De olieprijs is afgelopen nacht 13 procent de hoogte in geschoten door de aanvallen van de VS en Israël op Iran. Dat is de grootste stijging in 4 jaar tijd. Zullen we dit voelen aan de pomp? Wat betekent dit voor de beurzen en de wereldeconomie? “Het zal erg afhangen van hoe de zaken de komende tijd zullen ontwikkelen”, klinkt het bij economen.
Wat betekent de oorlog in Iran voor de olie- en gasprijzen, economie en beurzen?
Denny Baert
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
1
Hoe zit het met de olie- en gasprijzen?
“De komende uren is de evolutie van de olieprijzen het allerbelangrijkste om in de gaten te houden”, zegt Erik Joly als we hem vragen waarop we vandaag vooral moeten letten als we kijken naar de economische gevolgen van de aanvallen van de VS en Israël op Iran.
De hoofdeconoom van ABN AMRO België zag de olieprijs afgelopen nacht in eerste instantie 13 procent stijgen ten opzichte van de slotkoers van afgelopen vrijdag. Dat is de grootste dagstijging in 4 jaar tijd.
“Intussen is die stijging wat getemperd tot zo’n 7 procent”, gaat Joly verder. Dat neemt niet weg dat er op het moment van schrijven zo’n 77 dollar wordt neergeteld voor een vat Brent-olie. Afgelopen vrijdag was dat nog 72 dollar. “Dat is dus een hele forse stijging”, klinkt het.
Ook de Europese groothandelsprijs van aardgas is steil omhooggeschoten vanochtend. Bedroeg de prijs per megawattuur gas vrijdagavond nog net geen 32 euro, dan is die vanochtend bij opening plots gestegen naar ruim 39 euro.
Energiespecialist Luc Pauwels legt uit wat er aan de hand is
2
Waardoor komt dit?
De Golfstaten, de landen rond de Perzische Golf, zijn verantwoordelijk voor ruwweg een derde van de olieproductie wereldwijd. Ze zijn ook heel belangrijk voor de productie van vloeibaar gemaakt aardgas (LNG).
Door de oorlog in het Midden-Oosten dreigt het transport van olie en gas een flinke knauw te krijgen.
Het grootste gedeelte van de olie en gas die in de Golfstaten wordt opgepompt, wordt met grote tankerschepen uitgevoerd naar de rest van de wereld.
Daarbij moeten die schepen langs de Straat van Hormuz varen. “Daar wordt dagelijks het equivalent van 20 miljoen vaten olie langs vervoerd. Dat is zo’n 20 procent van de wereldwijde olieproductie”, weet Erik Joly. Hetzelfde geldt voor vloeibaar gemaakt aardgas.
Omdat het heel gevaarlijk is geworden om daar nu met schepen door te varen, ligt het transport langs die weg op dit moment zo goed als stil. Oliehandelaren en beleggers rekenen daarom nu een meerprijs, waardoor de olieprijs stijgt, legt Joly uit.
Tegelijk heeft de OPEC+ beslist om 206.000 vaten per dag extra op te pompen. Daarmee proberen ze rust te brengen op de oliemarkt en tegengas te geven voor eventuele paniek. “Dat is vooral van symbolisch belang”, merkt Erik Joly op.
Die productiestijging is volgens Joly maar een druppel op een hete plaat. Want dit is slechts 0,2 procent van het olieverbruik. Op dagbasis worden er zo’n 100 miljoen vaten olie verbruikt.
3
Zullen de olieprijzen nog verder stijgen?
Het is nu afwachten of de olieprijzen nog verder zullen stijgen. “De verwachting is dat de olieprijzen tussen de 5 en 15 procent zullen stijgen”, zegt Moniek de Jong. Zij is postdoctoraal onderzoeker rond energiezekerheid aan de Friedrich-Alexander Universiteit in Nürnberg. “Dat is vooral het gevolg van de onzekerheid die er nu heerst over de oorlog en de impact ervan”, duidt ze.
Of de olieprijzen verder zullen stijgen, hangt af van 3 factoren, waar beleggers op dit moment naar kijken, weidt Erik Joly uit. “In eerste instantie moet gekeken worden in welke mate de productieinstallaties van olie in Iran geraakt zijn door de bombardementen van de VS en Israël.”
