit het rapport.
De afvalwatertests maken ook een gerichter drugsbeleid mogelijk. Ze helpen bovendien om oude en nieuwe tendensen beter te begrijpen en de evolutie door de jaren heen te onderzoeken, aldus Sciensano. Daarnaast laten ze ook toe om vergelijkingen te maken met andere landen. Die internationale resultaten komen er binnenkort aan.
