'Made in Europe' en snellere vergunningen: zo wil Europese Commissie industrie wapenen tegen Chinese overproductie

De afgelopen 25 jaar is de Europese industrie er stevig op achteruitgegaan: in 2000 was de industrie nog goed voor 17,4 procent van het Europese bbp, in 2024 was dat slechts 14,3 procent. De Industrial Accelerator Act moet het tij keren: de Europese Commissie hoopt dat het aandeel tegen 2035 opnieuw 20 procent bedraagt.

Het wetsvoorstel dat de Commissie vandaag op tafel legt, bevat 3 belangrijke speerpunten:

Al weken wordt op hoog niveau gepokerd over het 'Made in Europe'-principe bij publieke aanbestedingen. Het is een van de redenen dat dit wetsvoorstel vandaag wordt voorgesteld en niet eind vorig jaar zoals oorspronkelijk het plan was.

Kort gezegd: als er overheidssteun mee gemoeid is, zullen producten uit 'strategische sectoren' - denk aan de bouwsector en de auto-industrie - helemaal of gedeeltelijk in de Europese Unie geproduceerd moeten worden. Concreet gaat het dan bijvoorbeeld over cement en aluminium, maar ook over zonnepanelen, windmolens of elektrische auto’s. 

Opvallend: er komt geen verplichting om Europees staal te gebruiken. Het wetsvoorstel stelt enkel dat het staal "laag in koolstof" moet zijn.

Met het 'Made in Europe'-verhaal hoopt de Commissie dat industrietakken die nu worden platgewalst door Chinese overproductie in Europa stevig voet aan de grond kunnen krijgen. 

Het idee lijkt simpel, maar de uitvoering is dat allerminst. Wat met partnerlanden waarmee handelsakkoorden werden afgesloten? Wat als bepaalde producten in de EU niet beschikbaar zijn?

De kleine lettertjes in het wetsvoorstel scheppen weinig duidelijkheid. Producten uit landen van buiten de EU waar akkoorden rond openbare aanbestedingen mee afgesloten zijn, zouden ook de 'Made in Europe'-stempel kunnen krijgen.

Op die manier zou een 40-tal landen, waaronder belangrijke handelspartners zoals het Verenigd Koninkrijk, Canada en Japan van een zekere voorkeursbehandeling kunnen profiteren, maar dan onder zeer strikte voorwaarden.

De commissie pleit ook voor één gecoördineerde vergunningprocedure met strikte deadlines voor nieuwe industrieprojecten in de EU. Dat moet ervoor zorgen dat projecten sneller van start kunnen gaan. 

Een verplichte strategische milieubeoordeling en de invoering van een basisvergunning moeten de administratieve lasten verder verlagen. Al kunnen er ook vraagtekens geplaatst worden bij snellere procedures. Zullen ook bezwaren over milieuvergunningen sneller van tafel geveegd worden? 

Lidstaten zullen ook zogenoemde 'industrial acceleration areas' moeten aanduiden. In die industriële hubs zou het gemakkelijker moeten zijn om snel nieuwe industrieprojecten op poten te zetten. Energiekosten zouden bijvoorbeeld gedeeld kunnen worden, wat ook een goede zaak zou zijn voor de Europese klimaatdoelstellingen. 

Tot slot wil de Commissie ook strengere regels opleggen aan buitenlandse investeerders. Investeringen in de EU van meer dan 100 miljoen euro door landen die meer dan 40 procent van de wereldwijde productie uitmaken (lees: China) zullen zich aan strenge voorwaarden moeten houden. 

Zo wordt verplicht dat buitenlandse bedrijven die grote investeringen doen in de de EU voornamelijk Europese werknemers in dienst nemen. Minstens de helft van de jobs moet naar mensen uit de EU gaan. 

De Commissie hoopt vooral in de auto-industrie het tij te keren met deze maatregel. Ze schat dat de komende 5 tot 10 jaar 600.000 jobs in de sector dreigen verloren te gaan. 

Andere voorwaarden leggen beperkingen op rond het percentage aandelen dat buitenlandse investeerders mogen bezitten bij EU-projecten en verplichtingen rond het delen van licenties en knowhow.