De Groenen hebben bijzonder nipt de deelstaatverkiezingen in Baden-Württemberg gewonnen. Dat blijkt nu quasi alle stemmen zijn geteld. Ze halen 30,2 procent van de stemmen, net iets meer dan de 29,7 procent voor de conservatieve CDU. De radicaal-rechtse AfD komt op 18,8 procent. Ondanks het kleine verschil is dit een tegenvaller voor bondskanselier Friedrich Merz.
Tegenvaller voor Duitse bondskanselier Merz: CDU nipt tweede na Groenen in belangrijke deelstaatverkiezing
Jens Van Reet
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Iets groter dan België, met ongeveer evenveel inwoners en bij menig landgenoot bekend door het Zwarte Woud, Mercedes-Benz of Porsche: dat is de deelstaat Baden-Württemberg in het zuidwesten van Duitsland, waar vandaag verkiezingen worden gehouden.
Eén ding stond al vast nog vóór alle stemmen geteld waren: er komt een nieuwe minister-president. Na 15 jaar houdt de populaire Winfried Kretschmann van de Groenen het voor bekeken. Om de macht strijden zijn opvolger binnen de partij, Cem Özdemir, en de christendemocraat Manuel Hagel van de CDU. Samen vormen die partijen trouwens de huidige regeringscoalitie.
Hagel kon lange tijd goed scoren met de belofte het tij te zullen keren voor de noodlijdende industrie in de deelstaat. Het gaat al jaren niet goed met de Duitse economie, maar Baden-Württemberg, als kloppend hart van onder meer de automobielindustrie, gaat extra hard gebukt onder afnemende concurrentiekracht, hoge energiekosten en bureaucratie.
In de laatste weken kromp Hagels voorsprong op Özdemir in de peilingen echter tot een nek-aan-nekrace, na een zwakke campagne van de CDU met enkele flaters. Tegelijk konden de Groenen punten pakken met een pragmatische koers.
De voorspelde nek-aan-nekrace kwam er uiteindelijk ook en hield de hele verkiezingsavond de spanning erin. In de eerste en voorlopige berekeningen lagen de Groenen een tijdlang duidelijk op kop, maar naarmate de avond vorderde, wist de CDU steeds meer terrein goed te maken. Tegen 23 uur werd duidelijk dat de Groenen de verkiezingen winnen met 30,2 procent, een flinterdunne voorsprong op de CDU, die uitkomt op 29,7 procent. Een verschil van minder dan 30.000 stemmen.
Naar alle waarschijnlijkheid zetten de Groenen en de CDU hun regeringswerk samen voort, onder leiding van Özdemir. Hij wordt dan de eerste minister-president met een migratieachtergrond.
Welke rol spelen de deelstaten in Duitsland?
De Bondsrepubliek Duitsland is net als België een federaal land met deelstaten. Duitsland telt er 16. Die deelstaten hebben veel zeggenschap en voeren een eigen beleid op het vlak van onderwijs, cultuur en media, en deels ook op het gebied van economie, veiligheid en milieu.
Ze wegen bovendien op de nationale politiek via de Bondsraad, de politieke vertegenwoordiging van de deelstaten in het parlement, en hebben inspraak in Europese aangelegenheden.
Een nederlaag, hoe nipt dan ook, is wel slecht nieuws voor Merz. Deze verkiezing geldt namelijk als een eerste test sinds zijn overwinning bij de nationale verkiezingen vorig jaar.
Merz had op stevige ruggensteun uit Baden-Württemberg gehoopt, want hij staat zwak binnen zijn coalitie in Berlijn met de sociaaldemocraten van de SPD. Er is vaak ruzie en verregaande sociale en economische hervormingen die hij had beloofd, blijven voorlopig uit.
AfD groeit, SPD krimpt dramatisch
Uitkijken was het ook naar het resultaat van de radicaal-rechtse Alternative für Deutschland (). De partij komt op 18,8 procent, bijna een verdubbeling ten opzichte van de verkiezingen in 2021.
"Bij de start van zijn regering had Merz gezegd dat hij de laatste dam is tegen extreemrechts. Die dam lijkt het op dit moment allesbehalve te houden", stelt Jeroen Reygaert, Duitslandkenner bij VRT NWS, vast in Stuttgart.
De SPD dan weer scoort nog veel slechter dan verwacht. De partij haalt maar 5,5 procent, nipt genoeg om in het parlement te kunnen zetelen, maar wel veruit het slechtste resultaat ooit in de deelstaat.
Het lijkt erop dat veel van de arbeiders, die vroeger traditioneel voor de sociaaldemocraten stemden, hun stem nu aan de AfD hebben gegeven. "Dit lijkt dus op een afstraffing van de regering in Berlijn", besluit Reygaert. "Er is werk aan de winkel." En dat in een jaar waarin er nog 4 deelstaatverkiezingen zitten aan te komen.
De liberale FDP en de uiterst linkse Die Linke halen de 5-procent-kaap niet om het parlement binnen te raken.
