Trump neemt een groot risico met een aanval op Iran, en niemand weet echt goed waar dit zal eindigen. Dat zegt Amerika-expert Björn Soenens. "Ofwel escaleert het conflict verder, ofwel wankelt het regime, maar dat laatste is allerminst zeker", zegt hij.
Björn Soenens over "explosieve situatie" in Iran: "Niemand weet waar dit zal eindigen"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
De Amerikaanse president Donald Trump heeft in een video bevestigd dat de Verenigde Staten zijn begonnen met "grote gevechtsoperaties" in Iran. In een scherpe en uitgesproken toespraak stelt hij dat de militaire actie gericht is op het uitschakelen van bedreigingen vanuit het Iraanse regime en het beschermen van het Amerikaanse volk.
Volgens Trump probeert Iran zijn nucleaire programma opnieuw op te bouwen en ontwikkelt het langeafstandsraketten die niet alleen de VS, maar ook andere landen bedreigen. Hij herhaalt nadrukkelijk dat Iran "nooit" over een kernwapen mag beschikken en dat Washington er alles aan zal doen om dat te voorkomen.
Aanval is geen verrassing
Volgens Amerika-expert Björn Soenens hing dit al een tijd in de lucht. Dat vertelt hij in de De ochtend op Radio 1. De Verenigde Staten hadden duidelijk voorzorgsmaatregelen genomen, wat erop wijst dat ze wisten dat er een aanval zat aan te komen. In de regio lagen twee grote Amerikaanse vliegdekschepen klaar: de USS Abraham Lincoln en de USS Gerald R. Ford. Militair stond alles in positie.
Tegelijk liep er nog een diplomatiek spoor, met gesprekken in Oman en Zwitserland. Volgens Iran en Oman zat een deal over het nucleaire programma dichtbij. Maar president Donald Trump raakte gefrustreerd dat het niet snel genoeg ging.
"Hij vroeg zijn leger om opties. De militaire top waarschuwde: dit wordt geen nette, chirurgische ingreep waarvan je vooraf weet waar het eindigt. Als je begint, kan het dagen duren. En ja, er kunnen ook Amerikaanse slachtoffers vallen."
Trump zegt expliciet dat hij niet wil dat Iran een kernwapen ontwikkelt, maar daar stopt het niet. Trump riep ook de Iraanse bevolking op om het regime over te nemen. Dat wijst volgens Soenens op iets dat verder gaat dan druk zetten voor een snellere deal.
"Regimeverandering lijkt minstens impliciet mee op tafel te liggen. De ayatollahs moeten verdwijnen", zei hij. Al is het volgens Soenens weinig waarschijnlijk dat de VS zelf met “boots on the ground” Teheran zouden binnentrekken. Trump hoopt wellicht dat interne onrust het regime van binnenuit doet wankelen.
"Onduidelijk waar dit eindigt"
Opvallend is de rol van Israël. Premier Benjamin Netanyahu hamert al jaren op de noodzaak om Iran militair aan te pakken. Ook nu lijkt Israël verder te willen gaan dan enkel het afdwingen van een nucleaire deal.
"De grote vraag is hoe dit eindigt", zegt Soenens. "Je valt een land niet dagenlang aan en verwacht dan dat het rustig terugkeert naar de onderhandelingstafel. Ofwel escaleert het conflict verder, ofwel wankelt het regime, maar dat laatste is allerminst zeker. Het Iraanse systeem is volgens kenners een geoliede machine die protest hardhandig onderdrukt."
Trump neemt dus een groot risico. Een beperkte operatie verkopen als noodzakelijk om Amerika te beschermen, dat lukt nog. Maar een nieuwe, langdurige oorlog in het Midden-Oosten? Daar is in de VS weinig draagvlak voor. "En precies dat maakt deze situatie zo explosief: niemand weet waar dit stopt."