Joly kijkt hiervoor vooral naar Kharg Island. “Dat is een heel belangrijke site, die goed is voor 90 procent van de olieproductie in Iran. Op dagbasis levert die 3,3 miljoen vaten.”
Op papier heeft dit conflict alle kenmerken om een grote crisis te veroorzaken
Energie-onderzoeker Moniek de Jong
Ten tweede moet er volgens Joly gekeken worden hoe de oliefaciliteiten van andere olieproducerende landen in de regio geraakt zijn door bombardementen. En een derde factor die meespeelt: hoe lang zal dit conflict duren?
Ook Monique de Jong ziet hierin de belangrijkste prijsfactor. Ze zegt dat er niet meteen paniek nodig is, omdat er voor de korte termijn nog voorraden zijn van olie en gas. Maar als blijkt dat er maandenlang geen schepen door de Straat van Hormuz komen, dreigen de prijzen op de lange termijn wel te stijgen.
“Op papier heeft dit conflict alle kenmerken om een grote crisis te veroorzaken, zoals de energiecrisis na de Russische inval in Oekraïne”, besluit De Jong haar analyse van de situatie. “Die kans is er, maar daar zijn we nog niet. Het zal erg afhangen van hoe de zaken de komende tijd zullen ontwikkelen.”
4
Zullen wij dit voelen aan de pomp en zien op de beurzen?
Hamvraag voor de consument is: zullen we deze stijging van de olieprijzen voelen in onze portemonnee? “Sowieso zit er altijd een kleine vertraging op", legt Erik Joly uit. Grote sprongen verwacht hij op korte termijn niet, maar als de gespannen situatie in het Midden-Oosten aanhoudt, kunnen de prijzen op termijn wel gevoelig stijgen.
Maar zo’n vaart zal het misschien allemaal niet lopen, merkt Joly op. Daarvoor kijkt hij terug in de tijd: “Als je kijkt naar de evolutie van de olieprijs en de Amerikaanse aandelenindex S&P 500 een week nadat eerdere conflicten in de regio zijn uitgebarsten. En wat blijkt? Na een week is de prijs van olie meestal alweer gedaald terwijl de beurzen ruim 2 procent hoger staan als meteen na het uitbreken van een conflict.
Paniek is altijd een slechte raadgever
Erik Joly, ABN AMRO België
Dat is belangrijk om in het achterhoofd te houden als we de beurzen vandaag gekke sprongen zien maken, als reactie op wat er het afgelopen weekend is gebeurd. “Paniek is altijd een slechte raadgever, daarom zou ik vandaag nog niet op de verkoopknop duwen”, raadt hij beleggers aan.
De impact op de Aziatische beurzen is al bij al beperkt gebleven. Gisteren zagen we op de beurs van Saudi-Arabië, de Tadawul-index, maar een paar procentpunten verloor. “Die beperkte verliesreeks zet zich vanochtend door op de Aziatische beurzen."
"De Japanse beurs verloor zo’n 1,5 procent en zoals het er nu naar uitziet, zullen de Europese beurzen in diezelfde grootteorde openen", zo zei Joly vanochtend voor beursopening. En zo geschiedde: de Europese beurzen kleuren rood, met verliezen van om en bij de 2 procent tegenover vrijdag.
“Van een echte paniek is er op dit moment zeker en vast geen sprake. Het is een gespannen situatie, maar er is geen sprake van paniek.”
5
Wat zijn de gevolgen voor de wereldeconomie?
Een stijging van de olieprijzen is sowieso slecht nieuws voor de wereldeconomie, besluit Joly. Want als de olieprijzen stijgen, stijgen de prijzen van alle andere producten en neemt de consumptie af.
Donald Trump heeft daarom het afgelopen jaar altijd alles in het werk gesteld om de olieprijs zo laag mogelijk te krijgen. “Want een hoge olieprijs is nefast voor de Amerikaanse economie, maar ook voor onze economie.”
Daar waar een hoge olieprijs slecht nieuws is voor de VS en de EU, is het probleem van de terugvallende olie-export vooral een probleem voor Azië, Joly denkt hierbij aan de eerste plaats aan China - de grote economische vijand van Trump - maar ook Japan en Zuid-Korea.
“Hierdoor wordt China een pad in de korf gezet, hoewel ze hun strategische reserves op voorhand sterk hadden opgebouwd. Het zal hen in een minder comfortabele positie brengen.”
