België heeft recht op 1,9 miljard euro uit de Europese pot van de klimaattaksen, maar kan het niet gebruiken. Het geld staat geblokkeerd omdat de Vlaamse, Waalse, Brusselse en federale regering het al 3 jaar niet eens raken over de verdeling. Nochtans zou dat geld goed gebruikt kunnen worden om renovaties en warmtepompen goedkoper te maken, of om de vergroening van de industrie te steunen.
1,9 miljard Europees geld voor warmtepompen, renovaties en industrie in België al 3 jaar geblokkeerd wegens onenigheid over verdeling
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Het is de krant L'Echo die het nieuws vandaag brengt. De cijfers worden bevestigd aan onze redactie door de dienst Klimaatverandering van de FOD Volksgezondheid.
Het gaat om inkomsten uit de Europese CO2-belasting die de zware industrie en energieproducenten moeten betalen op hun uitstoot van broeikasgassen onder het ETS1-systeem. Dat geld wordt vervolgens opnieuw verdeeld onder de lidstaten om klimaatbeleid mee te financieren.
Die inkomsten, van januari 2023 tot februari 2026, zijn op dit moment al goed voor 1,89 miljard euro.
En ze zouden goed van pas komen. Ons land zou er subsidies voor warmtepompen, renovaties of het openbaar vervoer mee kunnen betalen. Dat zijn ingrepen die veel klimaatwinst opleveren, maar vaak duur zijn om uit te voeren.
Het geld zou ook gebruikt kunnen worden voor inspanningen voor de vergroening van de industrie, zoals industriële warmtepompen, waterstofinfrastructuur of aanpassingen aan het stroomnet.
Zeker nu de Europese industrie in zwaar weer zit, zou dat zeer welkom zijn. Vorige zomer nog vroeg de Vlaamse industrie om meer geld uit de Europese klimaatpot.
Lusten en lasten
Alleen kan die 1,9 miljard euro al 3 jaar lang niet helemaal gebruikt worden. Het geld staat vast op een geblokkeerde rekening.
Dat komt doordat de Vlaamse, Waalse, Brusselse en federale regering het niet eens raken over hoe het geld verdeeld moet worden. Tot 2022 kreeg Vlaanderen 52,8 procent van het klimaatgeld toegezegd, Wallonië 30,7 procent, Brussel 7,6 procent en het federale niveau 9,1 procent.
Al sinds 2023 onderhandelen de verschillende regeringen over een nieuwe verdeelsleutel, die tot 2030 moet gelden. Dezelfde sleutel dient niet alleen om het Europese klimaatgeld te verdelen, maar ook om de inspanningen toe te wijzen die elk gewest moet leveren om de CO2-uitstoot te verminderen. De lasten én de lusten, zeg maar.
En bij de lasten knelt het schoentje. Anders dan Brussel, Wallonië en het federale niveau is Vlaanderen niet bereid om de CO2-uitstoot tegen 2030 met 47 procent te doen dalen in vergelijking met 2005, zoals Europa vraagt. De huidige Vlaamse regering blaast warm en koud over die doelstelling, de vorige wees ze zelfs helemaal af. Dat bemoeilijkte de onderhandelingen over de verdeelsleutel.
Ook de lange regeringsvormingen, zeker in Brussel, vertraagden de onderhandelingen.
Vlaanderen wil werk maken van verdeelsleutel
Nochtans is die verdeelsleutel dringend nodig. De volgende jaren zal de pot met klimaatgeld immers nog aangroeien. België mag naar schatting nog minstens 2,5 miljard euro extra verwachten uit ETS1 tegen 2030.
En vanaf 2027 komen de inkomsten uit ETS2, de CO2-taks voor woningen en verkeer, en de CO2-grenstaks CBAM daar nog bovenop. Die worden geschat op respectievelijk 4,3 miljard euro en 480 miljoen euro tegen 2030.
Maar nu er eindelijk een Brusselse regering is, kan er misschien toch schot in de zaak komen.
Sinds begin dit jaar leidt Vlaanderen de Nationale Klimaatcommissie, waar ook de onderhandelingen over de verdeelsleutel gevoerd worden. Vlaams minister van Klimaat Hans Bonte (Vooruit) wil "zo snel mogelijk werk maken van de verdeling van het geheel van energie- en klimaatmiddelen en -doelstellingen binnen België".
Bonte put moed uit een akkoord dat hij deze week met de federale regering bereikte over een federale elektriciteitskorting voor gezinnen en bedrijven: "Hopelijk toont onze samenwerking in dit dossier de weg."
