Groots muzikaal adieu voor operazanger José van Dam: "Een wereldster zonder sterallures" 

Hoe anders dan met een royaal muzikaal programma is vaarwel gezegd aan José van Dam, de Belgische en internationale operaster die vorige maand gestorven is. In de Sint-Michiel- en Sint-Goedelekathedraal in Brussel, de kerk waar hij zelf op koninklijke begrafenissen en huwelijken zong. José van Dam had een  indrukwekkende internationale carrière in de grootste operahuizen ter wereld, in Parijs, Berlijn, Wenen, Londen, tot de Scala van Milaan en de Metropolitan Opera in New York.

In een volle kathedraal klonk eerst ontroerend een opname van José Van Dam als twaalfjarige knaap. Zijn stem liep als een rode draad door de afscheidsdienst, met muziek van Fauré, Brahms, of zijn vertolking van Sint-Franciscus in de opera van Olivier Messiaen, “een van zijn grootste verwezenlijkingen als artiest”, zegt Katelijne Boon van Klara. En om te besluiten het passende lied ‘Ich bin der Welt abhanden gekommen’ van Gustav Mahler.

Tussen getuigenissen van familie en vrienden was er vooral veel muziek, met het orkest en het koor van De Munt, waar José van Dam kind aan huis was. Zij vertolkten onder meer het 'Ave verum corpus' van Mozart. Ook het kinderkoor van Flagey Academy trad op, naast een hele reeks individuele muzikanten. 

Daar waren verschillende laureaten van de Koning Elisabeth bij, zoals de Belgische pianist Jean-Claude Vanden Eynden of de Libanese pianist Abdel Rahman El Bacha, die de 1e prijs won in 1978.

Ook prinses Claire, de echtgenote van prins Laurent, woonde de plechtigheid bij. José van Dam had een uitstekende band met het Belgische koningshuis. Hij zong op de begrafenissen van koning Boudewijn en koningin Fabiola en op het huwelijk van Filip en Mathilde; hij was nauw betrokken bij de Koningin Elisabethwedstrijd en de Muziekkapel Koningin Elisabeth. José van Dam werd in 1998 tot baron benoemd door koning Albert.

"Puur artistiek hebben we te maken met een van de grootste Belgische zangers van de 20e eeuw. De basbariton was wijd en zijd geliefd bij de allergrootste dirigenten zoals Herbert von Karajan. Hij had als zanger een ongelooflijke liefde en respect voor de tekst”, zegt Katelijne Boon van Klara, die de afscheidsdienst van José van Dam bijwoonde in de kathedraal.

Katelijne Boon bewaart ook warme herinneringen aan de man naast het podium. “Hij was een wereldster zonder sterallures. Heel bescheiden, heel menselijk. Een ‘aristocratische’ zanger met een nobel stemgeluid.”  De Klara-presentatrice mocht José van Dam enkele keren interviewen: “Een lieve, charmante man die er zijn tijd voor nam. Je had nooit het gevoel dat hij op z’n klok zat te kijken.”

José van Dam stond aan de wieg van de Koningin Elisabethwedstrijd voor zang sinds 1988. Hij zetelde er ook in de jury. Vanaf 2004 doceerde hij aan de Muziekkapel Koningin Elisabeth, waar hij nog altijd af en toe masterclasses gaf. “Zijn capaciteiten als pedagoog kunnen absoluut niet overschat worden. Veel zangers die bij hem gepasseerd zijn, hebben ontzettend mooie herinneringen en dragen zijn wijze lessen in het hart.”

En Katelijne Boon besluit: “ We zijn hier met spijt omdat we een fantastische mens en een ongelooflijke zanger verloren hebben, maar ook met grote dankbaarheid voor al wat hij ons geschonken heeft.”